Resmî Gazete’de yayımlanan 2026 yılı İthalat Rejimi’ne ilişkin ara dönem düzenlemelerine ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

2026 YILI İTHALAT REJİMİNE İLİŞKİN ARA DEĞİŞİKLİKLER RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANDI

Ahmet Emre Usta, İKV Uzmanı

2026 yılı İthalat Rejimi’ne ilişkin ara dönem düzenlemeleri, 11 Temmuz 2026 tarihli ve 33307 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı.[1]^,[2],[3] Düzenleme paketi 11506 sayılı İthalat Rejimi Kararında Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar, 11507 sayılı İstatistik Pozisyonlarına Bölünmüş Türk Gümrük Tarife Cetvelinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar ve 11508 sayılı İthalatta İlave Gümrük Vergisi Uygulanmasına İlişkin Kararda Değişiklik Yapılmasına Dair Karar olmak üzere üç temel Cumhurbaşkanı Kararından oluşuyor. Ticaret Bakanlığı tarafından yerli üretimin korunması, haksız rekabetin önlenmesi, istihdamın artırılması ve cari açığın azaltılması hedefleri doğrultusunda atılan bu adım neticesinde, yaklaşık 15.000 ürünün yer aldığı ithalat rejiminde, üretim ve tüketim dengesi gözetilerek 150 kadar alt ürün kategorisinde çeşitli güncellemeler yapıldı.

Düzenlemelerin önemli bir bölümünü, Türk Gümrük Tarife Cetveli’ndeki ürün sınıflandırmalarının ayrıntılandırılması oluşturuyor. Gümrük tarife istatistik pozisyonu (GTİP), ithal veya ihraç edilen bir eşyanın gümrük işlemlerinde hangi vergi oranına, ticaret politikası önlemine ve ürün güvenliği denetimine tabi tutulacağını belirleyen 12 haneli sınıflandırma kodunu ifade ediyor. 11507 sayılı Karar ile kimyasal maddeler, baskı mürekkepleri, plastikler ve polimerler, kâğıt ürünleri, kilitler, püskürtme makineleri, vanalar, elektronik cihaz ve bileşenler, motorlu taşıtların süspansiyon aksamı ile oyuncaklar gibi çok sayıda ürün grubunda yeni alt pozisyonlar oluşturuldu. Böylece teknik özellikleri veya kullanım amaçları farklı olan ürünlerin aynı GTİP altında değerlendirilmesinin önüne geçilmesi ve yalnızca denetime tabi tutulması gereken ürünlerin daha açık biçimde belirlenmesi amaçlandı.

11506 sayılı Karar ile yeni oluşturulan GTİP’ler İthalat Rejimi Kararı’nın ilgili listelerine işlenirken, belirli tarım ve sanayi ürünlerine uygulanan gümrük vergileri ile ek mali yükümlülüklerde de ürün bazlı değişiklikler yapıldı. Ek mali yükümlülük, yüzde olarak hesaplanan gümrük vergisine ilave biçimde, örneğin ton başına belirli bir tutar üzerinden tahsil edilen mali yükümlülüğü ifade ediyor. Kararda bazı ürünlerin gümrük vergileri veya ton başına uygulanan yükümlülükleri artırılırken, üretimde girdi olarak kullanılan bazı ürünlerde indirim ve muafiyet sağlandı. Ayrıca, ithalat sırasında avantajlı vergi oranı uygulanmasını ürünün belirli bir üretimde kullanılmasına bağlayan “nihai kullanım” hükümleri yeniden düzenlendi. Bu kapsamda, belirli özelliklere sahip bir petrol reçinesi nihai kullanım kaydıyla %0 gümrük vergisi kapsamına alınarak gözden geçirme tarihi 1 Temmuz 2030 olarak belirlenirken, hemodiyaliz solüsyonu üretiminde kullanılacak belirli glikoz ürünleri için de %0 oran öngörüldü. Tıbbi amaçlı mamalar ve enteral beslenme ürünlerinin üretiminde kullanılacak bazı şekerler ve oligofruktoz bakımından ise %20 oranı belirlendi.

