İKTİSADİ KALKINMA VAKFI

Türkiye’nin AB Uzmanı
ANA SAYFA » GÜNDEMDEN » 2026 » İKV'DEN PISA 2025 EĞİTİM RAPORUNA İLİŞKİN BİLGİ NOTU
17 Eylül 2026

İKV'DEN PISA 2025 EĞİTİM RAPORUNA İLİŞKİN BİLGİ NOTU

PISA 2025 Eğitim Raporuna ilişkin İKV Bilgi notu yayımlandı.

PISA 2025 EĞİTİM RAPORU

Emir Omala, İKV Stajyeri

OECD tarafından yürütülen Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı’nın (Programme for International Student Assessment - PISA) 2025 yılı ölçme değerlendirme sonuçları 8 Eylül 2026 tarihinde yayımlandı.[1]

PISA, 26’ncı yılını dolduran bir değerlendirme ölçeği olarak yalnızca OECD ülkeleri kapsamında değil, katılımcı ülkeler arasında yapılıyor ve sonuçları kamunun bilgisine sunuluyor. Güncel olarak 91 katılımcı ülke kapsamında yapılan testler, üç yılda bir 15 yaşındaki öğrencilerin belirli alanlarda yeteneklerini ölçmeyi ve bunu raporlayarak ülkelerin eğitim düzeylerine ayna tutmayı amaçlıyor. Böylece yetkililerin ve ailelerin öğrencilere dair net fikirler edinmesi uluslararası ölçüm standartlarında bir sınavla mümkün oluyor. PISA testlerinde başlıca ölçüm yapılan alanlar okuma becerileri, matematiksel okuryazarlık ve fen bilimleri okuryazarlığı şeklinde sıralanıyor.[2]

2025 yılı sonuçlarında en büyük gerilemeyi Fransa, Almanya ve İspanya gibi büyük Avrupa ülkelerinde gözlemlediklerini belirten yetkililer, Avrupa’da eğitimin gidişatının “endişe verici” olduğunu belirtiyor. Gençlerin kuşaktan kuşağa anahtar becerileri yitirdiği ifade edilirken, yaşadığımız çağ için yüksek önem arz eden beceriler olarak nitelendirilen okuma becerileri, çapraz bilgi kontrolü, eleştirel inceleme, kompleks metinlerle yüzleşme gibi alanlarda da ciddi bir düşüş eğilimi gözlemleniyor. Ebeveynlerin günden güne artan ilgisizliğinin ve teknolojinin etkilerinin okullardaki aşırı düşük sonuçlara sebebiyet verebileceği hususunda kamuyu uyarılıyor.[3]

Temel olarak yapay zekânın kullanım alanının gitgide genişleyerek gündelik hayatın doğrudan bir parçası hâline gelmesi ve bu kolaylığın öğrenim süreçlerindeki bazı merhaleleri devre dışı bırakarak gençleri edinmesi gereken becerilerden alıkoyması öne çıkan gözlemlerden biri olarak paylaşılıyor. Yapılan yorumlarda ihtiyaç duyulan becerileri edinememeye dair kısır döngü oluşturan yapay zekânın asıl probleminin “bizi daha derin düşünmeye yönlendirmek için tasarlanmamış olması” dikkat çekiyor. Nitekim PISA sonuçlarına göre zira yapay zekâyı kullanmayan öğrenciler genellikle daha iyi puanlar alıyor.[4]

PISA 2025 araştırmasının dikkat çekici yönlerinden birinin de küçük ve dinamik ekonomiye sahip ülkeler tarafından bulunan çözümler. Bu çerçevede Estonya’nın testlerde göze çarpan başarısının “dijital dünyaya ihtiyatla yaklaşan” ülkelerden olmasıyla doğrudan ilintili olduğu savunuluyor.

Geçtiğimiz yıllara göre uluslararası alanda dikkat çeken bir tablo sunan Türkiye, PISA testlerini 2003 yılı itibariyle uygulamaya başladı ve katılımcılığı düzenli olarak devam etti. Eğitim camiası başta olmak üzere birçok kesimde zaman zaman tartışılan bir konu olarak PISA, esasen Türkiye için olumlu anılan bir araştırma değildi. Fakat 2025 yılında ölçümleri bilgisayar üzerinden yapılan ve geçtiğimiz hafta yayımlanan güncel raporda Türkiye, başarı sıralamasını üç alanda da gözle görülür derecede yükseltti. Daha önceki testlerde Türkiye; okuma becerilerinde 36’ıncı ve 40’ıncı sıralardayken 18’inci sıraya, fen bilimlerinde 34’üncü ve 39’uncu sıralardayken 19’uncu sıraya, matematikte 39’uncu ve 42’nci sıralardayken 28’inci sıraya yükseldi.[5]

Tablo 1: OECD Ülkelerinin Okuma Becerileri Puanları, PISA Sonuçlarına Göre, 2022-2025

Kaynak: AA.

Tablo 2: Türkiye’nin PISA Sıralamaları ve OECD Ortalama Puanlarıyla Mukayesesi, 2003-2025

Kaynak: AA.

 

 


[1] OECD, “Résultats du PISA 2025 (Volume I – version abrégée)”, 08.09.2026, https://www.oecd.org/fr/publications/resultats-du-pisa-2025-volume-i-version-abregee_72cbf7bd-fr.html

[2] OECD, “Programme international pour le suivi des acquis des élèves (PISA)”, 16.09.2026, https://www.oecd.org/fr/about/programmes/pisa.html

[3] Euronews, “Le fondateur de PISA alerte: Les jeunes perdent des compétences clés, l'IA sape leurs capacités”, 10.09.2026, https://fr.euronews.com/my-europe/2026/09/10/le-fondateur-de-pisa-alerte-les-jeunes-perdent-des-competences-cles-lia-sape-leurs-capacit

 

[4] Euronews, “Le fondateur de PISA alerte: Les jeunes perdent des compétences clés, l'IA sape leurs capacités”, 10.09.2026, https://fr.euronews.com/my-europe/2026/09/10/le-fondateur-de-pisa-alerte-les-jeunes-perdent-des-competences-cles-lia-sape-leurs-capacit

[5] MEB, “PISA 2022'ye Kıyasla PISA 2025 Sıralamasındaki Değişim”, 08.09.2026, https://www.meb.gov.tr/pisa-2025-sonuclarina-gore-turkiye-her-alanda-en-fazla-yukselen-ulke-oldu/haber/41822/tr