Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan 2025 AB Endüstriyel AR-GE Yatırım Puan Tablosu’na ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

2025 AB ENDÜSTRİYEL AR-GE YATIRIM PUAN TABLOSU

Hatice Fulya Topyıldız, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Komisyonu tarafından hazırlanan 2025 AB Endüstriyel AR-GE Yatırım Puan Tablosu (The 2025 EU Industrial R&D Investment Scoreboard) başlıklı rapor, 22 Aralık 2025 tarihinde yayımlandı.[1] 2004’ten beri yıllık olarak yayımlanan bu raporlarda, küresel AR-GE yatırımcılarının -özellikle merkezi AB olan- finansal verilerine ve analizlere yer veriliyor. Bu raporda AR-GE yatırımları yapan dünyanın en büyük 2000 firması ile AB merkezli 8000 firma detaylı şekilde analiz ediliyor.

Rapora göre 2024 yılında küresel AR-GE yatırımları 85,8 milyar avro artarak toplamda 1,446 milyar avroya ulaştı. Ancak, %6,3 olan 2024 yılı artış oranı, bir önceki seneki orandan (%6) yüksek olmasına rağmen, 2014’ten beri süregelen ortalama yıllık büyüme oranın (%7,4) altında kaldı. Raporda yer alan şirketler arasındaki 318 AB merkezli şirketin AR-GE yatırımlarındaki artış oranı %2,9 olurken, bu oran Çinli 525 firmada %3,9; 674 ABD’li firmada %7,8 ve 192 Japon şirketinde ise %7,1 olarak gerçekleşti. AB’deki bu oran, 2020 yılından beri en düşük büyüme oranı olarak kaydedildi.

Şekil 1: Bölgelere Göre AR-GE Yatırımlarındaki Büyüme Oranı, En Büyük 2000 Şirket (2014-2024)

Kaynak: 2025 AB Endüstriyel AR-GE Yatırım Puan Tablosu

Raporda ele alınan 2000 firmanın yaptığı yatırımların özellikle dört sektöre odaklandığı ve bu oranın toplam yatırımların %80’ine tekabül ettiği görülüyor. Buna göre, BİT yazılımı sektörü puan tablosundaki yatırımların %24,9’unu, BİT donanımı %22’sini, sağlık %19,9’unu ve otomotiv ise %13,6’sını oluşturuyor. Ayrıca, BİT yazılımı, BİT donanımı ve sağlık sektörleri ABD tarafından domine edilirken, AB ise otomotiv sektöründeki liderliğini koruyor. Bununla paralel olarak, 2024 yılında AB’deki otomotiv sektöründeki AR-GE yatırımlarının, ABD ve Japonya merkezli firmaların iki katına çıkarak 87 milyar avroya ulaştığı dikkat çekiyor. Öte yandan, otomotiv sektörü AR-GE yatırımları büyüme oranında en yüksek Çin (%11,9) olurken, onu Japonya (%12,3), AB (%0,8) ve ABD (-%1,7) takip ediyor. Ek olarak, raporda BİT yazılımı sektörünün son 10 yılda küresel ölçekte en hızlı büyüyen sektör olduğu, ancak AB şirketlerinin bu alandaki yatırımlarının %8,9 oranında azaldığı ortaya koyuluyor. Buna karşın, AB’deki elektrik ve yenilenebilir enerji üreten enerji şirketlerinin AR-GE yatırımlarını %19,8 ve havacılık ile savunma sanayi alanındaki firmaların yatırımlarını %4,8 oranında büyüttüğü kaydediliyor.

Raporda yer alan 2000 firmanın toplam AR-GE yatırımlarının %4,7’sini gerçekleştiren ABD merkezli Amazon, 65,3 milyar avro değerindeki yatırımı ile listedeki şirketler arasında birinci oldu. AB merkezli şirketler arasında en çok yatırım yapan Volkswagen ise tüm listedeki firmalar arasında sekizinci sırada yer aldı. En çok yatırım yapan şirketler listesinde ilk 50 firmanın 25’i ABD, 11’i AB, 5’i Çin, 3’ü Japonya ve 3’ü İsviçre merkezli oldu.

Raporda AR-GE yatırımları en yüksek şirketlerin Amazon, Alphabet, Meta, Microsoft ve Apple gibi teknoloji firmaları olduğuna dikkat çekildi. Bunun yanında, son on yılda ilk beş şirketin küresel yatırımlardaki payının, ilk 2000 şirketin payının iki katı olduğu da kaydedildi. 2025 Puan Tablosu’nda, AR-GE yatırımları en yüksek on şirket şu şekilde sıralanıyor;

• Amazon (ABD, BİT yazılım),
• Alphabet (ABD, BİT yazılım),
• Meta (ABD, BİT yazılım),
• Microsoft (ABD, BİT yazılım),
• Apple (ABD, BİT donanım),
• Huawei (Çin, BİT donanım),
• Samsung Electronics (Güney Kore, BİT donanım),
• Volkswagen (Almanya, Otomotiv),
• Johnson&Johnson (ABD, sağlık),
• Intel (ABD, BİT donanım),
• Merck (ABD, sağlık).

Tablo 1: 2024 Yılı Ülkelerin AR-GE Yatırımları ve Şirket Sayıları

Kaynak: 2025 AB Endüstriyel AR-GE Yatırım Puan Tablosu

Not: Parantez ile gösterilen sayılar 2024 yılında (bir önceki rapor) yayımlanan rapordaki şirket sayısını gösterir.

Rapora göre, dünyada yıllık AR-GE harcaması en yüksek 2000 şirket, 2024 yılında 1.446,2 milyar avro değerinde yatırım gerçekleştirdi. Ayrıca, 2024’te gerçekleşen yatırımlar, bir önceki yıla kıyasla 85,8 milyar avro kadar artış gösterdi. Bunun yanında, 2023-2024 yılları arasında, ilk 2000 şirket arasındaki AB merkezli şirketlerin sayısının, 10 adet arttığı görülüyor. Listedeki Japon ve Çinli firmaların sayısının yükselmesine karşın, ABD’li firma sayısının 705’ten 674’e gerilediği dikkat çekiyor.

Raporda sonuç olarak, jeopolitik gerilimlerin maliyetleri artırdığına ve ekonomik büyümeyi yavaşlattığına değinilerek inovasyon odaklı ekonomik büyüme için AR-GE’nin önemli olduğu ifade ediliyor.