Komisyon’un sunduğu Dijital Ağlar Yasası’na ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

DİJİTAL AĞLAR YASASI İLE AB’DE İNTERNET ALTYAPISINDA YENİ DÖNEM

Bared Çil, İKV Uzmanı

Avrupa Komisyonu, AB genelinde dijital bağlantı altyapısını güçlendirmek ve günün ihtiyaçlarına uygun hâle getirmek amacıyla Dijital Ağlar Yasası’nı (Digital Networks Act – DNA) sundu[1]. Bu düzenleme, mevcut bağlantı kurallarını modernize etmeyi, sadeleştirmeyi ve üye ülkeler arasında uyumlu hâle getirmeyi hedefliyor. Komisyona göre yüksek kapasiteli fiber ve mobil ağlara yapılacak yatırımlar, yapay zekâ ve bulut teknolojileri gibi yenilikçi alanların gelişmesi için vazgeçilmez bir temel oluşturuyor. Bu nedenle gelişmiş dijital bağlantının tüm Avrupa’da yaygınlaşması, AB’nin rekabet gücünün ana unsurlarından biri olarak görülüyor.

Teklifin önemli hedeflerinden biri, bağlantı hizmetleri açısından gerçek anlamda işleyen bir AB tek pazarı yaratmak. Bu çerçevede şirketlerin yalnızca tek bir üye ülkede kayıt yaptırarak tüm AB genelinde hizmet sunabilmelerinin önü açılıyor. Ayrıca pan-Avrupa uydu iletişim hizmetlerinin gelişmesini teşvik etmek için frekans tahsisinde ulusal sistemler yerine AB düzeyinde bir yetkilendirme yaklaşımı öngörülüyor. Ulusal frekans lisanslarında daha uzun süreler ve otomatik yenileme esasları getirilerek yatırımcılar için öngörülebilirlik artırılmak isteniyor. Kullanılmayan frekansların âtıl kalmaması için “kullan ya da paylaş” ilkesi güçlendirilirken, bağlantı sağlayıcıları ile içerik, uygulama ve bulut hizmeti sunan aktörler arasında gönüllü iş birliği mekanizmaları da teşvik ediliyor.

Dijital Ağlar Yasası, eski bakır ağların yerini ileri teknolojilere bırakmasını da zorunlu bir dönüşüm olarak ele alıyor. Bu kapsamda üye ülkelerin, 2030-2035 döneminde bakır altyapıdan gelişmiş ağlara geçişi öngören ulusal planlar hazırlaması gerekiyor. 2029 yılında sunulacak bu planlar, tüketicilerin korunmasını amaçlayan önlemlerle desteklenecek; hizmet kesintilerinin önlenmesi ve kullanıcıların zamanında bilgilendirilmesi temel ilkeler arasında yer alacak.

Yeni düzenleme, idari yükleri ve raporlama zorunluluklarını azaltarak şirketlerin kaynaklarını yatırıma ve yeniliğe yönlendirmeyi amaçlıyor. Aynı zamanda tüketici hakları yüksek düzeyde korunmaya devam ederken, işletmeler arası ilişkilerde daha fazla esneklik sağlanıyor. Güvenlik ve dayanıklılık boyutunda ise ağların dışa bağımlılıklarını azaltmaya yönelik adımlar atılıyor ve doğal afetler ya da dış müdahaleler gibi krizlere karşı AB düzeyinde bir hazırlık planı öngörülüyor. Ağ tarafsızlığı ilkeleri korunurken, yenilikçi hizmetler için hukuki netliği artıracak açıklayıcı mekanizmalar da düzenlemenin parçası olarak sunuluyor. Teklif, Avrupa Parlamentosu ve Konsey’in onay sürecinin ardından yürürlüğe girecek.