İrlanda, 1 Temmuz-31 Aralık 2026 tarihleri arasında AB Konseyi Dönem Başkanlığı görevini üstlenecek. AB üyesi olmasından bugüne 8’inci kez bu görevi yürütecek İrlanda’nın ajandasında rekabetçilik, değerler ve güvenlik konuları önceliklendiriliyor. Küresel siyasetin istikrarsız ve gittikçe zorlayıcı bir hâle geldiği bu dönemde İrlanda “birlik ile güç” (strength with unity) ilkesiyle hareket edecek.

İrlanda, Danimarka ve Birleşik Krallık ile Avrupa Topluluğu’na 1 Ocak 1973’te katıldı. O günden beri AB üyeliği İrlanda’nın ekonomik ve sosyal gelişmesinde önemli bir rol oynadı. AB üyeliği tarihinde bir diğer önemli gelişme ise 2002 yılında Avro Alanı’na katılması oldu. Ülke Schengen Alanı’nın bir parçası değil.

2026’nın ikinci yarısında AB Konseyi Dönem Başkanlığı’nı üstlenecek olan İrlanda, 18 aylık “Üçlü Başkanlık Sistemi”nin ilk bölümünü başlatacak. İrlanda’dan sonra Litvanya (Ocak-Haziran 2027) ve Yunanistan (Temmuz-Aralık 2027) AB Dönem Başkanlığı’nı devralacak. Bilindiği üzere bu üç ülke birlikte çalışarak 18 aylık dönemin hedefler ve gündemini belirliyor.

Üç ülke “çeşitlilik içinde birlik – üç köşe ama tek pusula” (unity in diversity – three corners, but one compass) anlayışını benimsedi. Program üç sütundan oluşuyor:

• Özgür ve demokratik Avrupa,
• Güçlü ve güvenli Avrupa,
• Refah içinde ve güçlü Avrupa.

İrlanda Dönem Başkanlığı Öncelikleri

Birlik ile güç ilkesiyle ilerleyecek olan İrlanda kararlı bir şekilde aşağıda belirtilen alanlarda eyleme geçecek:

• Rekabetçilik: refahı ve esenliği teşvik etmek.
• Değerler: AB’nin vazgeçilmez temelini korumak.
• Güvenlik: Vatandaşları korumak.

Bu üç sütun İrlanda Dönem Başkanlığı’nın temellerini oluşturacak. Bu üç sütunun üzerinde çalışmanın haricinde mevcut Ukrayna’ya desteği ve küresel rolünü sürdürecek. Belirsizliklerin baskın olduğu bu dönemde İrlanda, AB komşuları ve Birleşik Krallık ve ABD’nin aralarında olduğu dünya çapındaki diğer ortaklarıyla iş birliğini güçlendirmek ve istikrara ulaşmak için çalışacak.

Rekabetçilik

Vatandaşlarının ihtiyaç ve beklentilerini karşılayan güvenli bir ekonomik geleceğin sağlanması için Avrupa’nın acil bir şekilde rekabetçiliğini ve üretkenliğini geliştirmesi gerekiyor. Tek Avrupa, Tek Pazar Yol Haritası, somut bir ilerleme sağlamak için bir plan sunuyor. Bu yol haritasının hedefleri İrlanda Dönem Başkanlığı’nın temel önceliği olacak. Beş stratejik yapı taşı üzerinden çalışmalar yürütülecek.

Kuralların Basitleştirilmesi

İlk olarak kuralların basitleştirilmesi geliyor. Omnibüs basitleştirme paketlerinin önceliklendirilmesi ile gereksiz idari yükler azaltılacak. Daha tutarlı bir düzenleyici çerçeve önceliklendirilecek. Böylelikle kritik altyapının, temiz ve uygun fiyatlı enerjinin ve erişebilir konutların hızlı ve verimli bir şekilde geliştirilmesinin önü açılacak.

Daha Entegre Tek Pazar

Tek Pazar, Avrupa’nın ekonomisi ve refahının temeli. İrlanda Dönem Başkanlığı engelleri kaldırmak, düzenleyici yüklerin üstesinden gelmek, iç pazarda ticareti artırmak, dijital dönüşümü hızlandırmak ve AB genelinde faaliyet gösteren işletmeler için adil rekabet ortamı yaratmak için çalışacak. AB A.Ş. teklifi de dâhil olmak üzere, işletmelerin AB genelinde sorunsuz bir şekilde kurulması ve büyümesi kolaylaştırılacak. Tasarruf ve Yatırım Birliği konusunda kararlı bir adım atma ve Avrupa’nın yüksek miktardaki tasarruflarının daha üretken yatırımlara yönlendirilmesine yardımcı olunacak.

