Avrupa Elektrik İletim Sistemi Operatörleri Ağı'nın hazırladığı 2025-2026 Kış Görünümü Raporuna ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AVRUPA ELEKTRİK İLETİM SİSTEMİ OPERATÖRLERİ AĞI 2025-2026 KIŞ GÖRÜNÜMÜ RAPORU

Fırat Akan, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Elektrik İletim Sistemi Operatörleri Ağı (European Network of Transmission System Operators for Electricity – ENTSO-E), 19 Kasım 2025 tarihinde yayımladığı 2025-2026 Kış Görünümü Raporu ile Avrupa elektrik sisteminin yaklaşan kış dönemine genel olarak hazırlıklı olduğunu ortaya koydu.[1] Raporda, kıta genelinde elektrik arz güvenliğinin hem piyasa temelli hem de piyasa dışı kaynakların birlikte değerlendirildiği simülasyonlar sonucunda “güçlü” olarak nitelendiriliyor. Yenilenebilir enerji üretimindeki artış, termik santrallerin ve yakıt tedarik zincirlerinin görece elverişli durumu, planlı bakım çalışmalarının önceki kışa kıyasla daha sınırlı gerçekleşmesi ve nükleer ile hidroelektrik üretimdeki iyileşme, bu olumlu görünümün ana unsurları arasında yer alıyor.

Kış Döneminde Beklenen Yeterlilik Durumu

Raporda, Avrupa genelinde ve bölgesel düzeyde normal ve soğuk hava senaryolarını içeren geniş bir yelpazede elektrik yeterlilik değerlendirmesi yapılıyor. AB düzeyinde bakıldığında, 2025-2026 kış döneminde sistem yeterliliğinin genel olarak korunduğu ve yaygın, sistemik bir arz yetersizliği beklenmediği ifade ediliyor. Elektrik talebinin, bir önceki kışa kıyasla kısmen toparlanarak yaklaşık %3’e yakın bir artış göstermesi öngörülüyor; ancak, bu seviyenin enerji fiyat krizinin zirve yaptığı dönemlerden önceki uzun dönem ortalamalarına göre hâlâ sınırlı bir düzeyde kaldığı vurgulanıyor.

Raporda ENTSO-E, sınır ötesi enterkonneksiyonların olağan işletim koşullarında sistem yeterliliğini önemli ölçüde desteklediğini; ancak, eşzamanlı soğuk hava dalgaları, beklenmedik santral arızaları ve iletim şebekesindeki darboğazlar gibi istisnai durumlarda, bazı bölgesel piyasa alanlarında geçici gerilimler yaşanabileceğini belirtiyor. Özellikle enterkonneksiyon kapasitesi görece sınırlı olan bölgelerde, piyasa-dışı önlemlerle desteklenmesi gereken durumların ortaya çıkabileceği ifade ediliyor.

Yenilenebilir Enerjide Kapasite

2025-2026 Kış Görünümü Raporu, Avrupa elektrik üretimindeki dönüşümün hız kesmeden devam ettiğine işaret ediyor. Rapora göre, bir önceki kış dönemine kıyasla güneş enerjisinde toplam kurulu gücün yaklaşık %15, rüzgâr enerjisinde ise yaklaşık %5 oranında arttığı görülüyor. Bu artışın önemli bir kısmı, kıta genelinde yaygınlaşan çatı üstü, endüstriyel ve şebeke ölçekli fotovoltaik kurulumlarından ve kara ile deniz üstü rüzgâr santrallerinden kaynaklanıyor.

Buna karşılık, yüksek karbon ayak izine sahip sert kömür, linyit ve petrol türevli santrallerin kurulu gücünde yaklaşık %10’a yakın bir azalma kaydedildiği belirtiliyor. Daha esnek yapılarıyla sistem işletimini destekleyen doğal gaz santrallerinin toplam kurulu gücünde ise sınırlı da olsa artış gözleniyor. Genel tabloya bakıldığında, Avrupa elektrik sistemindeki toplam kurulu üretim kapasitesinin, yüksek yenilenebilir artışa rağmen termik santral çıkışları ve diğer faktörler nedeniyle önceki kışa kıyasla büyük ölçüde benzer seviyede kaldığı anlaşılıyor.

