AB Dijital Ürün Pasaportu yasal çerçevesi Temmuz 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Avrupa Komisyonu temmuz ayında Dijital Ürün Pasaportu Kayıt Sistemini ve test ortamını devreye soktu. İşletmeler, belgelenmiş API'ler aracılığıyla ürün grupları genelinde makine tarafından okunabilir veri modelleri, tanımlar ve sözlük sağlayan ücretsiz bir semantik depoya erişebilecek. Bu şekilde birlikte çalışabilirlik gelişecek, veri yönetimi kolaylaştıracak ve Dijital Ürün Pasaportunun farklı sektörlere yaygınlaştırılması sağlanacak. Kayıt Sistemi ayrıca, güvenliği, hesap verebilirliği ve güvenilir erişim yönetimini güçlendiren bir doğrulama çerçevesi ve kayıt sistemi de içeriyor. Bundan sonraki süreçte Dijital Ürün Pasaportu seçili ürün gruplarında kademeli olarak uygulanacak. Uygulanacak öncelikli sektörler arasında pil ve batarya, tekstil, demir-çelik ve inşaat ürünleri bulunuyor.

Dijital ürün pasaportu ile ilgili kurallar AB pazarına ihracat yapan ve tedarik ürün sağlayan sanayicilerimizi ve ticaret erbabını yakından ilgilendiriyor. İKV Başkanı Dr. Ayhan Zeytinoğlu, konuya yönelik olarak bir açıklamada bulundu ve Dijital Ürün Pasaportunun uygulanma sürecinde Türkiye’deki ihracatçılar ve tüm üretici firmalar için etkilerine dikkat çekti:

“AB Dijital Pasaportu uygulaması 2026’dan başlamak üzere aşamalı olarak Türkiye’nin AB ihracatında da önemli yer tutan birçok sektöre uygulanmaya başlıyor. Bu açıdan gerek doğrudan ihracat yapan firmalar gerekse ihracat ürünlerine girdi sağlayan ve AB’de yatırım yapan üreticiler için önem taşıyor. Bu çerçevede, Dijital Ürün Pasaportu yükümlülüklerini bilmek gerekiyor. AB Dijital Pasaportu ürünlerin sürdürülebilirliğini desteklemek, döngüselliği teşvik etmek ve yasal uyumluluğu güçlendirmek ve kolaylaştırmak için ilgili bilgileri depolayacak ürünler, bileşenler ve malzemeler için dijital bir kapsayıcı olarak görev yapıyor. Seçilen ürün gruplarında kademeli olarak uygulamaya konulacak. İlk sektörler arasında belirli pil türleri yer alırken, tekstil, demir-çelik ve inşaat ürünleri gibi ek ürün grupları da kapsama alınacak. Ürün grubuna bağlı olarak, Veri Koruma Planı, ürünün güvenliği, menşei, malzemeleri, onarılabilirliği, çevresel performansı, döngüselliği, yaşam sonu rehberliği, mevzuat uyumluluğu, yeniden kullanımı ve geri dönüşümü gibi konularla ilgili bilgileri içerebilir. 

Farklı ürün gruplarında Dijital Ürün Pasaportu gereklilikleri kademeli olarak uygulamaya koyuldukça, firmaların yaklaşan yükümlülüklere hazırlanmaya, sektörleri için geçerli gereklilikleri anlamaya ve en son yasal gelişmeleri takip etmeye başlamaları gerekiyor. Demir çelikte uygulama için 2026, enerji ürünleri için 2026-29, tekstil, lastik ve alüminyum için 2027, mobilya için 2028, yatak ve BİT ürünleri için 2029 öngörülmüş durumda. Dijital Ürün Pasaportu yükümlülükleri ilgili AB mevzuatı kapsamına giren ürünleri Birlik pazarına sunan tüm üretici firmalar için geçerlidir; bu ürünler ister yurt içinde üretilmiş ister ithal edilmiş olsun fark etmez”.

İKV Başkanı Dr. Zeytinoğlu son olarak Dijital Ürün Pasaportu ile ilgili sorumlulukların altını çizdi:

“Dijital Ürün Pasaportunun oluşturulması ve doğruluğundan esas olarak ürünü AB pazarına sunan kuruluş sorumludur.  Sorumluluklar veri derleme, kayıt ve yaşam döngüsü yönetimi süreçlerini içerir. Piyasaya süren üretici, temsilci, ithalatçı veya dağıtıcı firma ilgili mevzuatta belirtilen veri yapısı ve yükümlülüklere uygun olarak ürün verilerini dijital olarak sağlamalıdır. Bu bilgiler, Veri Koruma Planı'nın içeriğini oluşturur. İlgili firmalar ayrıca, ürüne, ambalajına veya ürünle verilen belgelere (ürüne özgü mevzuatta belirlendiği şekilde) fiziksel bir veri taşıyıcısının iliştirilmesini sağlamalıdır. İkinci aşama kayıt. Dijital Ürün Pasaportu, ilgili teknik şartnamelere ve yasal gerekliliklere uygun olarak AB Siciline kaydedilmelidir. Bu kayıt, ürünün Tek Pazara sunulması için zorunludur. İthal edilen ürünler için Dijital Ürün Pasaportu kaydı, gümrük işlemlerinin tamamlanması ve serbest dolaşıma alınması açısından da önem taşıyabilir. Üçüncü olarak da sorumlu firmalar, Dijital Ürün Pasaportu bilgilerinin ürünün yaşam döngüsü boyunca doğru kalmasını sağlamalıdır. Tam bilgi gereksinimleri, ürün grubuna ve geçerli yasal çerçeveye bağlı olarak belirlenir.”