AB'nin 2025 yılının ilk dokuz ayında aylık ortalama petrol ithalatına ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AB’DE PETROL İTHALATI GÖRÜNÜMÜ

Fırat Akan, İKV Uzman Yardımcısı

AB İstatistik Kurumu Eurostat’ın 19 Aralık 2025 tarihinde açıkladığı verilere göre, 2025 yılının ilk dokuz ayında AB’nin aylık ortalama petrol ithalatı, 2024 yılının aylık ortalamalarına kıyasla değer bazında %18,3, hacim bazında ise %6,6 oranında azaldı.[1]Bu durum, bir yandan ithal edilen petrol miktarındaki gerçek düşüşe, diğer yandan da fiyat dinamikleri ve piyasa koşullarındaki değişime işaret ediyor. Değer bazındaki gerilemenin hacimden daha yüksek olması, AB’nin enerji faturasının petrol kalemi açısından belirgin biçimde hafiflediğini gösteriyor.

Petrol İthalatında Gerileme ve Tedarik Yapısı

Petrol ithalatındaki bu düşüş, AB’nin enerji politikasında fosil yakıtlardan uzaklaşma, enerji verimliliğini artırma ve yenilenebilir kaynakları yaygınlaştırma hedefleriyle uyumlu bir trend ortaya koyuyor. Daha az petrol ithal edilmesi hem sanayi hem de ulaştırma gibi enerji yoğun sektörlerde alternatif çözümlere ve tasarruf önlemlerine yönelimin güçlendiğine işaret ediyor.

2025’in üçüncü çeyreğinde AB’nin petrol tedarikçileri profili de dikkat çekici bir görünüm sergiliyor. Bu dönemde AB’nin petrol ithalatında Norveç yaklaşık %14,6 ile ilk sırada yer alırken, onu %14,5 ile ABD ve %12,2 ile Kazakistan takip ediyor. Bu kompozisyon, Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında Rus petrolüne olan bağımlılığın azaltılması ve tedarik coğrafyasının daha fazla Norveç, Kuzey Denizi ve Atlantik hattına kayması yönündeki stratejik tercihin devam ettiğini gösteriyor.

Petrol ithalatındaki gerileme, yalnızca miktar açısından değil, aynı zamanda enerji güvenliği perspektifinden de yeniden değerlendirilmesi gereken bir süreç. AB hem arz güvenliğini sağlamak hem de karbon emisyonlarını azaltmak amacıyla, daha çeşitli bir tedarikçi portföyü ile petrolün enerji sepetindeki ağırlığını kademeli olarak düşürmeye çalışıyor.

Enerji İthalat Sepetinde Denge Arayışı

Eurostat verileri, petrol ithalatındaki düşüşün AB’nin enerji ithalat sepetinde tek yönlü bir daralmadan ibaret olmadığını, aksine petrol dışındaki ürünlerde önemli hareketlilikler yaşandığını ortaya koyuyor. 2025’in ilk dokuz ayında sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatının değeri yaklaşık %36,1 oranında artarken, ithal edilen LNG hacminde %25,9’luk artış söz konusu. Bu artış, AB’nin LNG altyapısına yaptığı yatırımların ve özellikle ABD başta olmak üzere çeşitli tedarikçilerle kurduğu yeni tedarik hatlarının güçlendiğini gösteriyor.

Boru hattı ile taşınan doğal gaz ithalatında ise değer ve hacim arasındaki ayrışma dikkat çekiyor. İthalat değeri %3,1 artarken, ithal hacim %4,9 oranında geriliyor. Bu tablo, birim fiyatlardaki değişim, uzun dönemli sözleşmelerin koşulları ve bölgesel fiyat farklarının etkisiyle, daha sınırlı hacimde ama görece daha pahalı gaz alındığına işaret ediyor.

Üçüncü çeyrek itibarıyla Norveç’in, doğal gazda %50’nin üzerinde payla başlıca tedarikçi konumunda olması; Cezayir ve Birleşik Krallık’ın onu izlemesi, AB’nin boru hattı gazında “coğrafi yakınlık ve siyasi güvenilirlik” kriterlerini öne çıkardığını gösteriyor. LNG tarafında ABD’nin güçlü ağırlığı, enerji politikasına jeopolitik boyut eklerken, petrol ithalatındaki düşüşle birlikte bakıldığında, AB’nin enerji ithalat sepetini yeniden dengelemeye ve esneklik kazandırmaya çalıştığı bir döneme işaret ediyor.