Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Konseyi Başkanı António Costa tarafından gerçekleştirilen Suriye ve Lübnan Ziyaretlerine ilişkin İKV Bilgi Notu Yayımlandı.

AB-SURİYE İLİŞKİLERİNDE YENİ DÖNEM VE AB-LÜBNAN ORTAKLIĞI

Hatice Zeynep Şen, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Konseyi Başkanı António Costa, 8 Ocak 2026 tarihinde ilk kez gerçekleştirilen AB-Ürdün Zirvesi’nin[1] ardından, 9 Ocak 2026 tarihinde Suriye ve Lübnan’da da önemli temaslarda bulundu. AB’nin Orta Doğu’daki barış, güvenlik ve ekonomik istikrarı güçlendirmek amacıyla hem Suriye ile ilişkilerde yeni bir sayfa açıldığını hem de Lübnan ile stratejik ortaklığın derinleştirileceğini duyurduğu bu temaslar, AB’nin bölgesel barış ve kalkınma hedefleri doğrultusunda geleceğe yönelik kapsamlı bir diyalog ve iş birliği yaklaşımını yansıtıyor.

AB, Suriye ile İlişkilerinde Yeni Bir Sayfa Açıyor

Ürdün Zirvesi’nin ardından Şam’a geçen Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Konseyi Başkanı António Costa, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ve beraberindeki heyet ile resmî görüşmeler gerçekleştirdi.[2] Temaslar sonrası AB, 2026-2027 yıllarını kapsayan yeniden inşa ve kalkınma planları çerçevesinde Suriye’ye yaklaşık 620 milyon avro tutarında yeni bir mali destek paketi sunacağını duyurdu. Görüşmelerde, siyasi ve ekonomik iş birliği çerçevesinin üç ana sütun üzerine oturtulacağı, bunlar arasında yüksek düzeyli siyasi diyalog, ekonomik iyileşme sürecinin desteklenmesi ve kapsamlı bir ortaklık mekanizmasının oluşturulmasının yer aldığı ifade edildi. Komisyon Başkanı von der Leyen, AB’nin Suriye’nin yeniden inşası ve barış sürecine katkı sağlamaya kararlı olduğunu vurgularken, çatışma sonrası dönemde siyasi istikrarın güçlendirilmesinin önemine dikkat çekti. Cumhurbaşkanı Şara da ülkesinin öncelikleri ve beklentileri doğrultusunda AB ile diyaloğun sürdürülmesini desteklediğini ifade etti. Bu ziyaret, AB’nin uzun süredir askıya alınmış diplomatik temasları yeniden canlandırmaya yönelik attığı ilk somut adımlardan biri olarak öne çıkıyor.

Daha önce, 17 Mart 2025 tarihinde Brüksel’de düzenlenen “Suriye’nin Yanında Olmak: başarılı bir geçiş süreci için ihtiyaçların karşılanması” başlıklı Suriye Donör Konferansı’nda[3] Ursula von der Leyen, 2025-2026 döneminde Suriye ve bölgedeki Suriyelileri desteklemek amacıyla AB tarafından yaklaşık 2,5 milyar avro tutarında bir taahhütte bulunulduğunu açıklamıştı. Bu taahhüt, Suriye içindeki nüfusun yanı sıra Lübnan, Ürdün, Irak ve Türkiye’deki Suriyeli mültecileri ve ev sahibi toplulukları kapsayan destek paketlerini içeriyor. Konferansa AB Üye Devletleri, bölgesel ortaklar ve sivil toplum kuruluşları katılmış ve AB’nin desteğinin sürdürülmesine yönelik ortak kararlılık vurgulanmıştı.

AB’nin Suriye’ye yönelik bu yeni yaklaşımı, mali yardım taahhütleriyle sınırlı kalmayıp, siyasi diyalog kanallarının yeniden açılmasını ve yüksek düzeyli temaslar yoluyla yapısal iş birliği mekanizmalarının devreye alınmasını da öngörüyor. Bu çerçevede, ekonomik ilişkilerin yeniden geliştirilmesine yönelik adımların atılması ve AB kurumları aracılığıyla teknik ve finansal destek imkânlarının değerlendirilmesi de gündeme geldi.

AB, Lübnan ile Ortaklığı Güçlendirmeyi Taahhüt Ediyor

Bölgesel temaslar kapsamında ziyaret edilen bir diğer ülke Lübnan oldu. Suriye ziyaretinin ardından Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Konseyi Başkanı António Costa, Beyrut’a gerçekleştirdikleri ortak ziyaret sırasında Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun ve Başbakan Nawaf Salam ile bir araya geldi.[4] Görüşmelerin ardından yapılan ortak açıklamada, AB’nin Lübnan’ın demokratik kurumlarını desteklemeye devam ettiği belirtilirken, yaklaşan yasama seçimlerinin önemi vurgulandı. AB temsilcileri, ekonomik reformların hızlandırılması, kamu kurumlarının güçlendirilmesi, bankacılık ve mali reform süreçlerinin desteklenmesi ile kamu hizmetlerinin iyileştirilmesi gibi alanlarda Lübnan ile ortak çalışmaların sürdürüleceğini ifade etti. Ayrıca Suriyeli mültecilere yönelik destek ve ev sahibi topluluklara sağlanan yardımların koordinasyonu da görüşmelerin öncelikli başlıkları arasında yer aldı.

AB, Lübnan’ın istikrarını ve demokratik süreçlerini güçlendirmek amacıyla mali yardım, teknik destek ve reform ortaklığı alanlarında iş birliğini derinleştirme niyetini yeniden teyit etti. Taraflar, bölgesel barış ve ekonomik kalkınma hedeflerinin gerçekleştirilmesinin AB-Lübnan ilişkilerinin temel öncelikleri olduğunu vurguladı. Bu kapsamda, mevcut ortaklık alanlarının genişletilmesi ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine katkı sağlanması yönündeki mesajlar ön plana çıktı.

AB’nin Dış Politika Öncelikleri

Barış süreçlerini desteklemek, kapsayıcı kalkınmayı ve ekonomik reformları teşvik etmek ve uzun vadeli ortaklıklar kurmak, AB’nin öne çıkan dış politika öncelikleri arasında yer alıyor. Bu çerçevede gerçekleştirilen bölgesel ziyaretler ve Orta Doğu’da istikrar ile güvenliği artırmaya yönelik adımlar, söz konusu önceliklerin sahadaki yansımaları olarak değerlendiriliyor. Bu temaslar, AB’nin Akdeniz havzasına yönelik siyasi, ekonomik ve güvenlik alanlarını kapsayan bütüncül yaklaşımını ifade eden Akdeniz Paktı çerçevesinde değerlendirilmekte olup, AB’nin bölge ülkeleriyle uzun vadeli ve yapılandırılmış ortaklıklar kurma hedefinin bir parçasını oluşturuyor. Suriye’de çatışma sonrası sürecin desteklenmesi, Lübnan’ın sosyoekonomik zorluklara yanıt kapasitesinin güçlendirilmesi ve Ürdün ile stratejik ve kapsamlı ortaklığın uygulanma yol haritasının zirvede somutlaştırılması, AB’nin bölgesel barış hedefleriyle uyumlu yeni bir dönemin göstergeleri olarak öne çıkıyor.