Komisyonun yayımladığı Dijital On Yıl girişiminin uygulanmasına ilişkin dördüncü yıllık durum raporuna ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AVRUPA KOMİSYONUNUN 2026 DİJİTAL ON YIL DURUM RAPORU

Bared Çil, İKV Uzmanı

Avrupa Komisyonu, Dijital On Yıl (Digital Decade) girişiminin uygulanmasına ilişkin dördüncü yıllık durum raporunu yayımladı[1]. Raporda, Avrupa’nın güvenli ve sürdürülebilir dijital altyapıların geliştirilmesi ile kamu hizmetlerinin dijitalleştirilmesi gibi 2030 yılı dijital dönüşüm hedeflerinde ilerleme kaydettiği belirtilirken, bundan sonraki temel zorluğun elde edilen sonuçların daha geniş ölçekte, daha hızlı ve tutarlı biçimde hayata geçirilmesi olduğu vurgulandı.

Raporla birlikte yayımlanan özel Eurobarometre araştırması[2] ise Avrupalıların büyük çoğunluğunun dijital politikaları AB’nin öncelikli politika alanlarından biri olarak gördüğünü ve daha özerk bir Avrupa dijital geleceğine güçlü destek verdiğini ortaya koydu.

AB’nin dijital rekabetçiliğini ve dijital egemenliğini güçlendirmeyi amaçlayan Dijital On Yıl Politika Programı, Avrupa’nın dijital dönüşümüne yönelik stratejik yol haritası niteliği taşıyor. Komisyonun raporunda kritik altyapılar, işletmelerin dijitalleşmesi, dijital beceriler ve kamu hizmetlerinin dijitalleşmesi alanlarında kaydedilen ilerleme değerlendiriliyor. Bu yılki rapor, mevcut durumun analiz edilmesinin ötesine geçerek, AB ve üye devletler düzeyinde öncelikli reform ve yatırım alanlarını da ortaya koyuyor. Böylece gelecek Çok Yıllı Mali Çerçeve döneminde dijital yatırımların yönlendirilmesine katkı sağlanması amaçlanıyor.

2026 Yılı Görünümü

Rapora göre temel bağlantı altyapılarının yaygınlaştırılması alanında önemli ilerleme kaydedildi. AB genelinde hanelerin %96,8’i artık temel 5G kapsama alanına sahip. Bununla birlikte, yüksek kapasiteli bazı frekans bantlarının kullanımı ve “Fiber-to-the-Premises” (FTTP) altyapısının yaygınlaştırılması konusunda ilerleme istenilen düzeyde değil.

İşletmelerin ileri dijital teknolojileri benimseme oranlarında da artış gözlemleniyor. AB’deki işletmelerin %46,7’si bulut bilişim hizmetlerinden yararlanırken, %39,9’u veri analitiği çözümlerini kullanıyor ve yaklaşık %20’si yapay zekâ uygulamalarından faydalanıyor. Yapay zekâ kullanımında özellikle dikkat çekici bir artış yaşandığı ve 2025 yılında bir önceki yıla kıyasla %48 oranında büyüme kaydedildiği belirtiliyor. Sağlık sektörü, yapay zekâ destekli tıbbi görüntüleme uygulamaları sayesinde erken teşhis, daha hızlı tanı ve daha iyi tedavi sonuçları elde edilmesi bakımından öne çıkan alanlardan biri olarak gösteriliyor. Öte yandan Avrupalıların %60’tan fazlasının artık en az temel düzeyde dijital becerilere sahip olduğu ifade ediliyor.

Bununla birlikte, çeşitli alanlarda önemli eksiklikler devam ediyor. Yarı iletken sektöründe AB’nin küresel pazar payı yalnızca %9 seviyesinde bulunuyor. Bu oran, 2030 yılı için belirlenen %20 hedefinin oldukça gerisinde kalıyor. Benzer şekilde bilgi işlem kapasitesinde de talebin karşılanmasında yetersizlikler sürüyor. Uç bilişim düğümlerinin (edge nodes) yaygınlaştırılması hedeflerin önünde ilerlese de genel bilgi işlem kapasitesi mevcut ihtiyaçları karşılamaktan uzak görünüyor.

