Europol tarafından yayımlanan "Suç Fırsatçılığının Şablonu" raporu ve Europol-Türkiye ilişkilerine yönelik İKV Bilgi Notu yayımlandı.

EUROPOL: SUÇ FIRSATÇILIĞININ ŞABLONU RAPORU VE EUROPOL-TÜRKİYE İLİŞKİLERİ

Deniz Bal, İKV Uzman Yardımcısı

Europol, 26 Haziran 2026 tarihinde “Suç Fırsatçılığının Şablonu” (The Blueprint of Criminal Opportunism) başlıklı raporu yayımladı.^[1] Rapor, AB içerisinde organize suç dolayısıyla giderek büyüyen tehdidin derin bir analizini sunuyor. Suç örgütlerinin nasıl durmaksızın uyum sağladığı, yenilendiği ve sürekli kolluk kuvvetlerine rağmen fırsatlardan faydalandığı gözler önüne seriliyor.

Raporda iki önemli anlayışın altı çiziliyor. İlk olarak, kolluk kuvvetlerinin daha önce tespit edilen suç ağlarının birçoğunu çökertmedeki başarısı ve ikinci olarak ise bu ağların değişken bir suç ekosistemi içindeki direncinden bahsediliyor. Kriminal ağlar izole olmuş oluşumlar değil aksine iş birliği, dayanıklılık ve hızlı adaptasyonu sağlayan birbiriyle bağlantılı sistemler. Suç fırsatçılığının şablonuna göre çalışan bu suç örgütleri, modern sistemdeki zayıflıkları sistematik olarak tanımlayıp bu zayıflıklardan faydalanıyor. Dijital, finansal, teknolojik ve jeopolitik fırsatlar bu örgütlerin suç eylemlerinin sürdürülmesi ve genişlemesine neden oluyor.

Her dört suç ağından üçünün çökertildiği raporda belirtiliyor. Dolayısıyla, 2024 yılında tespit edilen 821 suç ağının %76’sı artık en büyük tehdit unsurları arasında bulunmuyor. Bu durum etkili, hedef odaklı ve istihbarata dayalı kolluk operasyonlarının başarısını gösteriyor. Bu başarılar operasyonel görev güçlerinin, mali soruşturmaların ve suç ekosistemlerindeki kilit noktaları hedef alan koordineli eş zamanlı operasyonların yarattığı etkiyi ortaya koyuyor. Bununla birlikte söz konusu ağların dağılması, yeniden yapılanması, farklı suç yapılanmalarına evrilmesi veya taşıdıkları tehdit seviyelerinin değişmesi gibi diğer faktörler de bu süreçte rol oynuyor.

Tüm başarılara rağmen genellikle uzun süreli ve hiyerarşik bir şekilde yapılaşmış 198 ana suç ağı devam ediyor. Ayrıca, 533 adet yeni suç ağı oluştu. Bu ağlar dijital, finansal ve jeopolitik zayıflıklardan faydalanmaya devam ediyor. Dolayısıyla bu ağlar hem AB’ye hem de AB vatandaşlarına risk oluşturmayı sürdürüyor.

Sonuç olarak rapor, suç ağlarının riskleri en aza indirip operasyonlarının çapını genişletmek amacıyla dijital platformları, şifreli iletişimi ve yapay zekâyı kullanmasıyla siber suçların giderek daha fazla ön plana çıktığını vurguluyor. Ayrıca raporda, söz konusu ağların faaliyetlerini gizlemek ve yasa dışı gelirlerini yeniden yatırıma dönüştürmek için kripto paraları, kara para aklama tekniklerini ve yasal şirket yapılarını kullanarak finansal sistemlerdeki zafiyetleri nasıl istismar ettikleri de ortaya koyuluyor.