Güçlü Ticaretin Savunulması

Güvenilir küresel ortaklarla ticari ilişkileri güçlendiren ve pazarları çeşitlendiren iddialı bir ticaret politikası gündemi de çabaların odağında yer alacak. İrlanda Dönem Başkanlığı, AB’nin ekonomik dayanıklılığını güçlendirmeye yönelik çabalarını destekleyecek. Ekonomik güvenliği destekleyen “teşvik et, koru ve ortaklık kur” ilkeleri rehberliğinde, tedarik zinciri direnci artırılacak.

Enerji Dönüşümü

Avrupa’nın karşılaştığı enerji krizine cevap vermeye yönelik tüm çabalar desteklenecek. Avrupa’nın arz güvenliğini artırmak için sürdürülebilir, uygun fiyatlı ve güvenli enerji sistemlerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalara öncelik verilecek. Avrupa Şebekeler Paketi tamamlanacak ve gündemdeki Enerji Güvenliği Paketi ileriye taşınacak. Enerji altyapısının korunması ve dayanıklılığını sağlamaya yönelik tedbirleri desteklenecek ve temiz enerjiye geçişi hızlandırmak ve fosil yakıt ithalatına olan bağımlılığı aşamalı olarak sonlandırmak için çalışılacak.

Dijital/YZ

AB’nin bulut bilişimi ve yapay zekâ (YZ) alanlarındaki kapasitesini güçlendirmek ve AB’nin sorumlu dijital yönetişim konusundaki duruşunu ileriye taşımak hedefleniyor. Bir Yapay Zekâ Zirvesi için hükümetleri ve paydaşları bir araya getirecek. Dijital bağlanabilirlik ve dijital ağlar konusundaki çalışmalar ilerletilecek. Denizaltı telekomünikasyon bağlantılarına yönelik yatırımlara ve denizaltı kablolarının güvenliği ile dayanıklılığına odaklanılacak.

Bu çalışmaları tamamlayıcı nitelikte olmak üzere; rekabetçi ve sürdürülebilir tarım ile balıkçılığı destekleyen sektörel çalışmalara öncelik verilecek, inovasyon dostu bir düzenleyici ortam ve politika çerçevesi oluşturulacak, Erasmus+ aracılığıyla eğitim alanındaki hareketliliği ilerletecek. Ayrıca yapay zekâ, yarı iletkenler, biyoteknoloji ve yeni teknolojiler de dâhil olmak üzere stratejik ve yükselen sektörlere yatırımı teşvik edilecek.

Sağlık alanındaki inovasyon, dayanıklılık ve rekabet gücünü artırmak amacıyla biyoteknoloji ve tıbbi cihazlara ilişkin mevzuat çalışmaları ileriye taşınacak.

Değerler

İrlanda Dönem Başkanlığı boyunca da Ukrayna’ya desteklenmeye devam edilecek ve İrlanda adil ve kalıcı bir barış için çağrı yapmayı sürdürecek. Ayrıca, AB’nin prensipli küresel aktör rolü güçlendirilecek. Bu kapsamda çok taraflılık ve uluslararası küresel düzen desteklenecek. BM ve çok taraflı sistem, insan hakları, kadın hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğü teşvik edilecek. 

Orta Doğu’da kalıcı barış ve güvenliğin desteklenmesi için aktif bir katılım gösterilecek. Özellikle AB’nin iki devletli çözüm destekçisi olduğu vurgulanarak, İsrail-Filistin çatışması kapsamında çalışmalar yapılacak.

AB ve üye ülkelerin Resmî Kalkınma Yardımı’nın (Official Development Assistance -ODA) en önemli destekçileri oldukları göz önünde bulundurularak, kalkınma iş birliğinin geleceği ve yoksulluk hakkında stratejik tartışma ortamı için bir platform sağlanacak.

Genişleme süreci değerlerin temel bir ifadesi ve Avrupa genelinde barış, güvenlik, istikrar ve refaha yönelik bir yatırım olarak görülüyor. Aday ülkelerdeki kişilerin AB vatandaşlığının imkânlarından faydalanabileceğine ve yeni üye ülkelerin sunacağı siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel katkılarla AB’nin bir bütün olarak daha da güçleneceğine olan inançla, bilhassa Karadağ ile katılım müzakerelerini tamamlamak için çalışırken Arnavutluk, Moldova ve Ukrayna ile müzakerelerde de önemli ilerlemelerin elde edilmesi hedefleniyor.  Genişleme bölümünde Türkiye’ye yer verilmiyor.

