DTÖ kararının ardından Çin’in dava açma yasağı politikasını iptal etmesine ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

DTÖ KARARININ ARDINDAN ÇİN DAVA AÇMA YASAĞI POLİTİKASINI İPTAL ETTİ

Ahmet Emre Usta, İKV Uzmanı

DTÖ Temyiz Hakeminin, fikrî mülkiyet haklarının uygulanmasına ilişkin AB ile Çin arasındaki ihtilafta AB lehine verdiği kararın ardından, Çin dava açma yasağı (anti-suit injunction) politikasını geri çektiğini açıkladı. Söz konusu karar, standartlara temel teşkil eden patent sahibi Avrupalı şirketler için önemli bir kazanım niteliği taşıyor. Nitekim Çin’in uyguladığı bu politika, bahse konu şirketlerin araştırma ve inovasyon faaliyetlerini ciddi şekilde sekteye uğratıyordu.

Standartlara temel teşkil eden patentler, mobil iletişim gibi belirli endüstri standartlarını karşılamak üzere geliştirilen ürünler veya teknolojiler için zorunlu olan patentleri ifade ediyor. Geçmiş dönemde AB, Çin mahkemelerinin bu patentlere ilişkin davalarda dünya çapında geçerli dava açma yasakları çıkarma yetkisine itiraz etmişti. Bu yasaklar, patent sahiplerinin Çin dışındaki herhangi bir yargı alanında Çin’e ait olmayan patent haklarını aramak üzere hukuki süreç başlatmalarını ağır para cezaları tehdidiyle engelleyen geçici tedbirler olarak uygulanıyordu.

21 Temmuz 2025 tarihinde DTÖ Temyiz Hakemi tarafından açıklanan kararda, Çin’in yazılı olmayan dava açma yasağı politikasının Ticaretle Bağlantılı Fikrî Mülkiyet Hakları Anlaşması’nı (TRIPS) ihlal ettiği sonucuna varılmıştı. Hakem heyeti, bu politikanın standartlara temel teşkil eden patent sahiplerinin, diğer DTÖ üyeleri tarafından tanınan patent haklarını Çin dışında kullanmalarını ve korumalarını ciddi şekilde kısıtladığına hükmetmişti.

Bu kararın ardından Çin, DTÖ nezdinde söz konusu politikayı uygulamadan kaldırdığını resmen beyan etti. Bu doğrultuda, Çin Yüksek Halk Mahkemesi tarafından 23 Eylül 2025 tarihinde yayımlanan bir bildiriye atıfta bulunuldu ve yaşanan bazı teknik aksaklıkların giderilmesiyle bu bildirinin Çin dışından da çevrim içi olarak erişilebilir hâle geldiği belirtildi. Ancak, bahse konu politikanın yazılı olmaması sebebiyle, Avrupa Komisyonu sürecin DTÖ kararlarına tam uyum çerçevesinde ilerlediğinden emin olmak için durumu yakından izlemeye ve gerekirse ek önlemler almaya devam edeceğini duyurdu. Öte yandan, AB’nin standartlara temel teşkil eden patentlerle ilgili olarak Çin’e karşı yürüttüğü farklı bir politikanın daha bulunduğu ve bu sürecin ayrı bir DTÖ davası olarak devam ettiği biliniyor.