Üçüncü ülke vatandaşlarının AB iş gücü piyasasına entegrasyonunda beceri uyumunun güçlendirilmesine ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

ÜÇÜNCÜ ÜLKE VATANDAŞLARININ İŞ GÜCÜ PİYASASINA ENTEGRASYONUNDA BECERİ UYUMUNUN GÜÇLENDİRİLMESİ

Emine Naz Toprakçıoğlu, İKV Stajyeri

Avrupa Göç Ağı (European Migration Network-EMN) ile OECD, 28 Temmuz 2026 tarihinde yayımladıkları ortak çalışmada, üçüncü ülke vatandaşlarının AB iş gücü piyasasında karşılaştıkları beceri uyumsuzluklarını (skills mismatch) ve bu sorunun giderilmesine yönelik ulusal politika araçlarını değerlendirdi.^[1] Çalışma, iş gücü göçü kapsamında gelen kişilerin yanı sıra aile birleşimi yoluyla gelen göçmenleri, uluslararası koruma yararlanıcılarını ve geçici koruma statüsündeki kişileri kapsarken, sahip olunan eğitim ve mesleki yeterliliklerin iş gücü piyasasında etkin şekilde değerlendirilememesinin hem göçmenlerin ekonomik entegrasyonunu hem de Avrupa ekonomisinin ihtiyaç duyduğu nitelikli iş gücünün kullanımını olumsuz etkilediğini ortaya koyuyor. Raporda, Avrupa’da birçok üçüncü ülke vatandaşının eğitim düzeylerinin altında işlerde çalıştığı ve bu durumun gelir kaybına, üretkenliğin azalmasına ve insan sermayesinin etkin kullanılamamasına yol açtığı belirtiliyor.

Beceri Uyumsuzluğunu Derinleştiren Yapısal Engeller

Çalışmada beceri uyumsuzluğunun temel nedenleri arasında dil yetersizliği, yabancı diplomaların ve mesleki yeterliliklerin tanınmasında yaşanan güçlükler, gerekli belgelerin temin edilememesi, işveren kaynaklı ayrımcılık ve uygun fiyatlı çocuk bakım hizmetlerine erişimde yaşanan sorunlar öne çıkıyor. Bu faktörlerin, üçüncü ülke vatandaşlarının kendi uzmanlık alanlarında istihdam edilmelerini zorlaştırdığı ve aşırı nitelikli (overqualified) pozisyonlarda çalışma oranlarını artırdığı ifade ediliyor. Rapora göre, bu durum uzun yıllar ülkede ikamet eden göçmenler açısından dahi devam edebiliyor ve iş gücü piyasasındaki entegrasyonun sürdürülebilirliğini olumsuz etkiliyor. Özellikle sağlık ve teknik alanlarda eğitim almış kişilerin kendi uzmanlıkları dışında daha düşük nitelik gerektiren işlerde çalışması, Avrupa’da devam eden iş gücü açıklarına rağmen mevcut insan kaynağının etkin kullanılmadığını gösteriyor.

Üye Devletlerin Geliştirdiği Politika Araçları

EMN ile OECD çalışması, Üye Devletlerin beceri uyumsuzluğunu azaltmak amacıyla farklı politika araçları geliştirdiğini ortaya koyuyor. Bunlar arasında yabancı diplomaların tanınmasına yönelik mekanizmalar, kariyer danışmanlığı hizmetleri, dil eğitimi programları, beceri geliştirme ve yeniden beceri kazandırma (upskilling/reskilling) uygulamaları ile sektör bazlı istihdam programları öne çıkıyor. Ayrıca ulusal bakanlıklar ve eğitim kurumlarının politika geliştirme sürecinde merkezi rol üstlendiği; yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve sosyal tarafların ise özellikle iş bulma, danışmanlık ve uyum programları yoluyla sürece katkı sağladığı belirtiliyor. Raporda, başarılı uygulamaların ortak özelliğinin diplomaların tanınması, dil eğitimi ve mesleki eğitim programlarını bütüncül bir yaklaşımla bir araya getirmesi olduğu vurgulanıyor. Buna karşılık, ileri düzey dil eğitimlerinin yetersizliği, diploma denklik süreçlerinin karmaşıklığı ve işverenlerin göçmen istihdamına ilişkin farkındalık eksikliği önemli sorun alanları olarak varlığını sürdürüyor.

AB İş Gücü Piyasası Açısından Değerlendirme

EMN ve OECD tarafından hazırlanan bu ortak çalışma; Avrupa’da giderek belirginleşen iş gücü açığının yalnızca yeni göçmen kabulüyle değil, hâlihazırda AB’de yaşayan üçüncü ülke vatandaşlarının sahip olduğu becerilerin daha etkili kullanılmasını sağlayacak politikalarla da giderilebileceğini ortaya koyuyor. Çalışmada, mesleki yeterliliklerin tanınmasının hızlandırılması, dil eğitimlerinin güçlendirilmesi ve işverenlerle kamu kurumları arasındaki iş birliğinin artırılmasının beceri uyumsuzluğunu azaltabileceği değerlendiriliyor. Bu kapsamda rapor, göç politikaları ile eğitim, beceri geliştirme ve istihdam politikalarının daha koordineli yürütülmesinin hem Avrupa ekonomisinin rekabet gücünü destekleyeceğini hem de göçmenlerin ekonomik ve sosyal entegrasyonuna katkı sağlayacağını ortaya koyuyor.