AB İstatistik Ofisi Eurostat tarafından açıklanan AB’de hanelerin enerji tüketimi verilerine ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AB’DE HANELERİN ENERJİ TÜKETİMİ VERİLERİ

Fırat Akan, İKV Uzman Yardımcısı

AB İstatistik Ofisi Eurostat’ın 10 Haziran 2026 tarihinde yayımladığı veriler, AB’de hanelerin enerji tüketiminin üç yıl üst üste düşüş kaydettiğini ortaya koyuyor.[1] Verilere göre, 2024 yılında AB haneleri toplam 9,54 milyon terajul (TJ) enerji kullandı; bu miktar 2023’te kaydedilen 9,57 milyon TJ seviyesine kıyasla %0,2 oranında sınırlı bir azalmaya işaret ediyor. Hane halkı enerji tüketimi, 2021’de 10,98 milyon TJ ile tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştıktan sonra düşüş eğilimine girdi. 2024 itibarıyla konut sektörü, AB’nin nihai enerji tüketiminin %26’sını oluşturdu. Bu tablo, hane halkı enerji talebinin hem enerji fiyatları hem verimlilik önlemleri, hem de iklim koşullarıyla yakından ilişkili olduğunu gösterirken, konutlarda enerji kullanımının AB’nin enerji dönüşümü ve uygun fiyatlı enerji gündemindeki merkezi rolünü de ortaya koyuyor.

Hanelerin Enerji Sepeti

2024 yılında AB hanelerinde kullanılan enerjinin en büyük bölümü doğal gazdan geldi. Doğal gaz, hanelerde nihai enerji tüketiminin %29,4’ünü oluştururken, elektriğin payı %26,9 olarak gerçekleşti. Yenilenebilir enerji ve biyoyakıtlar ise %22,8 payla üçüncü sırada yer aldı. Bu üç kalem birlikte değerlendirildiğinde, hane halkı enerji sepetinin yaklaşık dörtte üçünün doğal gaz, elektrik ve doğrudan tüketilen yenilenebilir kaynaklardan oluştuğu görülüyor. Petrol ve petrol ürünleri %10,4, türetilmiş ısı %8,5 ve katı fosil yakıtlar %1,9 ile daha sınırlı paylara sahip oldu. Bu dağılım, AB hanelerinde enerji dönüşümünün iki yönlü ilerlediğini gösteriyor. Bir yandan doğal gaz hâlâ en büyük kaynak olmayı sürdürürken, diğer yandan elektrik ve yenilenebilir enerji kalemleri hanelerin enerji tüketiminde güçlü bir ağırlığa sahip.

Enerji Kullanım Amaçları

Eurostat verileri, hanelerde enerji tüketiminin ağırlıklı olarak ısınma ihtiyacından kaynaklandığını gösteriyor. 2024 yılında AB hanelerinin nihai enerji tüketiminin %61,5’i alan ısıtması için kullanıldı. Sıcak su hazırlama %15,6 ile ikinci sırada yer alırken, aydınlatma ve elektrikli cihazların payı %14,8 oldu. Yemek pişirme %6,4, diğer son kullanımlar %0,9 ve alan soğutması %0,8 ile daha sınırlı paylara sahip oldu. Alan ısıtması ve sıcak su birlikte değerlendirildiğinde, hanelerin enerji tüketiminin %77,1’inin doğrudan ısı ihtiyacıyla ilişkili olduğu görülüyor.

Bu tablo, konutlarda enerji verimliliği politikalarının neden özellikle bina yalıtımı, ısıtma sistemleri, sıcak su üretimi ve yenilenebilir ısı çözümleri etrafında yoğunlaştığını açıklıyor. Alan ısıtması tek başına toplam tüketimin neredeyse üçte ikisini oluşturduğu için, konut stokunun enerji performansının artırılması hanelerin enerji faturaları üzerinde doğrudan etkili olabilecek başlıca alanlardan biri olarak öne çıkıyor. Ayrıca elektrikli cihazların ve aydınlatmanın %14,8’lik payı, elektrifikasyon ve verimli cihaz kullanımının da hane halkı enerji tüketimi açısından giderek daha önemli hale geldiğini gösteriyor.

2023 ve 2024 Yılları Arası Değişim

2024 verileri, genel hane halkı enerji tüketiminde sınırlı bir düşüşe işaret etse de alt kullanım alanlarında farklı eğilimler olduğunu ortaya koyuyor. 2023’e kıyasla alan ısıtması için kullanılan enerji %1,2 azalırken, yemek pişirme amaçlı enerji tüketimi %0,9 düştü. Buna karşılık alan soğutması için kullanılan enerji %15,3 artış gösterdi. Aydınlatma ve elektrikli cihazlarda ise %2,6’lık bir artış kaydedildi. Bu ayrışma, hane halkı enerji talebinin yalnızca toplam tüketim üzerinden değil, kullanım amacı bazında da izlenmesi gerektiğini gösteriyor.

Alan soğutmasındaki %15,3’lük artış, her ne kadar toplam enerji tüketimi içindeki payı %0,8 ile düşük kalsa da iklim koşulları ve sıcak hava dalgalarının konutlardaki enerji talebini nasıl dönüştürebileceğine işaret ediyor. Buna karşılık alan ısıtmasındaki gerileme, hava koşulları, enerji tasarrufu davranışları ve bina verimliliği gibi unsurlarla ilişkilendirilebilir. Aydınlatma ve elektrikli cihazlardaki artış ise dijital cihaz kullanımı, ev içi elektrik talebi ve elektrifikasyon eğilimiyle birlikte okunabilir. Dolayısıyla toplam tüketimdeki %0,2’lik sınırlı düşüş, hanelerde enerji kullanımının tüm alt kalemlerde aynı yönde değiştiği anlamına gelmiyor.

Üye Ülkeler Arasında Farklılaşma

AB ortalaması genel eğilimi göstermekle birlikte, hane halkı enerji tüketiminde üye ülkeler arasında belirgin farklılıklar bulunuyor. 2024’te Hollanda, İtalya, Macaristan ve Lüksemburg hane halkı enerji ihtiyacında doğal gaza daha yüksek oranda bağımlı ülkeler arasında yer aldı. Malta, Bulgaristan ve İsveç’te elektrik kullanımı öne çıkarken, Estonya, Hırvatistan, Slovenya ve Letonya’da yenilenebilir enerji ve biyoyakıtlar hane halkı enerji sepetinde daha güçlü bir yer tuttu. İrlanda’da petrol ürünleri, Polonya’da ise katı fosil yakıtların hane halkı enerji tüketiminde kayda değer bir paya sahip olduğu görülüyor.

Kullanım amaçları bakımından da benzer bir farklılaşma söz konusu. Alan ısıtması için enerji kullanımının toplam hane halkı tüketimindeki payı Malta, Portekiz ve GKRY’de daha düşük seviyelerde kalırken, Lüksemburg, Estonya, Belçika ve Macaristan’da daha yüksek oranlara ulaşıyor. Bu farklar, iklim koşulları, bina stokunun özellikleri, enerji altyapısı, yakıt tercihleri ve ulusal enerji politikalarının hane halkı tüketiminde belirleyici olduğunu gösteriyor.