Avrupa Komisyonu, Europol ve Eurojust’ı Sınır Ötesi Suç ve Terörizmle Mücadele Etmek için Güçlendirmek İstiyor

AB içerisinde gelişen suç ortamıyla mücadele etmek için Avrupa Komisyonu yeni önlemler öneriyor.^[2] Sunulan teklifler suçun önlenmesi, tespiti ve soruşturulmasından adli iş birliği ve etkin kovuşturmaya kadar, AB’nin üye ülkelere sağladığı desteğin tüm aşamalarını kapsıyor. Söz konusu paket, Europol ve Eurojust’ın yetkilerini güçlendirmeye yönelik iki tüzüğün yanı sıra, Avrupa Soruşturma Kararı’nın (European Investigation Order) güncellenmesini ve AB kurumları ile organlarına yönelik Veri Koruma Tüzüğü’nde yapılacak değişiklikleri içeriyor.

Bu tedbirler; polis, gümrük idareleri ve mahkemeler de dâhil olmak üzere ulusal makamlar ile AB ajansları arasındaki iş birliğini ve tamamlayıcılığı artırması hedefleniyor. Ayrıca, daha net bir hukuki çerçeve ve azaltılmış idari yük sayesinde ortak soruşturmaların artmasının desteklenmesi, kovuşturma süreçlerinin hızlandırılması ve bilgi paylaşımını kolaylaştırılması bekleniyor.

Europol

Yeni kurallarla Europol’ün üye ülkeleri daha iyi desteklemesi amaçlanıyor:

1. Daha verimli ve güvenli bilgi değişimi: Otomatikleştirilmiş ve daha hızlı bilgi paylaşımı, soruşturmalarda gerçek zamanlı iş birliğine olanak tanıyacak. Europol, güvenli, ölçeklenebilir ve bağımsız bir bulut altyapısı ile müfettişlerin ortak vakalar üzerinde sanal ortamda birlikte çalışabilmesini sağlayacak bir Ortak Polis Veri Alanı kuracak.
2. Üye ülkelere yönelik daha güçlü operasyonel destek: Üye ülkelerde, daha önce Europol’de görev yapmış polis memurlarının istihdam edileceği Europol Destek Ofisleri oluşturulacak. Bu sayede, adli bilişim ile veri analizi gibi alanlarda Europol’ün sağladığı destek ve araçların daha verimli kullanılması sağlanacak ve kurumun sistemlerine erişim kolaylaştırılacak.
3. Teknoloji ve inovasyon merkezi: Bu merkez, kolluk kuvvetlerinin kapasite ihtiyaçlarına ilişkin ilk kez AB çapında kapsamlı bir tablo sunacak. Aynı zamanda, üye ülkelerin ortak araştırma ve geliştirme yatırımlarını destekleyerek, kritik teknolojilere birlikte yatırım yapmalarına ve gelişmiş kapasitelere erişmelerine yardımcı olacak. Geliştirilen bu araçlar, Avrupa Ortak Polis Veri Alanı aracılığıyla doğrudan üye ülkelerin kolluk makamlarının kullanımına sunulacak.
4. AB ajansları ve organlarıyla daha güçlü iş birliği: Başta Eurojust ve Avrupa Kamu Savcılığı (EPPO) olmak üzere AB kurumlarıyla iş birliği artırılacak.
5. Güçlendirilmiş uluslararası iş birliği: Küresel boyuttaki sınır ötesi suçlarla ortaklaşa mücadele etmek amacıyla partner ülkelerle olan uluslararası iş birliği pekiştirilecek.

