Avrupa Komisyonu tarafından açıklanan Elektrifikasyon Eylem Planı'na ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AB ELEKTRİFİKASYON EYLEM PLANI

Fırat Akan, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Komisyonu, 17 Temmuz 2026 tarihinde yayımladığı Elektrifikasyon Eylem Planı (Electrification Action Plan) ile AB’nin ithal fosil yakıtlara bağımlılığını azaltarak temiz, yerli ve uygun maliyetli elektriğe dayalı bir enerji sistemine geçişini hızlandırmayı hedefleyen kapsamlı bir yol haritası ortaya koydu.[1] Plan, AB’nin ithal fosil yakıtlara bağımlılığının jeopolitik krizler karşısında enerji fiyatlarını artırdığı, rekabetçiliği zayıflattığı ve arz güvenliğini kırılgan hâle getirdiği tespitinden hareket ediyor. Komisyona göre AB’de elektriğin nihai enerji tüketimindeki payı son 10 yıldır %23 seviyesinde durağan seyrederken, 2040 yılı için %46’lık gösterge niteliğinde bir elektrifikasyon hedefi değerlendirilecek. Bu dönüşümün 2040’a kadar gaz ithalatını %70’ten fazla, ham petrol ithalatını ise %40 oranında azaltabileceği; AB’nin fosil yakıt ithalat faturasını yılda 260 milyar avroya kadar düşürebileceği öngörülüyor.

Elektrifikasyonun Stratejik Çerçevesi

Elektrifikasyon Eylem Planı, AB’nin enerji bağımsızlığını güçlendirmek için nihai enerji kullanımında elektriğin payını artırmayı merkezine alıyor. Komisyon, bugün AB elektriğinin yaklaşık %70’inin yerli temiz kaynaklardan üretildiğini, ancak bu ilerlemenin sanayi, ulaştırma ve binalar gibi son kullanım sektörlerinde daha hızlı elektrifikasyonla desteklenmemesi hâlinde sınırlı kalacağını belirtiyor. Bu nedenle plan, yalnızca elektrik üretiminin daha temiz hale gelmesine değil, aynı zamanda fosil yakıt kullanan nihai tüketim alanlarının elektriğe geçişine odaklanıyor.

Planın temel sorun alanlarından biri, elektrik ile fosil enerji maliyetleri arasındaki fark. AB’de elektrik fiyatları birçok durumda doğal gaza göre haneler ve işletmeler için daha yüksek seyrediyor; bu durum ısı pompaları, elektrikli araçlar ve elektrikli sanayi süreçleri gibi daha temiz teknolojilere geçişi yavaşlatıyor. Komisyon, 2030’a kadar elektrik-gaz fiyat oranının haneler için en fazla 2,5, sanayi için ise en fazla 2 seviyesine indirilmesini teşvik ediyor. Bu amaçla elektrik faturalarındaki ağ ücretleri, vergiler ve harçların yeniden dengelenmesi; bazı tüketici grupları için ağ ücretlerinin, enerji yoğun işletmeler için ise vergilerin azaltılabilmesi öngörülüyor.

Elektrik sisteminin daha esnek hâle getirilmesi de planın ana unsurları arasında yer alıyor. Depolama, talep tarafı esnekliği, akıllı sayaçlar, dinamik fiyat sözleşmeleri ve araçtan şebekeye enerji aktarımı (vehicle-to-grid – V2G) gibi çözümlerle şebekenin daha verimli kullanılması hedefleniyor. Komisyon, 2030’a kadar yaklaşık 200 gigavat enerji depolama kapasitesine ulaşılmasını önemli bir gösterge olarak belirliyor. Bu kapasite, yenilenebilir enerjinin daha etkin sisteme entegre edilmesine, fiyat oynaklığının azaltılmasına ve fosil yakıtlı yedek kapasite ihtiyacının düşürülmesine katkı sağlayacak.

Sanayi, Ulaşım ve Binalarda Elektrikli Dönüşüm

Eylem Planı, elektrifikasyonun özellikle sanayi, ulaştırma ve binalar olmak üzere üç ana sektörde hızlandırılmasını hedefliyor. Sanayide elektrikli çözümlerin hâlihazırda yakıta dayalı enerji talebinin yaklaşık %60’ı için teknik olarak uygulanabilir olduğu belirtiliyor. Bu kapsamda sanayi elektrifikasyon yatırımlarının gözden geçirilmiş Emisyon Ticaret Sistemi (Emissions Trading System – ETS) çerçevesi, Sanayi Karbonsuzlaştırma Bankası (Industrial Decarbonisation Bank) ve 30 milyar avroluk ETS Yatırım Hızlandırıcısı (ETS Investment Booster) aracılığıyla desteklenmesi öngörülüyor. Komisyon ayrıca İnovasyon Fonu kapsamında ikinci bir sanayi ısı ihalesi başlatmayı ve sektör bazlı elektrifikasyon yol haritaları geliştirmeyi planlıyor.

Ulaştırma sektöründe amaç, elektrikli araçların yaygınlaşmasını hızlandırmak ve şarj altyapısını güçlendirmek. Karayolu taşımacılığı AB enerji tüketiminin yaklaşık üçte birini oluşturuyor ve hâlen fosil yakıtlara yüksek ölçüde bağımlı. Plan; temiz ulaşım koridorlarının geliştirilmesi, ağır hizmet araçları için şarj altyapısının hızlandırılması, kamu alımlarında temiz araç kullanımının artırılması ve düşük-orta gelirli gruplar için sosyal kiralama gibi araçlarla elektrikli araçlara erişimin kolaylaştırılmasını içeriyor. Elektrikli araçların akıllı şarj ve V2G uygulamalarıyla elektrik sistemine esneklik sağlaması da planın önemli boyutlarından biri olarak öne çıkıyor.

Binalar alanında ise odak, fosil yakıtlı ısıtma sistemlerinden ısı pompalarına ve verimli elektrikli çözümlere geçiş. Komisyon, gazlı kazanlardan ısı pompalarına geçişin ortalama bir AB hanesinin ısıtma faturasını %60’a kadar azaltabileceğini vurguluyor. Bu kapsamda ısı pompası kurulum hızının 2025’te yıllık 2,4 milyon seviyesinden 2030’da yıllık 4 milyona çıkarılması; temiz ısı piyasası mekanizması, Isı Pompası Hızlandırıcı Platformu (Heat Pump Accelerator Platform) ve enerji verimliliği finansman araçlarıyla desteklenmesi öngörülüyor. Artan soğutma ihtiyacına yanıt vermek için Soğutma ve Isıtma Eylem Planı hazırlanması da planlanan adımlar arasında yer alıyor.