Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan Göç Atlası 2025’e ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

GÖÇ ATLASI 2025

Deniz Bal, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan Göç Atlası 2025[1], küresel göç eğilimlerinin temel kesitlerini sunuyor. Ayrıca politika üreticileri, paydaşlar, şirketler ve halk için sağlam bir bilgi kaynağını oluşturuyor. AB üzerine odaklanan rapor, diğer ülkeler özelinde de verileri inceliyor. Göç Atlası 2025, şiddet ve sistemik istikrarsızlığın beslediği artan insani krizler ortamında, çatışmaların zorunlu göç ve yerinden edilme üzerindeki etkilerine odaklanarak incelemesini genişletiyor.

2024 yılının ortalarında, dünya genelinde uluslararası göçmenlerinin sayısının 304 milyon olduğu belirtiliyor. Bu yüzyılın başından beri bu oran dünya nüfusuna göre sabit bir şekilde artıyor. Uluslararası göçmenlerin sayısı %75 oranında artarken dünya popülasyonunun %34 arttığı görülüyor. Son 20 yılda, sığınmacıların dünya genelinde oranları neredeyse üç katına çıktı. 2012 ortalarında 15,3 milyon sığınmacı varken bu sayı 2025 ortalarında 42,5 milyonu geçti.

Bu sığınmacıların yaklaşık %18’i AB sınırları içerisinde bulunuyor. Bu da 7,7 milyona denk geliyor ve Ukrayna’dan 4,4 milyon yerinden zorla edilmiş kişileri de içeriyor. Zorla yerinden edilmiş kişilerin %22’si Afrika’da (9,2 milyon) ve neredeyse iki katı kadarı da Asya’da (yaklaşık 15 milyon). Yine de son beş yılda, AB mülteci oranlarında görece en büyük artışı gördü. Amerika’da artış %54 ve Afrika ve Asya’da %30 iken AB’de %200.

AB’ye Göç

AB üye ülkeleri tarafından verilen oturum izinlerinin sayısı 2023 yılında 3,8 milyon iken 2024 yılında bu sayı 3,5 milyona düştü. Verilen bu oturum izinlerinin yaklaşık %60’ı iş (%32) ve aile (%27) ile ilgili izinler.

2024 yılında AB’de vatandaş olmayan kişilere verilen toplam 3,5 milyon ilk oturum izninin yaklaşık 1,6 milyonu İspanya, Almanya ve Polonya tarafından verildi. Nüfusa göre değerlendirildiğinde, Malta (binde 52) ve GKRY (binde 42) en yüksek yeni izin oranlarına sahipken, AB genel ortalaması binde 8 olarak kaydedildi.

AB’de ilk iltica başvuruları 2024’te %13’lük bir gerileme göstererek 2023’te bir milyonu aşan sayıdan 2024’te yaklaşık 913.000’e düştü. Azalış 2025’te de devam etti: 2025’in ilk sekiz ayındaki toplam (yaklaşık 449.000), 2024’ün aynı aylarındaki toplamdan (yaklaşık 613.000) belirgin biçimde daha düşük gerçekleşti.

Çatışma Bağlantılı Zorla Yerinden Edilme

Zorla yerinden edilen kişilerin sayısı son 15 yılda keskin bir şekilde yükseldi. BM’ye göre 2024 yılının sonunda 51 milyondan fazla kişi uluslararası korumaya ihtiyaç duydu. Silahlı çatışmaların sayısının arttığı -2024 yılında 180’i geçtiği- görülüyor.

Myanmar, Filistin, Suriye, Sudan, Ukrayna ve Venezuela dâhil olmak üzere dünyadaki büyük ölçekli yerinden edilme vakaları; yerinden edilme eğilimlerinin zaman içindeki seyri ve nüfusa göre ülke içi-ülke dışı yerinden edilme payları gibi pek çok açıdan birbirinden ayrışıyor.

Tablo 1: Yıllara Göre Göç Hareketleri Karşılaştırması (2005-2024)

Kaynak: Avrupa Komisyonu

Tablo 2: AB Üyesi Ülke Vatandaşlığı Alan Kişiler

Kaynak: Avrupa Komisyonu