Eurojust

Eurojust aşağıdaki temel alanlarda güçlendirilecek:

1. Daha güçlü kapasite ve operasyonel destek: Eurojust vakalar arasındaki bağlantıları tespit etmek, koordinasyon ihtiyacını öngörüp karara bağlamak, yargı yetkisi uyuşmazlıklarının çözümüne yardımcı olmak ve ulusal makamlara sürecin erken aşamalarında destek sağlamak üzere kendi inisiyatifiyle hareket edebilecek.
2. Yeni suç alanlarında daha fazla destek: Eurojust’ın görev alanı siber suçlar, AB’nin kısıtlayıcı tedbirlerinin (yaptırımlarının) ihlali veya toplumsal cinsiyete dayalı şiddet gibi yeni gelişen suç türlerindeki etkinliğini artıracak şekilde genişletilecek.
3. Daha güçlü yönetişim ve karar alma: Daha çevik süreçler, idari verimlilik artışı ve acil ya da karmaşık vakalarda daha hızlı harekete geçme imkânı sağlanarak karar alma mekanizmaları daha akıcı ve etkin hâle getirilecek.
4. Entegre bir AB ceza adaleti sistemi: Eurojust, Europol ve Avrupa Kamu Savcılığı (EPPO) ile iş birliğini daha da geliştirip derinleştirecek. Kurulacak yeni bir bilgi sistemi sayesinde hem Eurojust hem de Europol’ü ilgilendiren ortak bilgi ve vakalar kolaylıkla tespit edilebilecek.
5. Daha güçlü uluslararası etkileşim: Üçüncü ülkelerle sürecin daha erken aşamalarında temas kurulmasına olanak tanınarak bu ülkelerle yürütülen iş birlikleri esnekleştirilecek. Ayrıca, mali taahhütlerin gerektiği veya irtibat savcılarının Eurojust bünyesinde görevlendirildiği durumlarda çok daha güçlü bir iş birliği zemini oluşturulacak.

Europol-Türkiye İlişkileri

Europol ile teknik ve stratejik düzeyde iş birliğine imkân sağlayan “Türkiye Cumhuriyeti ve Avrupa Polis Teşkilatı Arasında İşbirliğine İlişkin Anlaşma”, 18.05.2004 tarihinde, Ankara’da imzalanmış ve 15.07.2004 tarih ve 25523 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak 28 Temmuz 2004 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Stratejik İşbirliği anlaşmasının daha etkin olarak uygulanabilmesi ve ileride imzalanması hedeflenen Operasyonel İşbirliği sürecine yol açması amacıyla, 21 Mart 2016’da Europol ile irtibat görevlisi anlaşması imzalanmış ve Türkiye bir irtibat görevlisini Europol merkezinde görevlendirmiştir.

Halihazırdaki kurumsal ve yasal çerçeve, tarafların kişisel veri paylaşımı yapmadan uluslararası organize suç ve terörizmle mücadele kapsamında stratejik ve teknik bilgi alışverişinde bulunmalarına olanak tanımaktadır. Ancak, Europol bünyesinde kişisel verilerin (şüphelilere veya mağdurlara ait kimlik bilgileri) doğrudan değişiminin sağlanması için Türkiye ve Europol arasında bir operasyonel iş birliği anlaşması imzalanması gerekmektedir. Bu doğrultuda müzakerelere 30 Kasım 2018 yılında başlanmıştır ancak sonuçlandırılamamıştır. Müzakerelerde ilerleme sağlanması için Türkiye’nin veri koruma mevzuatının AB ile uyumlaştırılması gerekmektedir. Europol ile operasyonel iş birliği anlaşması imzalanması veri koruma mevzuatının uyumlaştırılması ve terörle mücadele mevzuatının revize edilmesi gibi bazı konularla birlikte Türkiye-AB vize serbestliği yol haritasındaki kriterler arasında yer almaktadır.

Operasyonel iş birliği anlaşmasının henüz imzalanmamış olmasına rağmen, her iki taraf da duruma göre ve vaka bazında yakın iş birliği yapmaktadır. Türk kolluk kuvvetleri ve Europol özellikle insan kaçakçılığı, yasadışı göç ve uyuşturucu ticareti alanında sınırları aşarak faaliyet gösteren büyük ulusötesi suç ağlarını çökertmek için sık sık iş birliğinde bulunmaktadır.