Enerji depolama alanındaki ilk AB düzeyindeki üçlü anlaşmaya ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AB ENERJİ DEPOLAMA ÜÇLÜ ANLAŞMASI

Fırat Akan, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Komisyonu, 26 Haziran 2026 tarihinde Lüksemburg’da gerçekleştirilen AB Enerji Bakanları Konseyi toplantısının marjında, enerji depolama alanındaki ilk AB düzeyindeki üçlü anlaşmanın (Tripartite Agreement for Energy Storage) imzalandığını açıkladı. [1] Üye Devletler, enerji depolama ve yenilenebilir enerji proje geliştiricileri, enerji yoğun sektörler, üreticiler ve finans kuruluşlarını ortak taahhütler etrafında bir araya getiren anlaşma, Avrupa’da enerji depolama kapasitesinin kısa sürede ve büyük ölçekte artırılmasını hedefliyor. Anlaşma kapsamında 22 Üye Devlet, önümüzdeki iki yıllık dönem için toplam 30–35 gigavat depolama kapasitesine karşılık gelen ulusal taahhütlerde bulundu. Daha geniş çerçevede ise 2026–2028 döneminde yaklaşık 45 gigavat yeni enerji depolama kapasitesinin kurulması ve yıllık kapasite artışının 2025’te devreye alınan yaklaşık 12 gigavata kıyasla en az %20 yükseltilmesi amaçlanıyor.

Enerji Depolama Hedefleri

AB’nin enerji sisteminin 2030 yılına kadar yaklaşık 200 gigavat depolama kapasitesine ihtiyaç duyacağı tahmin edilirken, 2026 yılı başındaki kurulu kapasitenin yaklaşık 55 gigavat düzeyinde olduğu belirtiliyor. Bu farkın kapatılabilmesi için batarya enerji depolama sistemleri, pompaj depolamalı hidroelektrik, termal depolama, akış bataryaları ve yenilenebilir enerjiyle birlikte konumlandırılan hibrit projeler dâhil olmak üzere farklı teknolojilerin hızla yaygınlaştırılması gerekiyor.

Anlaşmanın 2026–2028 dönemine yönelik hedeflerinden biri, depolamanın en yüksek elektrik talebinin yaklaşık %10’unu karşılayabilmesini sağlamak. Bu oran 2025’te yaklaşık %5 seviyesindeydi. Ayrıca depolama varlıklarını içeren elektrik satın alma anlaşmalarının kapasitesinin 2026’daki 1,5 gigavattan 2028’de 4,5 gigavata çıkarılması öngörülüyor. Ticari ve sınai sektörlerde termal depolama kapasitesinin 0,5 gigavatsaatten 1,5 gigavat/saate, batarya kurulumlarının ise 9 gigavat/saatten 24 gigavat/saate yükseltilmesi hedefleniyor. Yenilenebilir enerji tesisleriyle aynı alanda kurulan depolama sistemlerinin payının da 2026’daki %5 seviyesinden 2028’de %20’ye çıkarılması amaçlanıyor.

Tarafların Taahhütleri ve Finansman

Enerji depolama ve yenilenebilir enerji proje geliştiricileri, 2026–2028 dönemindeki yeni depolama ve hibrit projelere ilişkin yıllık tahminler sunmayı; enerji tüketen sanayi kuruluşları ise kendi tesislerinde depolama projeleri geliştirmeyi ve elektrik talebi ile elektrifikasyon planları hakkında daha açık bilgi paylaşmayı taahhüt ediyor. Bu sayede proje havuzunun görünürlüğünün artırılması ve yatırım belirsizliğinin azaltılması hedefleniyor.

Üye Devletler, enerji depolama yatırımlarının önündeki düzenleyici ve piyasa kaynaklı engelleri kaldırmayı, depolama tesislerinin elektrik piyasalarına erişimini kolaylaştırmayı ve gerektiğinde ulusal ve AB kaynaklarıyla mali destek sağlamayı üstleniyor. Komisyon ise destek programlarının hazırlanmasına yardımcı olacak, devlet yardımı süreçlerini hızlandıracak ve İnovasyon Fonu ile Sanayi Karbonsuzlaştırma Bankası kapsamında yeni finansman olanaklarını değerlendirecek.

Avrupa Yatırım Bankası (EIB) Grubu, 500 milyon avroluk elektrik satın alma anlaşmaları programını depolama ve hibrit çözümleri kapsayacak şekilde genişletmeyi, 1,5 milyar avroluk şebeke ekipmanı üretim paketini depolama bileşenlerine açmayı değerlendiriyor. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) ile ulusal ve bölgesel bankalar da projelerin finansmana erişimini ve yatırım yapılabilirliğini güçlendirmeyi planlıyor.

Uygulama ve Proje Örnekleri

Anlaşmayla birlikte yayımlanan projeler, enerji depolamanın bataryaların yanı sıra termal ve mevsimsel depolama çözümlerini de kapsadığını gösteriyor. Almanya’daki Covestro tesisinde kurulmakta olan 100 megavat/saatlik ısı bataryasının, tesisin buhar ihtiyacının yaklaşık %10’unu karşılaması ve yılda 13 bin tona kadar karbondioksit emisyonunu önlemesi bekleniyor. Portekiz’deki 100 megavatsaatlik benzer bir sistemin ise Nisan 2027’de devreye alınarak yılda yaklaşık 6.600 ton emisyon azaltımı sağlaması öngörülüyor.

Diğer örnekler arasında Hollanda’daki 70 megavat/saatlik termal depolama sistemi, bölgesel ısıtma ağlarına entegre sıcak su depoları, jeotermal mevsimsel depolama sistemleri ve sanayi tesislerindeki batarya projeleri bulunuyor. Bu yatırımların doğal gaz tüketimini, enerji maliyetlerini ve fiyat oynaklığına maruz kalmayı azaltması hedefleniyor.

Komisyon, anlaşmanın uygulanmasını 2028’e kadar yıllık olarak izleyecek. Kurulu depolama kapasitesi, en yüksek talebin depolamayla karşılanan payı, depolama bağlantılı elektrik satın alma anlaşmaları, termal depolama kapasitesi ve sanayideki batarya kurulumları temel göstergeler arasında yer alacak.