ABD-Tayvan Ticaret Anlaşmasına ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

ABD VE TAYVAN ARASINDA YENİ TİCARET ANLAŞMASI

Ahmet Emre Usta, İKV Uzmanı

ABD ve Tayvan arasında, Trump yönetiminin stratejik üretimi ülke topraklarına çekme politikasının en somut adımlarından biri olarak nitelendirilen kapsamlı bir ticaret anlaşması imzalandı. 15 Ocak 2026 tarihinde duyurulan mutabakat uyarınca, ABD Tayvan menşeli ürünlere uyguladığı gümrük vergilerini %20’den %15’e indirirken, karşılığında Tayvanlı teknoloji şirketlerinden yarı iletken üretimi, enerji ve yapay zekâ altyapısına yönelik 250 milyar dolarlık doğrudan yatırım taahhüdü aldı.[1] Ayrıca Tayvan hükümeti, ABD’deki tedarik zincirini güçlendirmek amacıyla şirketlerine 250 milyar dolarlık ek kredi garantisi sağlayacağını taahhüt etti.

Anlaşmanın detaylarına bakıldığında, gümrük vergisi indirimlerinin sektörel bazda farklılık gösterdiği görülüyor. Otomotiv parçaları, kereste ve ahşap ürünlerine uygulanan tarifeler %15 ile sınırlandırılırken, jenerik ilaçlar, ilaç bileşenleri, uçak parçaları ve ABD’de bulunmayan doğal kaynaklar için tarifeler tamamen sıfırlandı. ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick, hedefin Tayvan’ın tüm çip tedarik zinciri ve üretiminin %40’ının ABD’ye taşınması olduğunu belirterek, aksi takdirde %100’lük tarifelerin gündeme gelebileceğini ifade etti.

ABD-Tayvan anlaşması kapsamında özellikle yarı iletken sektörü için getirilen muafiyetler dikkat çekiyor. Yeni düzenlemeye göre, ABD’de yeni çip fabrikası inşa eden Tayvanlı şirketler, inşaat süresince planlanan üretim kapasitelerinin 2,5 katı kadar çipi ulusal güvenlik tarifesi (Section 232) ödemeden ithal edebilecek. Fabrika tamamlandığında ise şirketler, ABD’deki yeni üretim kapasitelerinin 1,5 katı oranında çipi ulusal güvenlik tarifesinden muaf olarak getirme hakkına sahip olacak. Bu madde, dünyanın en büyük çip üreticilerinden TSMC’nin (Taiwan Semiconductor Manufacturing Company) Arizona’daki yatırımlarını hızlandırması için önemli bir teşvik unsuru olarak değerlendiriliyor. TSMC’nin hâlihazırda taahhüt ettiği milyar dolarlık yatırımların da bu yeni 250 milyar dolarlık paketin bir parçası sayılacağı belirtildi.

Jeopolitik açıdan bakıldığında ise anlaşma, Tayvan’ın "Silikon Kalkanı" (Silicon Shield) stratejisi ve ABD-Çin ilişkileri üzerinde tartışmalara yol açtı. Tayvan Başbakanı Cho Jung-tai, anlaşmayı "ABD ile ticaret fazlası veren ülkeler arasında elde edilen en iyi tarife anlaşması" olarak nitelendirirken, Çin Dışişleri Bakanlığı egemenlik haklarını gerekçe göstererek anlaşmaya sert tepki gösterdi. Uzmanlar, Tayvan’ın en gelişmiş çip teknolojilerini (2 nanometre ve altı) adada tutmaya devam edeceğini, ancak ABD’deki üretim üslerinin genişlemesinin uzun vadede tedarik zinciri güvenliğini artıracağını öngörüyor.