AB İstatistik Ofisi Eurostat’ın açıkladığı AB'de Yeşil İstihdam verilerine ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AB’DE YEŞİL İSTİHDAM VERİLERİ

Fırat Akan, İKV Uzman Yardımcısı

AB İstatistik Ofisi Eurostat’ın 8 Nisan 2026 tarihinde yayımladığı veriler, AB’de çevresel ekonomi alanında istihdamın son on yılda güçlü bir artış kaydettiğini ortaya koyuyor.[1] Avrupa çevresel mal ve hizmetler sektörü (environmental goods and services sector – EGSS) hesaplarına göre çevresel ekonomide istihdam 2014’te 3,6 milyon tam zamanlı eşdeğer (full-time equivalents – FTE) düzeyindeyken 2023’te 5,8 milyona yükseldi; böylece 10 yılda yaklaşık 2,2 milyon FTE artışı gerçekleşti. 2022’ye kıyasla 2023’teki artış %4,2 olurken, genel eğilim çevresel ekonominin hem iş yaratma kapasitesini hem de ekonomik ağırlığını artırdığını gösteriyor. Eurostat’ın tanımında çevresel ekonomi, çevre koruma faaliyetleri ile kaynak yönetimi faaliyetlerini kapsıyor; atık ve atık su yönetiminden enerji verimliliği uygulamalarına, yenilenebilir enerji üretiminden orman yönetimine uzanan geniş bir faaliyet yelpazesi bu çerçevede izleniyor.

İstihdamda 10 Yıllık Sıçrama

Çevresel ekonomide istihdam, 2014–2023 döneminde 3,6 milyondan 5,8 milyona çıkarken, toplamda yaklaşık %60’ı aşan bir genişlemeye işaret ediyor. 2023’te 5,8 milyon FTE’lik seviye, çevresel ekonominin AB genelinde önemli bir “istihdam havuzu” oluşturduğunu gösteriyor. Dikkat çekici bir nokta, çevresel ekonominin genel ekonomiyle kıyaslandığında istihdam performansının uzun dönemde daha güçlü görünmesi. Bu çerçevede özellikle inşaat sektörünün çevresel ekonomi içindeki rolü belirginleşiyor: 2014–2023 döneminde inşaat sektöründe çevresel ekonomi bağlantılı istihdam artışı %124,2 ile en hızlı genişleyen alan olarak öne çıkıyor. Kamuda ise 2023’te %0,9 oranında sınırlı bir daralma görülmesi, istihdam artışının ana taşıyıcısının özel sektör dinamikleri olduğuna işaret ediyor.

Üretim ve Katma Değer

 İstihdamın yanı sıra çevresel ekonominin üretim ölçeği de belirgin biçimde büyümüş durumda. Eurostat verilerine göre 2023’te AB çevresel ekonomisinin üretimi yaklaşık 1.327 milyar avro düzeyine ulaştı ve 2022’ye göre %4,3 arttı. Uzun dönemli eğilim, üretim değerinin 2014’e kıyasla neredeyse iki katına çıkmasıyla daha net görülüyor: 2014’te yaklaşık 680 milyar avro olan üretim, 2023’te 1.327 milyar avroya yaklaşarak ölçek büyütmüş görünüyor. Bu artışın ortalama yıllık büyüme hızının %7,9 düzeyinde verilmesi, çevresel ekonominin üretim tarafında istihdama kıyasla daha da hızlı genişlediğine işaret ediyor.

Bununla birlikte çevresel ekonominin gayrisafi katma değeri 2023’te %0,2 oranında gerileme kaydederken, AB genelinde GSYİH %0,4 arttı. Bu ayrışma, çevresel ekonominin büyüme çizgisinin düz bir hat üzerinde ilerlemediğini; fiyat etkileri, maliyet baskıları ve sektör kompozisyonu gibi unsurların kısa dönemli dalgalanmalara yol açabildiğini gösteriyor. Nitekim son yıllarda petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki artışın, yenilenebilir enerji üretimini ve enerji verimliliği odaklı inşaat faaliyetlerini teşvik eden bir faktör olarak çalıştığı; ancak 2023’te üretim/katma değer tarafında daha sınırlı bir ivmeye işaret eden göstergelerin bulunduğu anlaşılıyor.

Temiz Hava ve Enerji

 Çevresel ekonomi istihdamının hangi alanlarda yoğunlaştığı, dönüşümün yapısını anlamak açısından önem arz ediyor. Eurostat verilerine göre temiz hava ve enerji odaklı istihdamın, 2014’ten bu yana 1,7 kat arttığı belirtiliyor. Bu alan, yenilenebilir enerji üretimi ile elektrikli otomobil üretimi gibi faaliyetleri de içerdiği için “enerji dönüşümü + sanayi dönüşümü” bileşimini yansıtıyor.

Daha somut bir gösterge olarak, yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği bağlantılı istihdam 2014’te 0,6 milyon FTE iken 2023’te 1 milyona yükseliyor; bu da yaklaşık %70’lik bir artış anlamına geliyor. Atık yönetimi ve malzeme geri kazanımı alanı da 2023’te önemli bir istihdam ayağı: 0,9 milyondan 1,3 milyon FTE’ye çıkarak yaklaşık %34 büyüyor. Atık su yönetimi ise 0,4 milyondan 0,6 milyona yükselerek yaklaşık %37 artış kaydediyor. Bu dağılım, çevresel ekonominin yalnızca enerji başlığına sıkışmadığını; döngüsel ekonomi, su altyapısı ve kentsel çevre hizmetleri gibi alanların da istihdam yaratımında güçlü bir paya sahip olduğunu gösteriyor.