AB içinde artan iş gücü hareketliliğine uyum sağlanması amacıyla revize edilen sosyal güvenlik koordinasyon kurallarına ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AB SOSYAL GÜVENLİK KOORDİNASYON KURALLARINDA REVİZYON: ADİL İŞGÜCÜ HAREKETLİLİĞİNE DOĞRU YENİ ADIM

Hatice Zeynep Şen, İKV Uzman Yardımcısı

AB’de sosyal güvenlik koordinasyon kurallarının revizyonuna ilişkin olarak, Avrupa Parlamentosu ile AB Konseyi arasında 22 Nisan 2026 tarihinde varılan geçici anlaşma, 29 Nisan 2026 tarihinde Üye Devletlerin temsilcileri tarafından da onaylandı.[1] Bir sonraki aşamada söz konusu düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için AP ve AB Konseyi tarafından resmî olarak kabul edilmesi gerekiyor. 2010 yılından bu yana yürürlükte olan mevcut çerçevenin güncellenmesini amaçlayan bu revizyon, AB içinde artan iş gücü hareketliliğine uyum sağlanması açısından kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.

Revizyonun Temel Unsurları

Revize edilen kurallar, AB içinde çalışan, yaşayan veya emekli olan kişilerin sosyal güvenlik haklarının korunmasını güçlendirmeyi hedefliyor. Bu kapsamda uzun süreli bakım yardımlarının koordinasyonuna yönelik yeni bir çerçeve oluşturulurken, aile yardımlarına ilişkin düzenlemeler de güncelleniyor. Ayrıca, Üye Devletlerin, çalışmayan veya aktif olarak iş aramayan AB vatandaşlarının sosyal yardımlara erişimini hangi koşullarda sınırlandırabileceği daha net şekilde tanımlanarak eşit muamele ilkesine açıklık getiriliyor.

İşgücü hareketliliğinin daha adil hâle getirilmesi amacıyla sosyal güvenlik koordinasyonunda dolandırıcılık tanımı da yeniden belirleniyor. Buna göre, bir işçinin başka bir Üye Devlete geçici olarak gönderilmeden önce en az üç ay boyunca kendi ülkesinde sosyal güvenlik sistemine kayıtlı olması gerekecek. Ayrıca 24 aylık görevlendirme süresinin ardından en az iki aylık bir ara verilmesi zorunlu kılınıyor. Görevlendirmelerin önceden bildirilmesi şartı getirilirken, kısa süreli iş seyahatleri ve üç günü aşmayan görevlendirmeler için istisnalar öngörülüyor.

Sınır Ötesi Durumlar ve İşsizlik Yardımları

Yeni düzenleme, sınır ötesi işsizlik durumlarında sosyal güvenlik haklarının koordinasyonunu da geliştiriyor. Buna göre bireylerin iş aramak amacıyla başka bir Üye Devlete gittiklerinde işsizlik yardımlarından yararlanabilecekleri sürenin uzatılması öngörülüyor. Bu durum, iş arayanların AB içinde daha esnek hareket edebilmesini kolaylaştırmayı amaçlıyor.

Ayrıca, birden fazla Üye Devlette çalışan kişiler ile görevlendirilen işçilere hangi ülkenin sosyal güvenlik mevzuatının uygulanacağının belirlenmesine ilişkin kurallar da netleştiriliyor. Bu kapsamda, kişinin çalışma faaliyetinin önemli bölümünü hangi ülkede gerçekleştirdiği, işverenin yerleşik olduğu ülke ve görevlendirme süresine ilişkin kriterler de daha açık şekilde tanımlanıyor. Böylece hem çalışanlar hem de işverenler açısından hukuki belirsizliklerin azaltılması hedefleniyor.

İdari İş Birliği ve Dolandırıcılıkla Mücadele

Revizyon kapsamında ulusal makamlar arasındaki idari iş birliği güçlendiriliyor. Sosyal güvenlik statüsüne ilişkin bilgi paylaşımının iyileştirilmesi, belge doğrulama süreçlerinde daha açık prosedürler ve zaman çizelgeleri getirilmesi ile dolandırıcılık ve kötüye kullanımın önlenmesine yönelik yeni araçların geliştirilmesi öngörülüyor. Bu düzenlemeler, özellikle sınır ötesi faaliyet gösteren şirketler açısından idari yüklerin azaltılmasına da katkı sağlayacak.

Genel olarak sosyal güvenlik koordinasyon kurallarında yapılan bu revizyon, AB içinde serbest dolaşımın temel unsurlarından biri olan iş gücü hareketliliğinin daha adil ve sürdürülebilir bir çerçevede işlemesini amaçlıyor. Artan sınır ötesi çalışma modelleri ve değişen iş gücü dinamikleri karşısında mevcut düzenlemelerin güncellenmesi hem çalışanların sosyal haklarının korunması hem de işletmeler açısından öngörülebilirliğin artırılması bakımından önem taşıyor.

Bununla birlikte, özellikle sosyal yardımlara erişim koşullarının netleştirilmesi ve görevlendirme kurallarının sıkılaştırılması, Üye Devletler arasında sosyal sistemlerin kötüye kullanılmasına yönelik kaygıların giderilmesine yönelik bir adım olarak öne çıkıyor. Revizyonun, idari iş birliğini güçlendirmesi ve dolandırıcılıkla mücadeleye yeni araçlar getirmesi de AB’nin sosyal politika alanında daha bütünleşik bir yaklaşım benimsediğini gösteriyor. Sonuç olarak söz konusu düzenleme, sosyal Avrupa hedefi doğrultusunda, serbest dolaşım ile sosyal koruma arasındaki dengeyi güçlendiren yapısal bir güncelleme niteliği taşıyor.