Avrupa Komisyonunun göçmen işçiler ve yasa dışı istihdam konulu iki raporuna ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AVRUPA KOMİSYONU GÖÇMEN İŞÇİLER VE YASA DIŞI İSTİHDAM KONULU İKİ RAPOR YAYIMLADI

Hatice Fulya Topyıldız, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Komisyonu, Yasa Dışı Olarak Bulunan Üçüncü Ülke Vatandaşlarının İşverenlerine Karşı Asgari Yaptırımlar ve Tedbirler Yönergesi’nin (the Directive providing for minimum standards on sanctions and measures against employers of illegally staying thirdcountry nationals - Employers Sanctions Directive) ve Mevsimlik İşçi Olarak Çalışan Üçüncü Ülke Vatandaşlarının Giriş ve İkamet Koşulları Yönergesi’nin (Directive on the conditions of entry and stay of third-country nationals for the purpose of employment as seasonal workers) uygulanmasına ilişkin iki adet rapor yayımladı.[1]

Komisyon, yasa dışı istihdam ile mücadele, göçmen işçilerin korunması ve düzensiz göçün nedenlerini ele almayı öncelikleri arasında sıralıyor. Bununla beraber, bu önceliklerin adil rekabeti teşvik etme ve sosyal uyumu güçlendirme açısından önemli olduğunu da vurguluyor.

Söz konusu önceliklerin hayata geçirilmesi açısından önemli olan bu iki yönergenin uygulanmasına ilişkin raporlar bazı alanlardaki performansı olumlu olarak değerlendirirken, bazı eleştirilere de yer veriyor. İşverenlere yönelik yaptırımlar konulu raporda yasa dışı istihdamın AB ekonomisine zarar verdiği ve kamu maliyesinde kayıplara neden olduğu belirtildi. Aynı zamanda ücretlerin haksız şekilde baskılanmasına ve çalışma şartlarının kötüleşmesine yol açtığı da dile getiriliyor. Yönerge ile vergi kaçakçılığının önüne geçilmesi ve rekabetçilik düzeyinin artırılması hedefleniyor.

Rapora göre üye ülkeler, 2024 yılında, yüksek riskli sektörlerde 600.000 denetim gerçekleştirdi. 2023 ve 2024 yılında yapılan bu denetimler sonucunda üye ülkelerde 28.000’den fazla unsur saptandı ve 200 milyon avrodan fazla finansal yaptırım uygulandı. Öte yandan, işçilerin yaptığı şikayetler, sömürüyle bağlantılı olarak verilen oturum izinleri ve fiilen geri alınan ücret ödemeleri konusunda veri eksiklikleri olduğu da kaydedildi. Ayrıca, 2023 senesinde yasa dışı şekilde bulunan göçmen işçi sayısının 1.265.350 olduğu ve 2025’te ise bu rakamın 918.925’e gerileyeceği öngörülüyor.[2]

Mevsimlik işçilere ilişkin rapor ise bahse konu yönergenin yasal göç, adil çalışma şartları ve mevsimlik işçiler için uygun yaşam koşullarına dair hukuki bir çerçeve sunduğunu ifade ediyor. AB’deki mevsimlik işçilerin özellikle tarım, turizm, bahçıvanlık ve yemek hizmeti sektörlerinde faaliyet gösterdiği kaydediliyor. Ayrıca, üye ülkelerde 2,5 ve 3,5 milyon arasında mevsimlik işçiye ihtiyaç duyulduğu da ekleniyor. İlgili ülkelerin kendi vatandaşları mevsimlik işçilerin en büyük grubunu oluştursa da bu oranın günbegün düştüğüne dikkat çekiliyor. Rapora göre kayıt dışı çalışmaya yönelik teşviklerin azaltılması, eşit muamele, barınma, bilgilendirme yükümlülükleri açısından bu yönerge olumlu bir performans sergiledi. Ancak, uygun konaklamaya erişim, işveren değiştirme hakkı ve hukuki başvuru yollarındaki eksiklikler de devam ediyor.[3]