Avrupa ve Orta Asya Bakım Emeği Forumu 2026'ya ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

BM KADIN BİRİMİ BAKIM EMEĞİ FORUMU İSTANBUL’DA TOPLANDI

Deniz Bal, İKV Uzman Yardımcısı

Birleşmiş Milletler Kadın Birimi tarafından düzenlenen 11-12 Mayıs 2026 tarihlerinde Avrupa ve Orta Asya Bakım Emeği Forumu 2026 İstanbul’da gerçekleşti.[1] İlk kez gerçekleştirilen bu bölgesel forum ile dönüştürücü, toplumsal cinsiyete duyarlı ve hak temelli bakım sistemlerinin geliştirilmesi hedefleniyor. Forumun temel hedefi, birbirinden kopuk bakım hizmetleri modelinden bütüncül bir bakım ekonomisi sistemine doğru yapısal bir dönüşüm sağlamak olarak belirtildi. Bu adımla birlikte bölge genelinde kadınların ekonomik bağımsızlığının hızlandırılması, nitelikli istihdamın güvence altına alınması ve herkesi kapsayan, sürdürülebilir bir ekonomik kalkınmanın desteklenmesi amaçlanıyor.

Avrupa ve Orta Asya’dan kamu temsilcilerinden sivil topluma, akademiden özel sektöre ve uluslararası finans kurumlarına kadar geniş yelpazede karar alıcılar ve uzmanlar bu etkinlikte buluştu. Birleşik Krallık Hükümeti’nin kilit stratejik ortaklığıyla düzenlenen Forum, Avrupa, Orta Asya, Latin Amerika ve Karayipler’in politika tecrübelerini paylaşarak bölgeler arasında güçlü bir etkileşim köprüsü kurmayı hedefliyor.

Bakım Gerekliliği

Çocuklara, yaşlılara, engelli bireylere veya hastalara yönelik sağlanan bakım emeği, toplumların ve ekonomilerin ayakta kalmasını sağlayan temel unsur olarak görülüyor. Buna rağmen bakım işleri büyük ölçüde göz ardı ediliyor, hak ettiği değeri görmüyor ve orantısız bir biçimde kadınların omuzlarına yükleniyor. Yaşanan bu adaletsiz görev dağılımı; kadınların iş gücü piyasasına, karar alma mekanizmalarına ve toplumsal hayata eşit bir şekilde katılmalarının önünde yapısal bir engel oluşturuyor.

Zaman Yoksulluğu Açığı (The Time Poverty Gap): Kadınlar küresel olarak ücretsiz bakım emeğine erkeklerden 3,2 kat daha fazla zaman harcıyor (ortalama kadınlar 4 saat 25 dakika, erkekler ise 1 saat 23 dakika).

Makroekonomik Değer: Kadınların ücretsiz bakım emeğine parasal bir değer biçilecek olsa, bu tutar bazı ülkelerde GSYH’nin %40’ını aşarak; ekonomiye imalat, ticaret veya ulaştırma gibi temel sektörlerden çok daha büyük bir katkı sağlayacağı biliniyor.

Forumda konuşan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, bakımın uluslararası bir mesele olduğunu ifade etti ve ekledi: “Türkiye olarak, sosyal hizmet anlayışımızı insanlara doğru zamanda ulaşan, ihtiyaçları yerinde tespit eden ve aileyi tüm boyutlarıyla destekleyen bir sistem üzerine inşa ediyoruz.”

Zirvenin temel stratejisi 5R stratejisi olarak belirlendi: bakımın tanınması (recognize), azaltılması (reduce), yeniden dağıtılması (redistribute), ödüllendirilmesi (reward) ve temsili (representation).