Avrupa Komisyonunun 3 Temmuz 2026 tarihinde açıkladığı ve Avrupa Savunma Sanayi Programı kapsamında geliştirilen yeni projelere ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AB, AVRUPA ORTAK SAVUNMA PROJELERİNDE İLK BEŞ PROJEYİ BELİRLEDİ

Hatice Zeynep Şen, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Komisyonu, 3 Temmuz 2026 tarihinde Avrupa Ortak Savunma Projeleri (European Defence Projects of Common Interest-EDPCI) kapsamında ilk beş ortak savunma projesinin belirlenmesine yönelik Konsey Uygulama Kararı teklifini yayımladı.[1] Avrupa Savunma Sanayi Programı (European Defence Industry Programme-EDIP) kapsamında geliştirilen projeler; insansız hava sistemleri ve bunlara karşı savunma, deniz ve deniz altı savunması, uzay, hava ve füze savunması ile AB’nin doğu sınırlarının güvenliğini kapsıyor. Komisyon, söz konusu projelerin Avrupa’nın savunma hazırlığını güçlendirmeyi, Avrupa savunma sanayisinin kapasitesini artırmayı ve Üye Devletlerin tek başlarına gerçekleştirmekte zorlanacağı büyük ölçekli savunma yatırımlarını ortaklaşa geliştirmeyi amaçladığını belirtiyor.

Komisyon tarafından 16 Şubat 2026 tarihinde Üye Devletlere yapılan çağrı sonucunda dokuz proje önerisi sunulmuştu. Avrupa Komisyonu, Avrupa Dış Eylem Servisi (EEAS) ve Avrupa Savunma Ajansının (EDA) teknik değerlendirmelerinin ardından bu projelerden beşinin EDPCI olarak belirlenmesini önerdi. Diğer dört projenin ise henüz yeterli olgunluk düzeyine ulaşmadığı, ancak ilerleyen dönemde yeniden değerlendirilebileceği ifade ediliyor.

Beş Ortak Savunma Projesi

Komisyonun EDPCI olarak belirlenmesini önerdiği ilk beş proje; Drone ve Anti-Drone Avrupa Kararlılığı Projesi (DronE and Counter Drone European Resolve-DECODER), Entegre Deniz ve Deniz Tabanı Savunması Projesi (Integrated Maritime and Seabed Defence-IMSD), Uzay Projesi (SPACE), Erken Uyarı Dâhil AB Birleşik Entegre Hava ve Füze Savunması Projesi (EU Federated Integrated Air and Missile Defence including Early Warning-EU-FIAMD) ve Doğu Kanadı Gözetleme Projesi (Eastern Flank Watch-EFW) olarak sıralanıyor.

• DECODER projesi, Avrupa genelinde ortak insansız hava sistemleri ve anti-drone kabiliyetlerinin geliştirilmesini hedefliyor. Yirmi altı AB üyesi ile Norveç ve Ukrayna’nın katıldığı proje için 2033 yılına kadar 3,5-5 milyar avro arasında yatırım öngörülüyor.
• IMSD projesi, kritik deniz ve deniz altı altyapısının korunmasını amaçlayan entegre Avrupa deniz savunma mimarisinin oluşturulmasını hedefliyor. Belçika, Almanya, Fransa, İtalya, Hollanda, Polonya, İsveç ve Norveç’in de aralarında bulunduğu 17 ülkenin katıldığı proje kapsamında 2045 yılına kadar 43-72 milyar avro yatırım yapılması planlanıyor. Ukrayna da katılımcılar arasında yer alıyor.
• SPACE projesi ise erken uyarı sistemleri, askerî uydu haberleşmesi, istihbarat, keşif-gözetleme ve uzay alanındaki diğer kritik kabiliyetlerin ortak geliştirilmesini öngörüyor. Almanya, Fransa, İtalya, Polonya, Romanya, Finlandiya ve Norveç’in de bulunduğu 16 ülkenin katıldığı proje kapsamında 2034 yılına kadar 24 milyar avroluk yatırım öngörülüyor.
• EU-FIAMD projesi, Avrupa genelinde entegre hava ve füze savunma mimarisinin oluşturulmasını amaçlıyor. Almanya, Fransa, İtalya, Polonya, Romanya, İsveç ve Norveç’in de aralarında bulunduğu 16 ülke ile Ukrayna’nın katıldığı proje için 2040 yılına kadar 55-80 milyar avro yatırım öngörülüyor. Farklı ulusal sistemlerin birlikte çalışabilirliğinin artırılması ve NATO standartlarıyla uyumun güçlendirilmesi hedefleniyor.
• Eastern Flank Watch projesi ise AB’nin doğu sınırlarında çok katmanlı savunma kapasitesinin geliştirilmesini amaçlıyor. Proje kara muharebe sistemleri, C4ISTAR[2], askerî hareketlilik, hava ve füze savunması ile insansız sistemler gibi altı temel kabiliyet alanına odaklanıyor. Belçika, Estonya, Letonya, Litvanya, Polonya, Slovakya, Finlandiya ve İsveç’in de bulunduğu 15 ülke ile Ukrayna’nın yer aldığı projenin, 2036 yılına kadar 60-100 milyar avro büyüklüğünde yatırım oluşturması bekleniyor.

Sonraki Aşamalar

Komisyonun teklifinin ardından Konseyin söz konusu beş projeyi resmen EDPCI olarak kabul etmesi gerekiyor. Onayın ardından projeler, EDIP kapsamında oluşturulan özel finansman mekanizmasından yararlanabilecek ve ilk uygulama aşamalarına yönelik AB desteği alabilecek. Komisyon ayrıca projelerin uygulanmasını izleyerek belirlenen kilometre taşlarına uygun şekilde ilerlemelerini destekleyecek. EDIP çalışma programı kapsamında bu amaçla 325 milyon avroluk başlangıç finansmanı tahsis edildi. Basın açıklamasına göre beş projenin toplam yatırım hacminin ise 2033-2045 döneminde yaklaşık 190 milyar avroya ulaşması öngörülüyor.

Komisyon tarafından önerilen ilk Avrupa Ortak Savunma Projeleri, Avrupa savunma sanayisinde ortak üretim, ortak tedarik ve kabiliyet geliştirilmesini teşvik ederek AB’nin savunma hazırlığını ve Avrupa Savunma Teknolojik ve Endüstriyel Tabanı’nın (European Defence Technological and Industrial Base-EDTIB) güçlendirilmesine katkı sağlamayı amaçlıyor.