Komisyon tarafından Tek Kullanımlık Plastik Yönergesi'nin işleyişine yönelik sunulan rapora ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AVRUPA KOMİSYONU TEK KULLANIMLIK PLASTİK YÖNERGESİ RAPORUNU YAYIMLADI

Melike Sönmez, İKV Uzman Yardımcısı

Plastiğin çevre ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılması, döngüsel ekonominin teşvik edilmesi, AB iç pazarının düzenlenmesi amacıyla 2019’da kabul edilen Tek Kullanımlık Plastikler Yönergesi (Single Use Plastics Directive) AB üyesi ülkelerin tek kullanımlık plastik ve balıkçılık av gereçlerine ilişkin bazı bilgileri raporlamasını zorunlu kılıyor. Bu doğrultuda üye ülkelere ek olarak İzlanda, Norveç ve Lihtenştayn’ın 2022 yılından derleyerek 2024 yılında ilk kez sunduğu tek kullanımlık plastiklere ilişkin veriler ve daha iyi uygulamaya yönelik önerileri içeren rapor Komisyon tarafından yayımlandı. [1]

27 ülke tarafından sunulan veriler hususunda 15 ülke yalnızca ağırlık, 6 ülke yalnızca ürün sayısı, 6 ülke ise her iki yöntemle raporlama yaptı.

Ülkeler tarafından sunulan veriler plastik tipine göre gruplanarak sunuluyor.

Plastik Bardaklar

• Toplam plastik ağırlığı: 152 bin ton
• Kişi başına düşen plastik ağırlığı: 0,46 kg
• Toplam ürün sayısı: 17,3 milyar bardak
• Kişi başına düşen bardak sayısı: 96 bardak
• Ürün başına ortalama plastik oranı: %27,8 (yani bir bardağın ağırlığının yaklaşık üçte biri plastik)
• Tamamen plastik olan bardakların oranı: %88,5

Plastik Gıda Kapları

• Toplam plastik ağırlığı: 526 bin ton
• Kişi başına düşen plastik ağırlığı: 1,60 kg
• Toplam ürün sayısı: 111 milyar kap
• Kişi başına düşen kap sayısı: 617 kap
• Ürün başına ortalama plastik oranı: %30 (yani bir kabın ağırlığının üçte biri plastik)
• Tamamen plastik olan kapların oranı: %88,5

Söz konusu plastik gruplarındaki toplam oran, ülkelerde üretilen plastik ambalaj atığının %7,9’unu oluşturuyor. Bununla birlikte plastik gıda kapları grubunun hem ağırlık hem de kişi başı tüketim açısından plastik bardaklardan çok daha fazla olduğu görülüyor. Öte yandan veriler ülkeler arasında çok farklılık gösteriyor, bazı ülkeler çok yüksek rakamlar bildirdiği için ortalamaların yukarı çıktığı görülüyor.

Plastik İçeren Balıkçılık Ekipmanları

• Toplam piyasaya sürülen miktar: 22.900 ton
• Toplam toplanan atık miktarı: 7.500 ton
• Toplama oranı: %32,7
• Ülkeler arası fark: Bu kategori bazı ülkelerde hiç raporlanmazken bazı ülkelerde raporlama yoğunluğu söz konusu olduğundan ülkeler arası fark oldukça yüksek görünüyor.
• Veri kapsamı: Çoğu ülke detay kırılım olmaksızın sadece toplam miktar bildirdiğinden sınırlı durumda.

Ülkelere İlişkin Veriler

• GKRY ve Malta gibi bazı ülkeler kişi başına çok yüksek tüketim bildirdi.
• Büyük nüfuslu ülkeler (Almanya, Fransa, İtalya, Polonya, İspanya) mutlak plastik ağırlığında en yüksek rakamları verdi.
• Küçük ülkeler kişi başına değerlerde öne çıkıyor çünkü nüfus az ancak tüketim yoğun kaydedildi.
• 2024 ilk raporlama yılı olduğu için ülkeler arası doğrudan kıyaslama sınırlı kaldı. Bununla birlikte metodoloji farklılıkları ve doğruluk sorunlarının ortaya çıktığı ifade ediliyor.

Tablo 1: Üye Ülkelerde Alınan Önlemlerin Dağılımı

Kaynak: Avrupa Komisyonu

Raporun iyileştirme önerilerinin ele alındığı kısmında ise ilgili raporun bir ilk olması nedeniyle referans noktası alınarak gelecekteki raporlara yönelik iyileştirme adımları atılırken dikkate alınacağı, ülkeler arası mevcut metodolojik farklılıkların ortadan kaldırılması gerektiği, şişe toplama performansı açısından birçok ülkenin hedeflere yakın durumda olduğu, özellikle zayıf kalan balıkçılık gereçleri alanında yakın gelecekte zorunlu önlemlere yönelik düzenlemelerin gerektiği noktaları kaydediliyor.