Avrupa Komisyonunun 17 Haziran 2026 tarihinde yayımladığı Türkiye, Batı Balkanlar ve Doğu Komşuluk Bölgesi’nde gerçekleştirilen kamuoyu araştırmalarına ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

TÜRKİYE, BATI BALKANLAR VE DOĞU KOMŞULUK ÜLKELERİNDE AB’YE YÖNELİK KAMUOYU ALGISI

Hatice Zeynep Şen, Uzman Yardımcısı

Avrupa Komisyonu, 17 Haziran 2026 tarihinde Türkiye, Batı Balkanlar ve Doğu Komşuluk Bölgesi’nde gerçekleştirilen kamuoyu araştırmalarının sonuçlarını yayımladı.[1] Araştırmalar, Şubat-Nisan 2026 döneminde yüz yüze görüşme yöntemiyle gerçekleştirildi. Her bir genişleme ülkesinde yaklaşık 1.000 kişiyle, Türkiye’de ise 2.400 kişiyle yüz yüze görüşme yöntemiyle gerçekleştirilen çalışmada, katılımcılar ülke nüfusunu temsil edecek şekilde seçildi. Komisyon, araştırma sonuçlarının genişleme ülkelerindeki vatandaşlarla iletişim ve etkileşim faaliyetlerine katkı sağlamasının yanı sıra, yıllık genişleme raporları da dâhil olmak üzere genişleme sürecindeki ilerlemeye ilişkin iletişim çalışmalarını desteklemeyi amaçladığını belirtiyor.

Araştırmalar, genişleme ülkelerinde Avrupa Birliği üyeliğine yönelik desteğin genel olarak güçlü seyrini koruduğunu ortaya koyuyor. Sonuçlara göre vatandaşlar, AB ile daha yakın ilişkileri güvenlik, ekonomik fırsatlar ve genç nesiller için daha iyi bir gelecek ile ilişkilendiriyor.

Batı Balkanlar’da AB Üyeliğine Destek Genel Olarak Yüksek

Araştırma sonuçları, Batı Balkanlar’da AB üyeliğine desteğin en yüksek olduğu ülkelerin Arnavutluk ve Kosova olduğunu gösteriyor. Arnavutluk’ta katılımcıların %92’si ülkenin AB üyeliğini desteklerken, %94’ü üyeliğin dezavantajlardan daha fazla avantaj getireceğini düşünüyor. Ayrıca Arnavutluk vatandaşlarının %43’ü ülkenin önümüzdeki beş yıl içinde AB’ye üye olacağını öngörüyor.

Kosova’da ise AB üyeliğine destek %83 seviyesinde. Katılımcıların %85’i üyeliğin ülkeye fayda sağlayacağını belirtirken, %48’i Kosova’nın önümüzdeki beş yıl içinde AB üyesi olacağını düşünüyor. Kosovalılar AB üyeliğinin en önemli faydaları arasında ülkenin uluslararası konumunun güçlenmesini, bölgesel barış ve güvenliği ve gençler için daha iyi bir gelecek sunmasını gösteriyor.

Karadağ’da AB üyeliğine destek %68 seviyesinde ölçülürken, üyeliğin avantaj getireceğini düşünenlerin oranı %77’ye ulaşıyor. Dikkat çekici biçimde katılımcıların %62’si Karadağ’ın önümüzdeki beş yıl içinde AB’ye üye olacağını düşünüyor. Bu oran, Komisyonun da vurguladığı üzere 2025 yılında kaydedilen %39 seviyesine kıyasla önemli bir artışa işaret ediyor.[2]

Kuzey Makedonya’da katılımcıların %67’si olası bir referandumda AB üyeliğine destek vereceğini belirtirken, %75’i üyeliğin avantajlarının dezavantajlarından fazla olduğunu düşünüyor. Buna karşılık vatandaşların %38’i üyelik sürecindeki en önemli engelin bazı üye ülkelerle yaşanan anlaşmazlıklar olduğunu ifade ediyor.

Bosna-Hersek’te AB üyeliğine destek %64 seviyesinde bulunuyor. Katılımcıların %73’ü üyeliğin ülkeye fayda sağlayacağını düşünürken, üyelik sürecinin önündeki en önemli engeller olarak siyasi irade eksikliği (%54) ve yolsuzluk (%54) gösteriliyor.

