AB elektrik ve gaz piyasalarında yürürlüğe giren yeni kurallara ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AB ELEKTRİK VE GAZ PİYASALARINDA YENİ KURALLAR

Fırat Akan, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Komisyonu, 24 Temmuz 2026 tarihinde yaptığı açıklamada, AB genelinde elektrik ve gaz piyasalarına ilişkin yeni kuralların yürürlüğe girdiğini duyurdu. Yeni düzenlemeler, Avrupa enerji sisteminin daha temiz, güvenli ve dayanıklı hâle getirilmesini; tüketicilerin enerji fiyatlarındaki ani artışlara karşı daha güçlü korunmasını ve enerji tercihleri üzerinde daha fazla kontrol sahibi olmasını hedefliyor. Elektrik piyasasına ilişkin yeni kurallar 17 Temmuz 2026’dan itibaren uygulanmaya başlarken, gaz piyasasına yönelik yeni kuralların 5 Ağustos 2026 itibarıyla uygulanması öngörülüyor. Düzenlemeler, 2022 enerji krizinde ortaya çıkan yüksek fiyat oynaklığı, arz güvenliği endişeleri ve tüketici kırılganlığı gibi sorunlara yanıt olarak, AB enerji piyasasının daha öngörülebilir, rekabetçi ve tüketici odaklı bir yapıya kavuşturulmasını amaçlıyor. [1]

Elektrik Piyasasında Daha Fazla Seçenek ve Koruma

Elektrik piyasası kurallarındaki reform, tüketicilere sabit fiyatlı ve dinamik fiyatlı sözleşmeler arasında daha fazla seçim imkânı sunarak enerji faturalarında öngörülebilirliği artırmayı hedefliyor. Sabit fiyatlı sözleşmeler tüketicilere fiyat istikrarı sağlarken, dinamik fiyatlı sözleşmeler elektrik fiyatlarının düşük olduğu saatlerde tüketimi kaydırabilen kullanıcılar için tasarruf imkânı yaratıyor. Bu çerçevede tüketicilerin sözleşme imzalamadan önce daha açık bilgiye ulaşması, farklı tedarikçi tekliflerini daha kolay karşılaştırması ve tedarikçi değiştirme süreçlerinde daha güçlü güvencelere sahip olması öngörülüyor.

Yeni kurallar, tüketicilerin yalnızca enerji alıcısı değil, aynı zamanda enerji sisteminin aktif katılımcısı hâline gelmesini de destekliyor. Haneler ve topluluklar, yenilenebilir enerji üretme ve komşuları ya da enerji topluluklarıyla paylaşma konusunda daha fazla fırsata sahip olacak. Böylece yerel düzeyde üretilen temiz elektriğin daha geniş kesimler tarafından kullanılması ve yenilenebilir enerji yatırımlarına katılımın artırılması hedefleniyor. Elektrik piyasasının daha esnek çalışması, özellikle rüzgâr ve güneş gibi değişken yenilenebilir kaynakların sisteme entegrasyonu açısından da önem taşıyor.

Tüketici koruması reformun merkezinde yer alıyor. Kırılgan tüketiciler için bağlantı kesintilerine karşı daha güçlü koruma getiriliyor; tedarikçinin faaliyetini sürdürememesi hâlinde ise son kaynak tedarikçisi yoluyla tüketicilerin elektriksiz kalmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor. Enerji fiyatlarında olağanüstü artış yaşanan dönemlerde üye ülkelere, sınırlı bir elektrik tüketimi miktarı için maliyetin altında geçici fiyat belirleme imkânı tanınması da tüketicilerin kriz dönemlerinde korunmasına yönelik önemli araçlardan biri olarak öne çıkıyor.

Gaz Piyasasında Karbonsuzlaşma ve Arz Güvenliği

Yeni gaz piyasası kuralları, doğal gazın kademeli olarak yenilenebilir ve düşük karbonlu gazlarla, özellikle de hidrojenle ikame edilmesini destekliyor. AB’de gaz yakıtların önemli bir bölümü hâlen fosil doğal gazdan oluştuğu için, gaz piyasasının karbonsuzlaştırılması 2050 iklim nötrlüğü hedefi açısından kritik bir alan olarak değerlendiriliyor. Düzenlemeler, yenilenebilir ve düşük karbonlu gazların piyasalara ve altyapıya erişimini kolaylaştırarak, mevcut gaz sisteminin enerji dönüşümüne uyumlu hâle getirilmesini amaçlıyor.

Kurallar, özel bir hidrojen altyapısı ve piyasası için AB düzeyinde ortak bir düzenleyici çerçeve oluşturuyor. Bu çerçeve, hidrojen üretimi ve tüketiminin gelişmesi için gerekli sınır ötesi altyapının önündeki engelleri azaltmayı, rekabetçi bir hidrojen piyasası yaratmayı ve mevcut doğal gaz altyapısının uygun olduğu durumlarda hidrojen için yeniden kullanılmasını mümkün kılmayı hedefliyor. Böylece hem maliyet tasarrufu sağlanması hem de gaz sektöründe karbonsuzlaşmanın hızlandırılması bekleniyor.

Son olarak gaz piyasası reformu, tüketici haklarını da güçlendiriyor. Tüketicilerin tedarikçilerini özgürce seçebilmesi, teklif ve fatura bilgilerine daha anlaşılır biçimde ulaşabilmesi, güvenilir karşılaştırma araçlarından yararlanabilmesi ve uyuşmazlık durumunda yargı dışı çözüm mekanizmalarına başvurabilmesi öngörülüyor. Kırılgan tüketiciler ve enerji yoksulluğundan etkilenen gruplar, gaz arzının kesilmesine karşı özel olarak korunacak. Ayrıca üye ülkelerin fiyat krizleri sırasında ne zaman ve hangi koşullarda fiyat belirleme sürecine müdahale edebileceğine ilişkin daha net kurallar getirilerek, kriz dönemlerinde tüketici koruması ile piyasa işleyişi arasında daha dengeli bir yapı kurulması hedefleniyor.