AB vatandaşlarının mesleki eğitime ilişkin algıları, iş gücü piyasasına yönelik beklentileri ve mesleki eğitimin karşı karşıya olduğu temel sorunları ortaya koyan Eurobarometre anket sonuçlarına ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AB’DE MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİMİN ÇEKİCİLİĞİNE İLİŞKİN EUROBAROMETRE SONUÇLARI

Hatice Zeynep Şen, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Komisyonu, 3 Temmuz 2026 tarihinde mesleki eğitim ve öğretimin (Vocational Education and Training-VET) çekiciliğine ilişkin özel Eurobarometre araştırmasının sonuçlarını yayımladı.[1] Kasım 2025’te gerçekleştirilen araştırma kapsamında AB üyesi 27 ülkede toplam 26.453 kişiyle görüşülerek vatandaşların mesleki eğitime ilişkin algıları, iş gücü piyasasına yönelik beklentileri ve mesleki eğitimin temel sorunları değerlendirildi. Araştırma sonuçları, Avrupalıların mesleki eğitimi istihdam olanakları ve teknik beceri kazandırma açısından güçlü bir eğitim yolu olarak gördüğünü ortaya koyarken, genel ortaöğretime kıyasla kamuoyundaki algısının daha zayıf kaldığını da gösteriyor.

Mesleki Eğitimin Güçlü Yönleri Öne Çıkıyor

Araştırmaya göre Avrupalıların büyük çoğunluğu mesleki eğitimin iş gücü piyasasının ihtiyaç duyduğu becerileri kazandırdığı görüşünü paylaşıyor. Katılımcıların %85’i mesleki eğitimin istihdam açısından gerekli teknik becerileri sağladığını belirtirken, %79’u eğitimlerin yetkin öğretmenler tarafından verildiğini, %78’i ise modern eğitim altyapısıyla desteklendiğini düşünüyor. Ayrıca katılımcıların %67’si mesleki eğitimin yükseköğretime geçiş imkânı sunduğunu, %64’ü ise yurt dışında eğitim fırsatlarını desteklediğini ifade ediyor.

Mesleki eğitimin iş gücü piyasasına katkısına ilişkin değerlendirmeler de dikkat çekiyor. Katılımcıların %82’si mesleki eğitim yeterliliklerinin iş gücü piyasasında talep gören mesleklere erişim sağladığını, %66’sı iyi ücretli iş fırsatları sunduğunu ve %63’ü ise yeşil dönüşüm kapsamında ortaya çıkan yeni istihdam alanlarına katkı sağladığını düşünüyor. Ankete göre gençlerin mesleki eğitimi tercih etmesindeki en önemli neden ise %53 ile daha kısa sürede iş bulma ve gelir elde etme isteği olarak öne çıkıyor. Ailelerin yönlendirmesi (%35) ve öğretmen veya rehberlik hizmetlerinin tavsiyeleri (%28) de eğitim tercihlerinde etkili faktörler arasında yer alıyor.

Olumlu Değerlendirmelere Rağmen İmaj Sorunu Devam Ediyor

Araştırma, mesleki eğitimin sağladığı avantajlara rağmen kamuoyundaki algısının genel eğitimin gerisinde kaldığını ortaya koyuyor. Katılımcıların dörtte üçü (%75), kendi ülkelerinde genel ortaöğretimin mesleki eğitime kıyasla daha olumlu bir imaja sahip olduğunu düşünüyor. Ayrıca katılımcıların %82’si akademik başarısı yüksek öğrencilerin mesleki eğitim yerine genel eğitime yönlendirildiğini ifade ediyor. Buna karşın Avrupa genelinde vatandaşların %67’si mesleki eğitimin ülkelerinde genel olarak olumlu algılandığını belirtiyor. Araştırma, mesleki eğitime ilişkin olumlu değerlendirmelerin devam etmesine rağmen kamuoyundaki prestij algısının güçlendirilmesine yönelik politika ihtiyacının sürdüğüne işaret ediyor.

Görsel 1: AB’de Mesleki Eğitim ve Öğretime İlişkin Genel Görünüm

Kaynak: Avrupa Komisyonu

Temel Beceriler ve Toplumsal Kalıp Yargıları Başlıca Sorun Alanları

Eurobarometre araştırması, mesleki eğitimin karşı karşıya olduğu temel sorunlara da dikkat çekiyor. Katılımcıların yarısı, mesleki eğitim programlarının okuryazarlık ve dijital okuryazarlık gibi temel becerilerin kazandırılmasında yetersiz kaldığını düşünüyor. Benzer şekilde katılımcıların %50’si iletişim, eleştirel düşünme ve problem çözme gibi yatay becerilerin (transversal skills) yeterince geliştirilmediğini ifade ediyor. Araştırmada toplumsal cinsiyet kalıp yargılarının da mesleki eğitime katılımı etkilediği görülüyor. Katılımcıların %71’i teknik alanlara ilgi duyan kadınların çoğunlukla genel eğitime yönlendirildiğini, %69’u ise kadınların STEM alanlarındaki mesleki eğitim programlarına erkekler kadar teşvik edilmediğini belirtiyor. Ayrıca katılımcıların %57’si bakım ve hizmet sektörlerine yönelik mesleki eğitim programlarını tercih eden erkeklerin toplumsal önyargılarla karşılaştığını düşünüyor.

Araştırma sonuçları, mesleki eğitimin Avrupa iş gücü piyasasının ihtiyaçlarını karşılayan, teknik beceri kazandıran ve istihdamı destekleyen önemli bir eğitim yolu olarak görüldüğünü ortaya koyuyor. Bununla birlikte kamuoyundaki algının güçlendirilmesi, temel ve yatay becerilerin geliştirilmesi ile toplumsal cinsiyet kalıp yargılarının azaltılması gerektiği de vurgulanıyor. Bu yönüyle Eurobarometre araştırması, Avrupa Eğitim Alanı ve Beceriler Birliği (Union of Skills) hedefleri doğrultusunda mesleki eğitim politikalarının geleceğine ilişkin önemli politika mesajları sunuyor.