Sırbistan ise bölgede AB üyeliğine desteğin en düşük olduğu ülke olmaya devam ediyor. Katılımcıların yalnızca %31’i ülkenin AB üyeliğini desteklerken, %40’ı Sırbistan’ın hiçbir zaman AB üyesi olmayacağını düşünüyor. Ayrıca dikkat çekici bir diğer nokta olarak AB’ye duyulan güven (%40), Rusya Federasyonu’na (%58) ve Çin’e (%56) duyulan güvenin gerisinde kalıyor.

Doğu Komşuluk Bölgesi’nde AB’ye Yönelik Olumlu Algı Sürüyor

Komisyonun yayımladığı verilere göre Doğu Ortaklığı ülkelerinde de AB’ye ilişkin olumlu algı genel olarak yüksek seviyede bulunuyor. Gürcistan’da AB üyeliğine destek %71, Ukrayna’da %65 ve Moldova’da %58 olarak ölçülüyor. Aynı zamanda AB, bu ülkelerde en güvenilir uluslararası aktörlerden biri olarak değerlendiriliyor.

Ukrayna’da AB’ye duyulan güven son on yılın en yüksek seviyesine ulaşarak %82’ye yükselirken, vatandaşların %77’si üyeliğin ülkeye daha fazla avantaj sağlayacağını düşünüyor. Moldova’da vatandaşların %89’u ülkesinin AB ile iyi ilişkilere sahip olduğunu belirtirken, %70’i AB’ye güvendiğini ifade ediyor. Gürcistan’da ise vatandaşların %79’u AB üyeliğinin ülkeye fayda sağlayacağı görüşünü paylaşıyor.

Türkiye’de AB Üyeliğine Destek %46 Seviyesinde

Araştırmaya göre Türkiye’de katılımcıların %46’sı AB üyeliğini destekliyor. Buna karşılık vatandaşların %60’ı üyeliğin ülkeye dezavantajlardan daha fazla avantaj sağlayacağını düşünüyor. Katılımcıların %76’sı Türkiye’nin AB ile bütünleşme süreci hakkında bilgi sahibi olduğunu belirtirken, %42’si AB’ye yönelik olumlu bir tutuma sahip olduğunu ifade ediyor.

Türkiye’de vatandaşların AB’ye yönelik daha olumlu yaklaşmasını sağlayabilecek unsurların başında ekonomik kalkınmaya destek (%63), vize süreçlerinin kolaylaştırılması veya vize serbestisi (%45) ile eğitim ve kültürel değişim programlarının artırılması (%39) geliyor. Katılımcılar ayrıca AB’nin Türkiye’de en fazla ekonomik kalkınma ve ticaret (%72), eğitim ve yaşam boyu öğrenme (%40) ile istihdam fırsatları (%32) alanlarında daha fazla rol üstlenmesini bekliyor.

2025 yılında yayımlanan benzer kamuoyu araştırmasının sonuçlarıyla karşılaştırıldığında, Türkiye’de AB üyeliğine yönelik desteğin gerilediği görülüyor.[3] Bir önceki araştırmada katılımcıların %58’i olası bir referandumda Türkiye’nin AB üyeliği lehine oy vereceğini belirtirken, 2026 araştırmasında AB üyeliğini desteklediğini ifade edenlerin oranı %46 olarak ölçülüyor. Benzer şekilde, AB üyeliğinin dezavantajlardan daha fazla avantaj sağlayacağını düşünenlerin oranı %66’dan %60’a gerilerken, AB’ye yönelik olumlu tutuma sahip olduğunu belirtenlerin oranı da %51’den %42’ye düşmüş durumda. Buna karşılık vatandaşların Türkiye’nin AB ile bütünleşme süreci hakkında bilgi sahibi olduklarına ilişkin algısında, %77’den %76’ya düşüşle önemli bir değişiklik gözlemlenmiyor.

Türkiye’de AB üyeliğine desteği ölçmeye yönelik benzer araştırmalar genel olarak %60’ların üzerinde bir destek oranını ortaya koyuyor. İKV’nin 2023’te yaptırmış olduğu araştırmada AB üyeliğine destek oranı %66 olarak ölçülmüştü.

Komisyonun 2026 kamuoyu araştırmaları, genişleme ülkelerinde AB üyeliğine yönelik desteğin genel olarak güçlü seyrini koruduğunu ortaya koyarken, ülkeler arasında önemli farklılıkların da devam ettiğini gösteriyor. Araştırma sonuçlarından genel olarak AB üyeliğinin özellikle ekonomik kalkınma, güvenlik, serbest dolaşım ve genç nesillere yönelik fırsatlar ile ilişkilendirilmeye devam ettiği de görülüyor.