Raporda dikkat çeken bir diğer unsur ise batarya enerji depolama sistemlerindeki hızlı büyüme. Avrupa genelinde batarya depolama kapasitesinin bir önceki kışa göre %150’nin üzerinde artış gösterdiği ve toplamda yaklaşık 28 GW civarında bir kurulu güce ulaştığı belirtiliyor. Bununla birlikte, bu kapasitenin hâlâ sistemin genel ölçeğine kıyasla mütevazı kaldığı, ancak özellikle pik talep saatlerinde ve yenilenebilir üretimin düşük seyrettiği anlarda, şebeke esnekliğini ve yenilenebilir entegrasyonunu destekleyen kritik bir unsur hâline geldiği vurgulanıyor.

Termik Santraller, Yakıt Tedariki ve Sistem Esnekliği

Kış Görünümü Raporu, termik üretim kapasitesinin ve yakıt tedarik zincirlerinin durumunu da ayrıntılı biçimde ele alıyor. Rapora göre, kömür ve linyit kapasitesindeki gerilemeye rağmen, doğal gaz ve diğer esnek termik birimlerin sağladığı katkı sayesinde, termik filonun genel kullanılabilirliği açısından olumlu bir tablo ortaya çıkıyor. Planlı bakım ve duruşların, 2024-2025 kışına kıyasla daha düşük seviyelerde gerçekleşmesi bekleniyor; bu durum, kış ortasında termik üretim kaynaklarının sisteme katkı potansiyelini artırıyor.

Yakıt arzı cephesinde ise doğal gaz depolama tesislerinin doluluk oranlarının sonbahar itibarıyla yüksek seviyelerde seyrettiği, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminallerinin kapasite kullanım oranının arttığı ve tedarik kaynaklarının çeşitliliğinin, arz güvenliği bakımından önemli bir güvence oluşturduğu kaydediliyor. Nükleer enerji tarafında bakım takvimlerinin daha iyi planlanması sayesinde, önceki kışa göre daha yüksek kullanılabilirlik bekleniyor. Hidroelektrik üretimde ise 2024 yılı boyunca kaydedilen hidrolojik koşulların genel olarak elverişli olması sayesinde, rezervuar seviyelerinin kış öncesinde pek çok ülkede normal veya normale yakın düzeylerde bulunduğu belirtiliyor.

Ukrayna ve Moldova ile Entegrasyon ve Dayanışma Boyutu

Raporda, Rusya- Ukrayna Savaşı sonrasında Avrupa elektrik sisteminin jeopolitik risklere uyum sağlama kapasitesi de özel bir başlık altında ele alınıyor. Ukrayna ve Moldova elektrik sistemlerinin Mart 2022’de Kıta Avrupası şebekesiyle başarılı şekilde senkronize edilmesi, Avrupa’nın bu ülkelere yönelik enerji dayanışmasının temel dayanaklarından biri olarak öne çıkıyor. 2025-2026 kış dönemine girilirken, bu ülkelerin elektrik arz güvenliğinin; hava koşulları, kritik enerji altyapısının maruz kalabileceği saldırılar ve AB ile mevcut enterkonneksiyon kapasitesinin etkin kullanımı gibi faktörlere bağlı olacağına dikkat çekiliyor. ENTSO-E, Ukrayna ve Moldova’ya yönelik destek mekanizmalarının hem ticari elektrik alışverişleri hem de acil durumlarda devreye girebilecek piyasa-dışı tedbirler üzerinden şekillendirildiğini vurguluyor. Raporda, Kıta Avrupası şebekesiyle entegrasyonun, bu ülkelerde beklenmedik üretim kayıpları veya altyapı hasarları yaşanması hâlinde, bölgesel dayanıklılığın artırılmasında kritik rol oynayacağı; ancak, bu desteğin, AB sisteminin kendi yeterlilik sınırları ve teknik kısıtları çerçevesinde yönetileceği belirtiliyor.