2025 yılında iş ve finans dünyasında toplumsal cinsiyet dengesine ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

İŞ VE FİNANS DÜNYASINDA TOPLUMSAL CİNSİYET DENGESİ 2025

Deniz Bal, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Cinsiyet Eşitliği Enstitüsü-EIGE, 28 Mayıs 2026 tarihinde “İş ve Finans Dünyasında Toplumsal Cinsiyet Dengesi 2025 (Gender balance in business and finance 2025)” başlıklı bir rapor yayımladı.[1] Raporda AB’nin en büyük halka açık şirketleri, merkez bankaları ve finansal kurumlarındaki üst düzey karar alıcılar arasındaki cinsiyet dağılımı inceleniyor. Yasal hedeflere yönelik ilerlemeyi düzenli olarak takip etmeyi amaçlayan bu rapor, şirketler için Ekim 2025, merkez bankaları için ise Haziran 2025 itibarıyla ortaya çıkan güncel eğilimleri ve genel tabloyu EIGE’nin Cinsiyet İstatistikleri Veri Tabanı’ndan elde edilen veriler ışığında değerlendiriyor.

Kasım 2022’de kabul edilen ve borsaya kayıtlı şirketlerin yönetim kurullarında toplumsal cinsiyet dengesinin iyileştirilmesine yönelik tedbirleri düzenleyen (EU) 2022/2381 sayılı Yönerge, halka açık tüm şirketlerin Haziran 2026’ya kadar iki nicel hedeften birini karşılamasını zorunlu kılıyor: icracı olmayan yönetim kurulu üyeleri arasında her bir cinsiyetin en az %40 oranında temsil edilmesi ya da icra direktörleri dâhil tüm yönetim kurulu üyeleri arasında en az %33 oranında temsil edilmesi.

Yönerge, üye ülkelere hedeflerini ulusal hukuka tam olarak aktarmaları için 28 Aralık 2024’e kadar süre tanıdı. Aralık 2025 itibarıyla:

• 14 üye ülke, özel kanun tasarılarını veya yasal düzenlemeleri kabul etmeye yönelik süreçleri tamamladı: Bulgaristan, Danimarka, Estonya, İrlanda, Yunanistan, İspanya, Fransa, Hırvatistan, Litvanya, Malta, Romanya, Slovenya, Slovakya ve Finlandiya.
• Altı üye ülkenin ise hâlihazırda yürürlükte olan mevzuatı bulunuyor ve bu ülkeler, belirli kriterleri karşılamaları nedeniyle bazı uyumlaştırma yükümlülüklerinden muaf tutuluyor: Belçika, Almanya, İtalya, Hollanda, Portekiz ve İsveç.
• Beş üye ülke, örneğin parlamentoda onay bekleyen yasa tasarıları aracılığıyla, yönergeyi ulusal hukuka aktarma sürecinde: Çekya, Lüksemburg, Macaristan, Avusturya ve Polonya.
• İki üye ülkede ise henüz ilgili herhangi bir tedbir bildirilmedi: GKRY ve Letonya.

Yönetim kurulunda yer alan icra direktörlerine ilişkin veriler, kadınların AB genelindeki borsaya kayıtlı en büyük şirketlerde hâlâ yeterince temsil edilmediğini gösteriyor. Ekim 2025 itibarıyla bu pozisyonların 10’da 8’inden fazlası erkekler tarafından yürütülürken, kadınların oranı yalnızca %18,5’te kaldı (erkekler %81,5, kadınlar %18,5). Bu son veriler, toplumsal cinsiyet dengesi ile ilgi yönergenin kabulünden hemen önceki Ekim 2022’de %16,2 olan kadın oranının 2,3 yüzde puan arttığını ortaya koyuyor.

Tablo 1. AB-27’de Ulusal Merkez Bankalarında Karar Alma Pozisyonlarında Kadınların Oranı 2012-2025

Kaynak: EIGE.