Küresel ekonomi ve uluslararası ticaret, iklim krizinin giderek daha belirgin hâle gelen etkileri ve sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda kapsamlı bir dönüşüm sürecinden geçmektedir. Bu dönüşümün merkezinde, modern ekonomilerin işleyişinde kritik bir rol üstlenen ulaştırma sektörü yer almaktadır. Küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık dörtte birinden sorumlu olan ve enerji ihtiyacının %95’ini hâlen fosil yakıtlardan karşılayan sektörün karbonsuzlaştırılması, küresel iklim hedeflerine ulaşılması açısından temel önceliklerden birini oluşturmaktadır.

İklim değişikliği ile mücadelede öncü aktörlerden biri olan AB, 2019 yılında ilan ettiği Avrupa Yeşil Mutabakatı ile 2050 yılına kadar iklim nötr olma hedefini ortaya koymuştur. Bu hedef doğrultusunda ulaştırma kaynaklı emisyonların 2050 yılına kadar %90 oranında azaltılması amaçlanmaktadır. Sürdürülebilir ve Akıllı Hareketlilik Stratejisi, Avrupa İklim Yasası ve 55’e Uyum paketi başta olmak üzere hayata geçirilen politika ve mevzuat düzenlemeleriyle kara yolundan demir yoluna, havacılıktan denizciliğe kadar ulaştırmanın tüm alanlarında kapsamlı bir dönüşüm süreci yürütülmektedir.

Türkiye açısından ulaştırma sektörünün yeşil dönüşümü hem ulusal iklim hedeflerine ulaşılması hem de AB ile ekonomik bütünleşmenin sürdürülmesi bakımından kritik önem taşımaktadır. Türkiye’nin AB ile güçlü ticari ilişkileri ve küresel tedarik zincirlerindeki konumu, AB’nin değişen Tek Pazar kurallarına ve çevresel standartlarına uyumu giderek daha önemli hâle getirmektedir. Aynı zamanda Türkiye’nin Asya ile Avrupa arasındaki stratejik konumu ve lojistik üs olma hedefi, ulusal ulaştırma altyapısının Trans-Avrupa Ulaştırma Ağı (TEN-T) ile entegrasyonunu ve yeşil dönüşümle uyumlu hâle getirilmesini gerekli kılmaktadır.

Türkiye ulaştırma sektörü, artan emisyonlar ve %90’ın üzerindeki kara yolu bağımlılığı gibi önemli yapısal sorunlar barındırmaktadır. Bununla birlikte Yeşil Mutabakat Eylem Planı, 2053 Net Sıfır Emisyon hedefi, 2053 Ulaştırma ve Lojistik Ana Planı ve On İkinci Kalkınma Planı gibi stratejik belgeler çerçevesinde demir yolu taşımacılığının payının artırılması, elektrikli otomobil ve şarj altyapısının geliştirilmesi, kombine taşımacılığın teşvik edilmesi ve ulaştırma altyapısının daha sürdürülebilir hâle getirilmesine yönelik çalışmalar yürütülmektedir.

Bu yayın, AB ve Türkiye’nin ulaştırma sektörlerindeki çevresel görünümü verilere dayalı bir perspektifle karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir. Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamında AB’nin ulaştırma sektörünü karbon nötr hâle getirmek amacıyla hayata geçirdiği yasal düzenlemeler, tebliğler, stratejiler ve yol haritaları incelendikten sonra, Türkiye’nin kendi yeşil dönüşüm sürecinde ulaştırma alanında benimsediği politika çerçevesi ve attığı adımlar ele alınmaktadır. Çalışmanın devamında, ulaştırma sektörünün yeşil dönüşümünde kilit bir teknoloji olan elektrikli otomobillerin AB ve Türkiye pazarlarındaki durumu ile tarafların bu alandaki politikaları incelenmektedir. Son olarak, AB aday ülkesi olan Türkiye’nin ulaştırma politikasında AB müktesebatına uyumu, Avrupa Komisyonu tarafından her yıl yayımlanan ülke raporları temelinde değerlendirilmektedir. 

Yayının PDF versiyonuna buradan ulaşabilirsiniz. 

Yayın Adı: Avrupa Birliği Ulaştırma Politikası’nın Yeşil Dönüşümü ve Türkiye

Yayın No: 331

ISBN: 978-605-7756-24-4

Yayın Tarihi: Eylül 2026

Sayfa Sayısı: 234

Hazırlayan: Ahmet Emre Usta, İKV Uzmanı