11508 sayılı Karar’ın en önemli hükümlerinden biri, gümrük vergisi muafiyetinden yararlanılarak gerçekleştirilen ithalatta ilave gümrük vergisi uygulanmayacağının açıkça düzenlenmesi oldu. İlave gümrük vergisi, eşyanın tabi olduğu normal gümrük vergisinin üzerine, ürünün sınıflandırmasına ve ithalatın gerçekleştirildiği ülke grubuna göre uygulanan ek vergiyi ifade ediyor. İlave gümrük vergisinin kavramsal çerçevesi ve muafiyet sınırları bu şekilde netleştirilirken, Karar ile aynı zamanda muhtelif ürün gruplarına uygulanan mevcut vergi oranlarında da kapsamlı güncellemeler yapıldı. Bu doğrultuda otomotiv ve yedek parçalarında %10 ila %30, elektrik ve elektronikte %10 ila %30, soğutma sistemleri ve buzdolabı parçalarında %15 ila %30, LED aydınlatma ürünlerinde ise %10 ila %20 oranlarında ilave gümrük vergisi belirlendi. Lityum akümülatörler, dış mekân lastikleri ve el aletleri gibi ürün gruplarında ise bu oran %15 ila %30 aralığında uygulandı. Oranlar ürün ve ülke grubuna göre %0 ile %30 arasında değişirken, düzenleme sektörlerin tamamını değil, Karar’ın eklerinde GTİP bazında sayılan alt ürünleri kapsıyor. Örneğin otomotiv alanındaki değişiklikler bütün taşıt ve yedek parçaları değil; belirli fren, tekerlek ve süspansiyon aksamlarını içeriyor.

Vergi yükünün artırıldığı ürünler bakımından ithalatçılara sınırlı bir geçiş süresi de tanındı. Buna göre, gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi veya ek mali yükümlülüğü artırılan eşyanın gümrük beyannamesinin kararların yayımını takip eden 30 gün içinde tescil edilmesi hâlinde, kararların yürürlüğe girmesinden önceki oranlar uygulanacak. Böylece düzenleme öncesinde sipariş edilmiş veya sevkiyata çıkarılmış ürünlerin yeni mali yükümlülüklerden doğrudan etkilenmesinin kısmen önlenmesi amaçlandı.

İthalat Rejimi ve vergi oranlarındaki değişikliklere ek olarak, ithalatta gözetim uygulamalarını düzenleyen tebliğler de güncellendi. Gözetim kıymeti, belirli bir ürünün ithalatında birim başına belirlenen referans değeri ifade ediyor. İthal edilen eşyanın beyan edilen birim kıymetinin bu değerin altında kalması hâlinde gözetim belgesi aranabiliyor. Dolayısıyla gözetim kıymeti doğrudan yeni bir gümrük vergisi oranı oluşturmamakla birlikte, düşük kıymetle yapılan ithalatın izlenmesini sağlayarak ithalat işlemlerinin maliyetini ve belge yükünü etkileyebiliyor. Yeni tebliğlerle 18 ürün grubunda düzenleme yapılırken, gözetim kapsamındaki 10 ürün grubunun birim fiyatları veya eşya kapsamı güncellendi ve sekiz ürün grubu için yeni gözetim kıymetleri belirlendi. Böylece yürürlükteki Gözetim Tebliği sayısı 184’ten 192’ye yükseldi.

Aynı düzenleme paketi kapsamında ithalatta korunma önlemlerine yönelik adımlar da atıldı. Korunma önlemi, belirli bir ürünün ithalatındaki artışın yerli üreticiler üzerinde ciddi zarar oluşturduğunun veya böyle bir zarar tehdidi yarattığının soruşturma sonucunda belirlenmesi hâlinde, ithalatın geçici süreyle ek mali yükümlülüğe tabi tutulmasını mümkün kılıyor. Bu çerçevede, plastik şişe ve ambalaj üretiminde yaygın olarak kullanılan polietilen tereftalat reçinenin (PET resin) ithalatına ton başına 120 dolar tutarında korunma önlemi getirilmesine karar verildi. Uygulamanın 19 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülürken, filmaşin ve polietilen tereftalat cips ithalatında hâlihazırda uygulanan korunma önlemlerinin uzatılması amacıyla ayrı soruşturmalar açıldı. Ayrıca, CE işareti taşıması gereken bazı ürünlerin ithalat denetimine ilişkin Tebliğ de aynı dönemde yürürlüğe girdi.

Düzenlemelerin AB boyutu ise Türkiye’nin Gümrük Birliği ve Ortak Ticaret Politikası yükümlülükleri açısından önem taşıyor. Ticaret Bakanlığı, kararların DTÖ Kuruluş Anlaşması, Türkiye-AB Gümrük Birliği ve Türkiye’nin taraf olduğu serbest ve tercihli ticaret anlaşmalarından doğan yükümlülükler dikkate alınarak hazırlandığını ve Gümrük Birliği ile serbest ticaret anlaşmaları kapsamında gerçekleştirilen ithalatın düzenlemelerden muaf tutulduğunu belirtti. Nitekim kararların eklerindeki ülke grupları incelendiğinde, AB ve tercihli ticaret düzenlemesi bulunan ülkeler için birçok üründe %0 oranı korunurken, diğer ülkelerden yapılan ithalata farklı oranların uygulandığı görülüyor.