SAFE mekanizması kapsamında sekiz Üye Devlet için ilk finansman aşamasının onaylanmasına ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

SAFE KAPSAMINDA SEKİZ ÜYE DEVLET İÇİN İLK FİNANSMAN AŞAMASI ONAYLANDI

Hatice Zeynep Şen, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Komisyonu, 15 Ocak 2026 tarihinde yaptığı açıklama ile Belçika, Bulgaristan, Danimarka, İspanya, Hırvatistan, GKRY, Portekiz ve Romanya’nın, Avrupa için Güvenlik Eylemi (Security Action for Europe-SAFE) kapsamında sundukları Ulusal Savunma Yatırım Planlarını onayladığını duyurdu.[1] Söz konusu karar ile SAFE Programı çerçevesinde bu sekiz Üye Devlet için savunma finansmanının ilk aşamasının başlatılmasının önü açıldı. Komisyon, ilgili onayın ardından Konsey’e bir teklif sunarak, söz konusu Üye Devletlere SAFE kapsamında mali yardım sağlanmasını talep etti. Bu karar, AB’nin son yıllarda hız kazanan savunma ve güvenlik entegrasyonu sürecinde önemli bir aşama olarak değerlendiriliyor.

Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen karara ilişkin yaptığı açıklamada, AB’nin savunma alanında son bir yıl içerisinde önceki on yıllara kıyasla kayda değer ilerleme kaydettiğini vurguladı ve Beyaz Kitap ile Avrupa’nın Yeniden Silahlandırılması (ReArm Europe Plan)-Hazırlık 2030 Planı (Readiness 2030) çerçevesinde Üye Devletlerin savunma alanında toplamda 800 milyar avroya yakın kaynak seferber edebileceğini ifade etti. Bu kapsamda, ortak tedarik için ayrılan 150 milyar avroluk SAFE finansmanının kilit bir rol oynadığı belirtti.

Komisyonun onayı, SAFE kapsamında düşük maliyetli ve uzun vadeli kredilerin ilk diliminin serbest bırakılmasını mümkün kılıyor. Böylece ilgili üye ülkelerin askerî hazırlık seviyelerini hızla artırmaları, modern savunma ekipmanlarına yönelik acil ihtiyaçlarını karşılamaları ve stratejik kabiliyet açıklarını kapatmaları hedefleniyor. Ayrıca, bu süreç Ukrayna’nın AB güvenlik mimarisiyle entegrasyonunu güçlendiren bir unsur olarak da öne çıkıyor.

Finansman tutarları, dayanışma ve şeffaflık ilkeleri temelinde Eylül 2025’te geçici olarak belirlenmişti. Bu çerçevede örneğin GKRY için yaklaşık 1,18 milyar avro, Romanya için ise yaklaşık 16,68 milyar avroluk bir finansman öngörülmüştü. Kredi anlaşmalarının imzalanmasının ardından ise söz konusu sekiz ülkenin toplamda yaklaşık 38 milyar avro tutarında SAFE finansmanından yararlanması bekleniyor. Bu kaynakların, özellikle AB’nin savunma kapasitesinin en fazla ihtiyaç duyulan alanlarında stratejik bir katkı sağlaması amaçlanıyor. Komisyonun değerlendirme sürecini tamamlamasının ardından, Konsey’in uygulama kararlarını kabul etmek için dört haftalık bir süresi bulunuyor. Konsey onayını takiben Komisyonun kredi anlaşmalarını nihai hâle getirmesi ve ilk ödemelerin Mart 2026 itibarıyla gerçekleştirilmesi öngörülüyor.

SAFE aracı, 27 Mayıs 2025 tarihinde kabul edilerek, Hazırlık 2030 (Readiness 2030) savunma paketi kapsamında AB’nin savunma alanındaki mali araçlarından biri olarak hayata geçirildi. SAFE, üye ülkelerin Avrupa savunma sanayisinden yapılacak ortak tedarik yoluyla savunma yatırımlarını hızlı ve büyük ölçekli biçimde artırmalarını hedefliyor ve program sayesinde birlikte çalışabilirliği güçlendirmeyi, maliyetleri düşürmeyi ve Avrupa savunma sanayi tabanını daha öngörülebilir hâle getirmeyi amaçlıyor. SAFE kapsamında, Ukrayna ile Avrupa Ekonomik Alanı (EEA) ve EFTA ülkelerinin ortak tedarik süreçlerine üye ülkelerle eşit şartlarda katılımı da mümkün kılındı. Bunun yanı sıra, aday ülkeler, potansiyel adaylar ve AB ile Güvenlik ve Savunma Ortaklığı imzalamış ülkeler için de ortak tedarik süreçlerine katılım imkânı tanınıyor.