Avrupa Komisyonunun Net Sıfır Sanayi Yasası’nın 25’inci ve 26’ncı maddelerinin uygulanmasına dair yayımladığı rehbere ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

NET SIFIR SANAYİ YASASI KAPSAMINDA FİYAT DIŞI KRİTERLERİN UYGULANMASINA İLİŞKİN AVRUPA KOMİSYONU REHBERİ

Emine Naz Toprakçıoğlu, İKV Stajyeri

Avrupa Komisyonu, 22 Temmuz 2026 tarihinde Net Sıfır Sanayi Yasası’nın (Net-Zero Industry Act-NZIA) 25’inci ve 26’ncı maddelerinin uygulanmasına ilişkin iki rehber belge yayımlandı.^[1] Rehberler, kamu alımları ile yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelik ihalelerde fiyat dışı kriterlerin nasıl uygulanacağına açıklık getirerek Üye Devletler, ihale makamları ve piyasa aktörleri için ortak bir uygulama çerçevesi oluşturmayı amaçladı. Böylece kamu harcamalarının yalnızca en düşük fiyatı esas alan bir yaklaşımla değil, aynı zamanda AB’nin temiz teknoloji üretim kapasitesini, tedarik zincirlerinin dayanıklılığını ve sürdürülebilirlik hedeflerini destekleyecek şekilde kullanılmasına katkı sağlanması hedeflendi.

Kamu Alımlarında Fiyat Dışı Kriterlerin Uygulanması

Net Sıfır Sanayi Yasası’nın 25’inci maddesi kapsamında hazırlanan rehber, net sıfır teknolojilerine yönelik kamu alımlarında sözleşme makamlarının uygulaması gereken asgari kriterleri ayrıntılı biçimde açıklıyor. Buna göre kamu alımlarında yalnızca ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi yeterli görülmemekte; çevresel sürdürülebilirlik ile AB temiz teknoloji tedarik zincirinin dayanıklılığına katkı sağlayan unsurların da değerlendirme sürecine dâhil edilmesi öngörüldü. Bu yaklaşım, kamu alımlarının Avrupa’nın temiz teknoloji üretim kapasitesinin geliştirilmesinde stratejik bir politika aracı olarak kullanılmasını amaçlıyor.

Rehber ayrıca ihale makamlarının söz konusu kriterleri uygularken orantılılık, şeffaflık ve ayrımcılık yapmama ilkelerine uygun hareket etmesi gerektiğini vurguluyor. Böylece hedef hem tek pazarın işleyişinin korunması hem de sürdürülebilir üretim ve güvenli tedarik zincirlerinin desteklenmesi.

Yenilenebilir Enerji İhalelerinde Yeni Yaklaşım

Komisyon tarafından yayımlanan ikinci rehber ise Net Sıfır Sanayi Yasası’nın 26’ncı maddesi kapsamında yenilenebilir enerji ihalelerinde uygulanacak fiyat dışı kriterlere odaklandı. Buna göre Üye Devletlerin yenilenebilir enerji kaynaklarının geliştirilmesine yönelik ihalelerde ön yeterlilik ve ihale değerlendirme aşamalarında yalnızca teklif edilen fiyatı dikkate almaları yeterli değil. Bunun yerine sorumlu iş uygulamaları, siber güvenlik, veri güvenliği, projelerin zamanında ve eksiksiz tamamlanabilme kapasitesi ile sürdürülebilirlik ve tedarik zinciri dayanıklılığı gibi kriterlerin de değerlendirme sürecine dâhil edilmesi gerekiyor.

Komisyon, bu yaklaşımın yenilenebilir enerji yatırımlarının yalnızca maliyet açısından değil, aynı zamanda Avrupa’nın sanayi politikası, ekonomik güvenliği ve temiz enerji dönüşümü hedefleri bakımından da daha yüksek katma değer üretmesini sağlayacağını belirtiyor.

Rehber Belgelerin Uygulamaya Katkısı

Komisyon, rehber belgelerin hazırlanmasının temel nedenlerinden birinin, 30 Aralık 2025 tarihinde yürürlüğe giren yükümlülüklerin uygulanması sırasında ulusal idareler ve paydaşlar tarafından yöneltilen sorulara açıklık getirmek olduğunu ifade ediyor. Rehberlerin amacı, kamu otoriteleri ve piyasa aktörlerinin söz konusu hükümleri uygularken ortak bir anlayış geliştirmelerini sağlamak ve AB genelinde tutarlı, öngörülebilir ve orantılı bir uygulama çerçevesi oluşturmak.

Bu kapsamda rehberler bağlayıcı yeni yükümlülükler getirmekten ziyade mevcut düzenlemelerin nasıl uygulanacağına ilişkin pratik açıklamalar sunuyor ve özellikle ihale süreçlerinde ortaya çıkabilecek belirsizliklerin azaltılmasına katkıda bulunuyor.

Değerlendirme

Net Sıfır Sanayi Yasası, Haziran 2024’te yürürlüğe girerek AB’nin iklim ve enerji hedeflerine ulaşabilmesi için gerekli net sıfır teknolojilerinin Avrupa’da üretilmesini hızlandırmayı ve stratejik bağımlılıkları azaltmayı amaçlayan temel sanayi politikası araçlarından biri hâline geldi. Kamu alımları ve yenilenebilir enerji ihalelerinde fiyat dışı kriterlerin uygulanması ise bu hedeflerin gerçekleştirilmesini destekleyen önemli mekanizmalardan biri olarak öne çıkıyor. Avrupa Komisyonunun yayımladığı yeni rehberler, Üye Devletlerde uygulama birliğinin güçlendirilmesine katkı sağlayarak kamu kaynaklarının Avrupa’nın temiz teknoloji sanayisinin rekabet gücü, sürdürülebilirliği ve tedarik güvenliğini destekleyecek şekilde kullanılmasına yardımcı olmayı amaçlıyor.