Siber güvenlik alanında kaydedilen ilerlemelere rağmen Avrupa’nın AB dışındaki siber güvenlik tedarikçilerine olan yapısal bağımlılığı devam ediyor. Ayrıca Avrupa merkezli şirketlerin küresel siber güvenlik sektöründeki liderlik pozisyonlarında yeterince temsil edilmediği belirtiliyor.

Dijital beceriler alanında da önemli açıklar bulunuyor. Bilgi ve iletişim teknolojileri uzmanları 2025 yılında toplam istihdamın yalnızca %5’ini oluşturdu. Bu oran, 2030 yılı için belirlenen %10 hedefinin yarısına karşılık geliyor. Kadınların BİT uzmanları içerisindeki payı ise %20’nin altında kalmaya devam ediyor. Bulut güvenliği, siber güvenlik, veri yönetimi ve yazılım geliştirme gibi alanlarda talep hızla artmasına rağmen bu oranda 2024 yılından bu yana kayda değer bir değişiklik yaşanmadığı ifade ediliyor.

Raporda ayrıca küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin ileri dijital teknolojileri benimseme sürecinde veri erişimi, beceri eksiklikleri, sistem entegrasyonu ve finansman gibi alanlarda önemli engellerle karşılaştığına dikkat çekiliyor.

Komisyon tarafından yapılan bir çalışmaya göre, dijital alanda AB düzeyinde koordineli biçimde gerçekleştirilen yatırımlar yüksek ekonomik getiri sağlıyor. NextGenerationEU kapsamında dijital politikalara yapılan her 1 avroluk yatırımın, 2030 yılı sonuna kadar AB ekonomisinde 1,5 avroluk, küresel ekonomide ise 2 avroluk ekonomik çıktı yaratacağı öngörülüyor. Bu oranların diğer politika alanlarındaki ortalama getirilerin üzerinde olduğu belirtiliyor.

2030 ve Sonrası İçin Tavsiyeler

Raporda hem AB’ye hem de üye ülkelere yönelik çeşitli tavsiyelere yer veriliyor. Dijital On Yıl ulusal yol haritalarında öngörülen kamu kaynaklarının yaklaşık yarısının 2026 yılı itibarıyla sona erecek olması nedeniyle, ilerlemenin kesintiye uğramaması için finansman sürekliliğinin sağlanması gerektiği vurgulanıyor.

Bu kapsamda başarılı projelerin ölçeklendirilmesi, Avrupa Dijital Altyapı Konsorsiyumları (EDIC), Ortak Avrupa Çıkarına Yönelik Önemli Projeler (IPCEI) gibi girişimlerin desteklenmesi ve çok ülkeli projeler aracılığıyla AB düzeyindeki koordinasyonun güçlendirilmesi öneriliyor. Böylece piyasa parçalanmasının ve uygulamalardaki farklılıkların önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Şubat-Mart 2026 döneminde gerçekleştirilen Özel Eurobarometre araştırması, Avrupalıların %79’unun dijital politikaları Avrupa’nın geleceğinin şekillendirilmesinde AB’nin öncelikli alanlarından biri olarak gördüğünü ortaya koyuyor.

Araştırma sonuçlarına göre vatandaşlar daha özerk bir Avrupa dijital ekosistemini destekliyor. Katılımcıların %85’i AB tarafından geliştirilen dijital altyapılara yatırım yapılmasını, %82’si ise üçüncü ülke teknolojilerine olan bağımlılığın azaltılmasını öncelikli görüyor. Ayrıca %80’i AB’nin teknolojik altyapılarda küresel lider konumuna gelmesinin önemli olduğunu düşünüyor.

