AB’nin ekonomik güvenliğinin sağlanması amacıyla hazırlanan tebliğe ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AB’NİN EKONOMİK GÜVENLİĞİNİN GÜÇLENDİRİLMESİNE İLİŞKİN TEBLİĞ

Hatice Fulya Topyıldız, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Komisyonu ve AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi, 3 Aralık 2025 tarihinde AB’nin ekonomik güvenliğinin güçlendirilmesine ilişkin ortak bir tebliğ yayımladı.[1] Bu tebliğ ile uluslararası ticaret ve yatırımın açık olması ilkesine bağlı kalarak, büyüyen dış ekonomik tehditlere karşı AB’nin dayanıklılığını sağlamlaştırmak için somut adımlar ortaya koyuluyor.

Tebliğde mevcut jeopolitik koşullar altında ekonomik araçların daha etkili şekilde kullanılmasının, stratejik hedeflerin ilerletilmesi için oldukça önemli olduğu belirtiliyor. Gümrük tarifeleri ve bağımlılıkların, küresel aktörler tarafından jeopolitik hedefleri gerçekleştirmek için kullanıldığına dikkat çekilerek, söz konusu durumun AB’nin rekabetçilik gücünü ve kamu düzenini riske attığı ifade ediliyor. Bu riskler şu şekilde sıralanıyor:

• Bağımlılıkları silah hâline getiren ticaret önlemleri ve kısıtlamalar ile bunların neden olduğu istikrarsızlık,
• Kritik tedarik zinciri ve teknolojileri hedef alan, AB sanayisini zayıflatan uygulamaların yaygınlaşması,
• Rusya-Ukrayna Savaşı dâhil olmak üzere güvenliğin azalması ve hibrit saldırıların artması.[2]

Tebliğin devamında, çerçevesi çizilen tehlikelere karşı AB’nin orantılı bir şekilde önlem alacağı ifade ediliyor. Bununla beraber, üye ülkelerin ve işletmelerin de güvenlik ve dayanıklılığın beraberinde getirdiği ekonomik maliyetleri kabul etmesi gerektiği tavsiye ediliyor. Komisyonun üye ülkelerin çalışmalarına dayanarak belirlediği öncelik alanları şu şekilde sıralanıyor;

• Mal ve hizmetlerde stratejik bağımlılıkların azaltılması,
• AB’ye güvenli yatırımın çekilmesi,
• Savunma, uzay ve kritik sanayi sektörlerinin güçlendirilmesi,
• Kritik teknolojilerde AB’nin liderliğinin güvence altına alınması,
• Hassas bilgilerin ve verilerin korunması,
• Avrupa’nın kritik altyapısının muhafaza edilmesi.

AB’nin ekonomik güvenliğinin sağlanması için atılacak adımlardan ilkinin, var olan araçların daha stratejik ve etkin şekilde kullanılması olduğu ifade ediliyor. AB’ye gerçekleşen doğrudan yabancı yatırımların izlenmesine ilişkin tedbirlerin uygulanması ve AB’nin bağımlılıklarını azaltma hedefi taşıyan projelere finansman sağlanması bu adımlar arasında yer alıyor. Bununla beraber Komisyon, üye ülkelerle ve paydaşlarla ekonomik güvenlik riskleri konusunda ortak bir perspektif oluşturulması için çalışacak ve bilgi toplama sürecinin güçlendirilmesine katkı sağlayacak. Öte yandan, ekonomik güvenlik meselesinden doğrudan etkilenen işletmeler ile Komisyonun yakın iş birliğinin kuvvetlendirilmesinin oldukça önemli olduğuna da dikkat çekiliyor.

Tebliğde ekonomik güvenliğin artırılması için tasarlanan ilk büyük tedbir olarak nitelendirilen ResourceEU da ele alınıyor. Bu araç sayesinde Avrupa’nın kritik ham maddeler ve yarı iletkenlerde yurtdışındaki tedarikçilerine olan bağımlılıklarının azaltılması planlanıyor. Bunun yanında, SAFE programı, Net Sıfır Sanayi Yasası ve Kritik Ham Maddeler Yasası gibi düzenlemelerin de bu amaca katkı sağladığı belirtiliyor.

Son olarak, Avrupa’nın ekonomik güvenlik zorluklarıyla mücadele eden tek bölge olmadığı ifade edilerek AB’nin güvenilir ortaklarla iş birliğini artıracağına vurgu yapılıyor. Ayrıca Komisyon, üye ülkelerle, üçüncü ülkelerle ve paydaşlarla yeni ekonomik güvenlik yaklaşımı geliştirmek için çalışmalarına da devam edecek.