Dezenformasyon, çevrim içi suçlar ve çocuk güvenliği alanlarındaki iş birlikleriyle vatandaşları koruma ve demokratik direnci güçlendirme desteklenecek. Demokrasiyi ve temel hakları korumada etkinliğini kanıtlayan Dijital Hizmetler Yasası’nın dengeli ve etkili bir şekilde uygulanmaya devam etmesi için, üye ülkeler ile Komisyon arasındaki yakın iş birliği kesintisiz olarak sürdürülecek.

Çocukların dijital ortamdaki güvenliğini artırmak ana önceliklerden biri olacak. Bu doğrultuda “dijital rüşt yaşı” (digital age of majority) konusunda AB düzeyinde ortak bir karar alınması savunulacak, gizliliği koruyan güçlü yaş doğrulama önlemlerinin önemini vurgulanacak ve güvenli bir dijital dünyanın nasıl olması gerektiğine dair bizzat çocukların görüşleri alınacak. Ayrıca, çocuklara yönelik cinsel istismarla mücadeleyi hedefleyen yasal düzenlemelere de öncelik verilecek.

İrlanda Dönem Başkanlığı, yenilenen Eşitlik Birliği stratejileri doğrultusunda AB’nin eşitlik, sosyal kapsayıcılık, ayrımcılıkla mücadele ve azınlık haklarının korunması yaklaşımını güçlendirmeyi hedefliyor. Bu kapsamda, engelli bireylerin sosyal ve ekonomik hayata tam katılımı teşvik edilecek.

Toplumsal dayanıklılık ve uyumu merkeze alan bir sosyo-ekonomik modeli destekleyerek, modern iş gücü piyasalarında nitelikli istihdamı artıracak girişimlere öncelik verilecek. Aynı zamanda, önleyici tedbirler ve sağlık inovasyonları aracılığıyla Avrupa halkının sağlığını iyileştirmek için çaba gösterilecek. Ayrıca, Avrupa kültürünün ve spor mirasının özgün değerini vurgulayarak bilhassa geleneksel sporların teşvik edilmesine odaklanılacak.

Güvenlik

Ukrayna’ya aktif destek İrlanda Dönem Başkanlığı’nın tanımlayıcı önceliği olacak. Rusya’nın saldırganlığı karşısında Ukrayna’nın kendini savunması için gerek duyduğu şeylere sahip olmasına yardım edilecek ve Ukrayna’nın kapasitesinin, AB ve diğer ortaklarla iş birliğinin geliştirilmesi için desteklenecek.

AB’nin karşılaştığı jeostratejik sınamalara yanıt vermeyi amaçlayan yeni Avrupa Güvenlik Stratejisi önerisi üzerinde çalışılacak. Bu kapsamda Avrupa Savunmasının Geleceğine İlişkin Beyaz Kitap, 2030 Savunma Hazırlık Yol Haritası ve savunma tedariki konularındaki adımlar hızlandırılacak.

Kritik kapasite açıklarını gidermek ve hibrit tehditlere karşı dayanıklılığı artırmak amacıyla iş birlikleri desteklenecek. Askerî hareketlilik, deniz güvenliği ve kritik altyapıların korunmasına yönelik mevzuat çalışmalarını ilerletirken, AB’nin siber güvenlik, hibrit tehditler ve uluslararası terörle mücadele çabalarına aktif katkı sunulacak. Ayrıca, AB üyesi olmayan benzer vizyona sahip devletler, BM, AGİT ve NATO ile yakın iş birliğini teşvik edilecek.

Avrupa’nın güvenliği tüm boyutlarıyla ele alınarak, İrlanda Dönem Başkanlığı’nın önemli bir gündem maddesi olan çevresel güvenliği artırmak için çalışılacak. AB’nin iklim ve biyoçeşitlilik konusundaki küresel liderliğini pekiştirecek adımlara ve uluslararası alanda iklim eylemlerinin hızlandırılmasına özel önem verilecek. Ayrıca döngüsel ekonomiyi teşvik edecek çalışmalar ilerletilecek. Avrupa’nın ekonomik, sağlık ve gıda güvenliğini daha da güçlendirilecek.

AB içerisinde ise organize suçlar, göçmen kaçakçılığı ve yasa dışı silah ticaretiyle mücadelede sınır ötesi iş birliğini artıracak önlemler hayata geçirilecek. Suç örgütlerinin finansman kaynaklarını engellemek, Avrupa limanları ile kritik altyapıların güvenliğini artırmak ve uluslararası suç ağlarına yönelik operasyonel iş birliğini geliştirmek için güçlü bir destek sağlanacak. Bunlara ek olarak, Göç ve İltica Paktı’nın eksiksiz uygulanmasına odaklanılarak, göçmen iadeleri kolaylaştırılacak ve bu süreçleri dijitalleştirecek yasal düzenlemelere öncelik verilecek.