Avrupa Çevre Ajansı`nın 2025 Avrupa Yüzme Suları Raporu`na ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

TÜRKİYE VE AVRUPA’DA YÜZME AMAÇLI SU ALANLARININ KALİTESİNE YÖNELİK VERİLER

Melike Sönmez, İKV Uzman Yardımcısı

AB’deki ve Türkiye’deki AB ile uyum sürecinde kabul edilen düzenlemeler, yüzme suyu verilerinin sistematik biçimde toplanarak raporlanmasını ve kamuoyuyla şeffaf şekilde paylaşılmasını öngörüyor. Bu yaklaşım, hem vatandaşların su kalitesi hakkında düzenli bilgi edinmesini sağlıyor hem de ilgili kurumların güvenli yüzme alanları oluşturmasına katkıda bulunuyor. Böylece çevresel risklerin azaltılarak insan sağlığının korunması hedefleniyor.

Avrupa’da Yüzme Suları Kalitesine İlişkin Veriler

2022-2025 yüzme sezonlarını kapsayan verilerden yola çıkılarak hazırlanan 2025 Avrupa Yüzme Suları (European bathing water quality in 2025) raporu Avrupa Çevre Ajansı tarafından yayımlandı. Veriler Avrupa’daki yüzme suyu kalitesinin izlenebilmesi ve güvence altına alınabilmesi için benimsenen önlemler ile bunun sonucunda elde edilen istatistikleri kapsıyor. [1]

Yüzme suyunun analizi sırasında numunenin Escherichia coli/E. coli ve bağırsak enterokoklarına (Escherichia coli and intestinal enterococci.) yönelik bir taramaya tabii tutulduğu, bu bakteri gruplarının da temelde dışkı yoluyla kirlenmeye işaret edebilen göstergeler olduğu kaydediliyor. Bu bakteri gruplarına maruz kalınması durumunda mide ve bağırsak enfeksiyonları başta olmak üzere çeşitli hastalıklara yakalanılması söz konusu oluyor.

Öte yandan, sistematik izleme ve su/atık su yönetim uygulamalarının yaygınlaşması, kentsel atık su arıtma tesislerine yapılan yatırımlar ve atık su toplama ağlarında iyileştirmeler sayesinde Avrupa’daki yüzme suyu kalitesinin son yıllarda ciddi ölçüde iyileştiği not ediliyor.

Rapor doğrultusunda şu veriler öne çıkıyor:

• 2025 yılında 22 üye ülke ve Arnavutluk genelinde 14.861 kıyı yüzme alanında izleme yapıldı ve bu yüzme alanlarının %87,4'ü mükemmel olarak sınıflandırıldı.
• 2025 yılında Avrupa geneline bakıldığında (AB ve diğer Avrupa ülkeleri) bildirilen 22.289 yüzme suyunun %84'ü mükemmel kalitede olarak değerlendirilirken bu oran AB düzeyinde %85'e ulaştı.
• GKRY, Yunanistan, Bulgaristan ve Avusturya'daki yüzme sularının %95'inden fazlası mükemmel kaliteye ulaştı. Belçika, Macaristan, Polonya, Estonya ve Arnavutluk'taki yüzme sularının %70'inden daha azı ise mükemmel olarak sınıflandırıldı.
• Mükemmel kalitedeki plajın sayıca en düşük olduğu ülke ise %16,8 ile Arnavutluk oldu.

Şekil 1: Avrupa Ülkelerinde Mükemmel Kalitedeki Yüzme Suları Alanlarının Oranı (%, 2025)

Kaynak: Avrupa Çevre Ajansı

Türkiye’de Yüzme Suları Kalitesine İlişkin Veriler

Doğrudan AB’nin Yüzme Suyu Yönergesi (Bathing Water Directive) (76/160/EEC ve güncellenmiş 2006/7/EC) ile uyumlu kabul edilen Yüzme Suyu Kalitesi Yönetmeliği, insan sağlığını ve çevreyi korumak amacıyla yüzme ve rekreasyon amaçlı kullanılan suların kalitesini belirlemeyi ve kirlenmeyi önlemeyi hedefliyor. Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelikte E. coli ve enterokok gibi mikrobiyolojik parametreler esas alınırken, ‘mükemmel’, ‘iyi’, ‘yeterli’ ve ‘zayıf’ sınıflandırma sistemi AB standartlarına uygun şekilde uygulanıyor. [2]

Türkiye’de ulusal veriler toplu istatistikler halinde düzenli yayımlanmasa da İl Sağlık Müdürlüklerinin bilgilendirmeleri ve Yüzme Suyu Takip Sistemi[3] sayesinde vatandaşlar seçtikleri noktalarda su kalitesini AB kriterlerine uyumlu göstergeler üzerinden takip edebiliyor.

2025 yaz sezonuna ilişkin yüzme suyu güvenliğine yönelik olarak ise İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada İl Yüzme Suyu Komisyonunca bu yıl güvenli 95 yüzme alanının belirlendiği bildirildi.[4]

Aynı zamanda kalite standartlarını karşılayan plajlara verilen Mavi Bayrak standardı uyarınca her plajda bulunan bilgilendirme panosunda yüzme suyu analiz sonuçları tablosu asılması zorunlu tutuluyor.[5]

Şekil 2: Uluslararası Mavi Bayraklı Plaj Sayıları ve Türkiye’de İllere Göre Mavi Bayrak Sayıları (2025)

Kaynak: Mavi Bayrak Türkiye[6]