AB Konseyi tarafından 29 Haziran 2026 tarihinde kabul edilen 2026-2030 Avrupa Eğitim ve Öğretim Stratejik Çerçevesi’ne ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AVRUPA EĞİTİM ALANI İÇİN YENİ YOL HARİTASI: AB KONSEYİ 2026-2030 EĞİTİM VE ÖĞRETİM STRATEJİK ÇERÇEVESİNİ KABUL ETTİ

Hatice Zeynep Şen, İKV Uzman Yardımcısı

AB Konseyi, 29 Haziran 2026 tarihinde Avrupa Eğitim Alanı (European Education Area) doğrultusunda yürütülen Avrupa eğitim ve öğretim iş birliğinin 2026-2030 dönemine ilişkin ikinci stratejik çerçevesini kabul etti.[1] Yeni stratejik çerçeve, 2021 yılında kabul edilen 2021-2030 Avrupa Eğitim ve Öğretim Stratejik Çerçevesi’nin ara değerlendirmesinin ardından güncellenerek önümüzdeki beş yıllık dönemde AB düzeyindeki eğitim ve öğretim iş birliğinin önceliklerini, yönetişim yapısını ve çalışma programını belirliyor. Konsey, Avrupa Eğitim Alanı hedefini korurken, yeni dönemde eğitim ve öğretim politikalarının Beceriler Birliği (Union of Skills) girişimiyle uyumlu şekilde yürütülmesini öngörüyor.

Altı Yeni Stratejik Öncelik Belirlendi

Konsey tarafından kabul edilen stratejik çerçevede 2026-2030 dönemine yön verecek altı stratejik öncelik belirlendi. Bunlar; herkes için okuryazarlık, matematik ve fen bilimleri becerilerinin güçlendirilmesi, dijital beceriler ile vatandaşlık eğitiminin geliştirilmesi, yaşam boyu öğrenme ve öğrenme hareketliliğinin yaygınlaştırılması, öğretmenlik ve eğitim mesleğinin cazibesinin artırılması, Avrupa mesleki eğitim ve öğretim sistemlerinin güçlendirilmesi ile Avrupa yükseköğretiminin rekabetçiliğinin artırılması olarak sıralanıyor. Stratejik çerçevede ayrıca eğitimde kalite, kapsayıcılık ve fırsat eşitliğinin tüm önceliklerin temelini oluşturacağı vurgulanıyor.

Yeni stratejik önceliklerin belirlenmesinde 2021-2030 Stratejik Çerçevesi’nin uygulanmasına ilişkin ara değerlendirme bulgularının dikkate alındığı belirtiliyor. Değerlendirmede erken okul terk oranı ile yükseköğretime katılım gibi bazı göstergelerde ilerleme kaydedildiği, buna karşılık okuma, matematik ve fen bilimleri alanlarında öğrencilerin temel becerilerinde gerileme yaşandığı belirtiliyor. Ayrıca dijital dönüşümün gerektirdiği yeni becerilere duyulan ihtiyacın arttığı ve öğretmen açığının birçok Üye Devlette önemli bir sorun olmaya devam ettiği vurgulanıyor. Konsey, bu bulgular doğrultusunda 2026-2030 döneminin önceliklerinin güncellendiğini belirtiyor.

Rekabetçilik, Dijital Dönüşüm ve Demokratik Dayanıklılık Ön Planda

Stratejik çerçeve, eğitim ve öğretim sistemlerini yalnızca sosyal politika alanı olarak değil, aynı zamanda Avrupa’nın rekabet gücü, stratejik özerkliği ve ekonomik dayanıklılığı açısından temel bir unsur olarak değerlendiriyor. Bu kapsamda temel becerilerde son yıllarda gözlenen gerilemenin tersine çevrilmesi, STEM alanlarına ilginin artırılması, yapay zekâ ve dijital teknolojilere ilişkin becerilerin geliştirilmesi ile yanlış bilgi ve dezenformasyonla mücadele edebilecek demokratik vatandaşlık bilincinin güçlendirilmesi hedefleniyor. Ayrıca yeşil ve dijital dönüşüm doğrultusunda bireylerin yaşam boyu beceri geliştirmesini destekleyen daha esnek eğitim sistemlerinin oluşturulması öngörülüyor. Yükseköğretim alanında ise Avrupa Üniversiteleri girişiminin güçlendirilmesi, ortak Avrupa diplomasına yönelik çalışmaların sürdürülmesi, diplomaların karşılıklı tanınmasının kolaylaştırılması ve araştırma ile yenilik ekosistemleri arasındaki iş birliğinin geliştirilmesi öncelikli hedefler arasında yer alıyor. Mesleki eğitim alanında ise iş gücü piyasasının ihtiyaçlarına daha hızlı yanıt verebilen, hareketliliği destekleyen ve özellikle STEM alanlarında nitelikli insan kaynağını artıran sistemlerin teşvik edilmesi öngörülüyor.

Stratejik çerçeve, yalnızca AB üyesi ülkeler için değil, Erasmus+ ve Avrupa Eğitim Alanı kapsamındaki iş birliği mekanizmalarına katılan aday ülkeler açısından da yol gösterici nitelik taşıyor. Bu çerçevede belirlenen öncelikler, Türkiye’nin Avrupa Eğitim Alanı kapsamındaki iş birliği açısından önem taşıyor.

Üye Devletlere ve Komisyona Çağrı

Konsey, Üye Devletleri açık koordinasyon yöntemi çerçevesinde iş birliğini güçlendirmeye, ulusal eğitim reformlarını yeni stratejik öncelikler doğrultusunda geliştirmeye ve AB mali araçlarından daha etkin yararlanmaya davet ediyor. Avrupa Komisyonundan ise Üye Devletler arasında iyi uygulamaların paylaşımını desteklemesi, eğitim göstergelerini izlemeye devam etmesi, Avrupa Eğitim Alanı’nın uygulanmasına ilişkin ilerleme raporları hazırlaması ve 2030 yılında mevcut stratejik çerçevenin nihai değerlendirmesini yayımlayarak sonraki döneme ilişkin yeni iş birliği çerçevesini önermesi isteniyor.

Konsey tarafından kabul edilen yeni stratejik çerçeve, 2030 yılına kadar Avrupa Eğitim Alanı hedefi doğrultusunda AB düzeyindeki eğitim ve öğretim iş birliğinin önceliklerini, yönetişim yapısını ve çalışma yöntemlerini ortaya koyan temel politika belgesi niteliği taşıyor.