Katılımcıların %58’i daha yüksek maliyet söz konusu olsa dahi bir AB merkezli hizmet sağlayıcısına geçiş yapabileceğini ifade ediyor. Bu tercihi teşvik eden başlıca unsurlar arasında katılımcıların yarısının önem verdiği daha yüksek güvenlik ve güvenilirlik, %49’unun öncelik verdiği kişisel verilerin daha iyi korunması, %39’unun vurguladığı daha açık kurallar ve tüketicinin koruması, %33’ünün desteklediği AB dışı ülkelere bağımlılığın azaltılması ile %30’unun önemli gördüğü Avrupa ekonomisinin ve rekabetçiliğinin güçlendirilmesi yer alıyor.

Araştırmaya göre Avrupalıların %55’i önümüzdeki on yılda en olumlu etkinin dijital sağlık alanında görüleceğini düşünürken, bunu %50 ile yeşil teknolojiler, %42 ile daha hızlı bağlantı hizmetleri ve %39 ile yapay zekâ takip ediyor.

Araştırmaya göre vatandaşların yaklaşık %40’ı üretken yapay zekâ araçlarını en az haftada bir kez kullanıyor. Bu kullanıcıların yaklaşık %70’i ise son bir yıl içinde kullanım sıklığını artırdığını belirtiyor. Katılımcıların %80’i yapay zekâ geliştiricileri için bazı kısıtlamalar anlamına gelse bile yapay zekâ teknolojilerinin dikkatli biçimde düzenlenmesi gerektiğini düşünüyor.

Bununla birlikte dijital teknolojilerin kötüye kullanımına ilişkin kaygıların da arttığı görülüyor. Vatandaşların %92’si çocukların çevrim içi ortamda daha güçlü şekilde korunmasını isterken, %87’si dezenformasyon, sahte içerikler (deepfake), yapay zekâ tarafından üretilen içerikler ve yabancı müdahaleler gibi çevrim içi manipülasyonların demokrasi için tehdit oluşturduğu görüşünü paylaşıyor. Katılımcıların %53’ü sahte haberler ve dezenformasyondan, %47’si kişisel verilerin kötüye kullanılmasından ve %41’i çevrim içi platformlarda çocuklara yönelik koruma tedbirlerinin yetersizliğinden doğrudan etkilendiğini ifade ediyor.

Sonraki Adımlar

Komisyon, 2026 Dijital On Yıl Durum Raporu kapsamında üye ülkeleri Ulusal Dijital On Yıl Yol Haritalarını somut tedbirlerle güncellemeye çağırıyor. Bu güncellemelerin, özellikle Ulusal ve Bölgesel Ortaklık Planları ile gelecekte kurulması öngörülen AB Rekabetçilik Fonu çerçevesinde hazırlanacak yeni Çok Yıllı Mali Çerçeve ile daha fazla uyumlu olması gerektiği belirtiliyor.

Komisyon ile üye ülkeler arasındaki ilk görüşmeler, AB Konseyi Dönem Başkanlığı’nı yürüten Güney Kıbrıs Rum Yönetimi tarafından Lefkoşa’da 18-19 Haziran tarihlerinde düzenlenen Dijital Gün ve Dijital On Yıl Kurulu toplantılarında gerçekleştirildi.

Komisyon ayrıca 2027 yılında Dijital On Yıl Politika Programı hedeflerini gözden geçireceğini açıkladı. Söz konusu revizyonun, kabul edilen yeni mevzuatla uyumu sağlamak, değişen dijital ortamı yansıtmak ve AB’nin güncel öncelikleri ile hedeflerine uygunluğu güçlendirmek amacıyla gerçekleştirileceği belirtildi. Bu kapsamda mevcut çerçevenin sadeleştirilmesi, modernize edilmesi ve 2030 sonrasını da kapsayacak şekilde genişletilmesi öngörülüyor.