İKV'DEN AVRUPA İNOVASYON YASASI TEKLİFİNE İLİŞKİN BİLGİ NOTU
AVRUPA KOMİSYONU, AVRUPA İNOVASYON YASASI TEKLİFİNİ SUNDU
Ceylin Uysal, İKV Stajyeri
Avrupa Komisyonu, 9 Eylül 2026 tarihinde Avrupa İnovasyon Yasası isimli Tüzük taslağını kabul etti. Bu tüzük ile Komisyon, AB’nin uzun vadeli rekabet gücü, refahı ve teknolojik egemenliğini güçlendirmeyi amaçlıyor. Bu doğrultuda Avrupa’daki yenilikçi fikirlerin araştırma aşamasından uygulamaya hızlı taşınması, Avrupa’da yenilikçi şirketlerin büyümesi ve küresel ölçekte rekabet edebilmesi öngörülüyor. Önerilen tüzük ile AB, inovasyon aktörlerine büyümeleri, liderlik etmeleri ve yatırım yapmaları için ihtiyaç duydukları desteği sağlayacağını belirtiyor; aynı zamanda bu tüzük Avrupa’nın bilimsel mükemmelliğini endüstriyel liderliğe dönüştürme hedefinin de önemli bir parçası hâline geliyor.[1]
Bilindiği üzere AB, yüksek kaliteli araştırma ve inovasyon üretiyor ancak bunların sınırlı bir kısmını nihai ürün ve hizmetlere dönüştürebiliyor. Tek Pazar’daki yapısal engeller özellikle laboratuvardan pazara, girişimden ölçeklendirmeye geçişi yavaşlatıyor. Ayrıca yenilikçi ürün ve hizmetleri satın almak için AB dışındaki tedarikçilere bağımlılık artıyor. Bu nedenle AB’nin stratejik özerkliğini güçlendirmek ve sürdürülebilir ekonomik büyümeyi desteklemek amacıyla küresel rakipleriyle aynı derecede iddialı eylemlerle karşılık vermesi gerekiyor. Küresel rakiplerin daha hızlı hareket etmesi ve agresif yatırımları AB’nin rekabetçilik ve stratejik özerklik kaygısını artırdığı belirtiliyor.
Önerilen Avrupa İnovasyon Yasası kapsamında Tek Pazar’ın güçlendirilmesi en kalıcı iki engeli ele alarak ticari başarıyı hedefliyor:
- Ar-Ge tedariki için uyumlu bir çerçeve oluşturarak hukuki belirsizliğin azaltılması, yenilikçi teknolojilere talebin arttırılması ve yeni teknolojilerin sınır ötesi pazara daha hızlı ulaşmasına yardımcı olunması;
- Fikrî mülkiyetin değerlemesi için AB çapında bir çerçeve geliştirerek fikrî mülkiyet destekli finansmanı teşvik edecek ve AB kapsamında fikrî mülkiyet varlıklarının ticaretini kolaylaştırarak pazarın geliştirilmesi öngörülüyor.
Komisyonun tahminine göre AR-GE tedariğine yönelik düzenlemelerle şirketler yıllık 25,92 milyar avro kâr edebilirken kamu da yılda 1 milyar avro tasarrufu yaratabiliyor. Ek olarak fikrî mülkiyet alanındaki önlemlerin ise yılda 10,2 milyar avroluk ek finansman ile yaklaşık 35 milyon avro idari maliyet tasarrufu sağlayabileceği öngörülüyor.[2]
Yasanın hazırlık süreci Ekim 2025’te sona erdi. Süreç çevrim içi bir istişare ve kanıt toplama çağrısı doğrultusunda gerçekleştirildi. Bu süreçte Avrupa Komisyonu, büyük firmalar ve KOBİ’ler de dâhil AB genelindeki yenilikçi şirketler, üniversiteler, finans sektörleri, araştırma kuruluşları, kamu ve özel tedarik alanları olmak üzere çok çeşitli aktörler ile istişareler gerçekleştirerek katkıları doğrultusunda analizler yapıldı. Komisyon hazırlık sürecinin ardından 9 Eylül 2026 tarihinde Avrupa İnovasyon Yasası Tüzüğü teklifini sundu.
[1] Avrupa Komisyonu, “European Innovation Act”, t.y., https://research-and-innovation.ec.europa.eu/strategy/support-policy-making/shaping-eu-research-and-innovation-policy/european-innovation-act_en
[2] Avrupa Komisyonu, “The EU’s plan to grow innovation in Europe”, 09.09.2026, https://commission.europa.eu/news-and-media/news/eus-plan-grow-innovation-europe-2026-09-09_en