Çin'in güneş enerjisi kullanımına ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

ÇİN’İN ENERJİ DÖNÜŞÜMÜNDE YENİ EŞİK: GÜNEŞ ENERJİSİ KÖMÜRÜ GERİDE BIRAKTI

Lara Salman, İKV Stajyeri

Dünyanın en büyük enerji tüketicilerinden biri olan Çin’de, yenilenebilir enerji kaynaklarının hızla yaygınlaşması ülkenin elektrik üretim kapasitesinin yapısını değiştirmeye devam ediyor. Çin Ulusal Enerji İdaresi (National Energy Administration-NEA) tarafından açıklanan verilere göre Temmuz 2026 sonu itibarıyla ülkedeki güneş enerjisi kurulu gücü 1.286 GW’ye ulaşarak 1.285 GW seviyesindeki kömürlü termik santral kurulu gücünü ilk kez geride bıraktı.[1] Bu sayede güneş enerjisi, Çin’de kurulu güç olarak en büyük elektrik üretim kaynağı hâline geldi. Bu gelişme Çin’in enerji dönüşümünde önemli bir eşik olarak öne çıkıyor.

Bahse konu dönüşüm, kısa sayılabilecek bir zaman diliminde gerçekleşti. Haziran 2026 verilerinde Çin’in güneş enerjisi kurulu gücü 1.274 GW seviyesinde seyrederken kömürlü termik santral kapasitesi 1.275 GW olarak kaydedildi. Aynı dönemde ülkenin toplam yenilenebilir enerji kurulu gücü 2.455 GW’a ulaşarak toplam elektrik üretim kapasitesinin %60,7’sini oluşturuyordu.[2] Rüzgâr ve güneş enerjisinin toplam kurulu gücü ise 1.951 GW ile ülkenin toplam elektrik kurulu gücünün yaklaşık %48,3’üne tekabül ediyordu. 2026’nın ilk yarısında devreye alınan 117 GW’lık yeni yenilenebilir enerji kapasitesi ise Çin’deki toplam yeni elektrik üretim kapasitesinin %73,9’unu oluşturuyor.[3]

Ancak güneş enerjisinin kurulu güç bakımından kömürü geri planda bırakması, doğrudan güneşten üretilen elektrik miktarının da kömür kaynaklı üretimi geçtiğini ifade etmiyor. Güneş enerjisinin günün saatlerine ve hava koşullarına bağlı değişken üretim yapısının aksine kömür santralleri daha uzun süre ve talebe yönelik çalıştırılabiliyor.[4] Bu bakımdan iki kaynak benzer kurulu kapasiteye sahip olsalar da elektrik üretim miktarları farklılaşabiliyor. Elektrik üretimindeki veriler Çin’in enerji alanında yenilenebilir kaynakların ağırlığının gittikçe artırdığına işaret ediyor. 2026 yılının ilk altı ayında ülkedeki yenilenebilir enerji üretimi yıllık bazda yaklaşık %9 artarak toplam elektrik üretiminin %41,2’sini oluşturdu.[5] Aynı dönemde kömürden sağlanan elektrik üretimi toplam üretimin ilk kez %50’sinin altına inerek %49,7’ye geriledi.[6]

Çin’in güneş enerjisi kapasitesindeki hızlı artış ülkenin enerji dönüşümü açısından önemli olmakla birlikte, aynı zamanda elektrik şebekesinin yeni üretim yapısına uyum sağlaması ihtiyacını da doğuruyor.[7] Rüzgâr ve güneş gibi değişken yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik sistemindeki payının yükselmesi; özellikle şebeke altyapısının geliştirilmesi, arz-talep dengesinin daha esnek biçimde yönetilmesi ve enerji depolama kapasitesinin artırılması konularını daha kritik hâle getiriyor.

Dünyanın en büyük yenilenebilir enerji pazarlarından biri olan Çin’de güneş enerjisinin kurulu güç bakımından kömürü geride bırakması sadece ülkenin enerji alanındaki dönüşüm anlamında değil küresel enerji dönüşümü açısından da önem arz ediyor.[8] Aynı zamanda kömürün elektrik üretimindeki yüksek payını koruması, Çin’in enerji dönüşümünün henüz tamamlanmış bir süreç olmadığını gözler önüne seriyor. Bu nedenle yakın gelecekte Çin’in hızla artan yenilenebilir enerji kapasitesini elektrik üretimine ne derece yansıtılabileceği ve kömürün enerji sistemindeki rolünü ne kadar azaltabileceği, ülkenin düşük karbonlu dönüşümünün gidişatı konusunda belirleyici rol oynayacak.