Avrupa Komisyonunun balıkçılık sektörünün daha şeffaf ve adil kurallarla yönetilmesine yönelik rehber ilkelerine ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

KOMİSYONDAN BALIKÇILIK SEKTÖRÜNE YÖNELİK REHBER İLKELER

Tunç İbrahim Ceylan, İKV Uzmanı

14 Kasım 2025 tarihinde Avrupa Komisyonu tarafından balıkçılık sektöründe küçük ölçekte faaliyet gösteren balıkçıların desteklenmesi ve avlanma kotalarının AB üye ülke yönetimlerince pay edilmesinde şeffaflığın artırılmasını hedefleyen bazı rehber ilkeler yayımladı. İlgili rehber ilkelerin yayımlanmasına yönelik olarak Avrupa Komisyonu 2023 yılında harekete geçmişti. Balıkçılık sektöründe avlanma kotalarının paylaştırılması konusunda üye ülkeler ve sektör paydaşları arasında fikir alışverişini artırmak için girişimlerde bulunulacağı duyurulmuştu. Komisyon tarafından yayımlanan rehber ilkeler bu bağlamda, AB düzeyinde belirlenen avlanma kotalarının ulusal hükümetlerce balıkçılık filolarına tahsisi konusunda iyileştirmeler yapılmasını öngörüyor.[1]

Ulusal hükümetler, ulusal kotayı paylaştırırken kendi sistemlerini ve kriterlerini kullanıyorlar. Ancak Ortak Balıkçılık Politikası’na ilişkin tüzükte, bu kriterlerin şeffaf ve objektif bir temele oturması gerektiği ifade ediliyor. Çevresel, sosyal ve ekonomik bağlamın gözetildiği bir paylaşım sisteminin şeffaf şekilde işletilmesi gerekiyor. Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan rehber ilkeler ise AB çapında yürütülen balıkçılık faaliyetinin %75 oranında küçük ölçekli kıyı balıkçılığı kapsamında olduğu gerçeğini dikkate alarak, küçük ölçekli faaliyet gösteren balıkçıların desteklenmesini ve kota paylaşımı sistemlerinde şeffaflığın artırılmasını öngörüyor. Zira küçük ölçekte faaliyet gösteren balıkçılar enerji krizinden, balık stoklarındaki doğal dalgalanmalardan, deniz alanlarının kullanımındaki rekabetten, iklim değişikliğinden, deniz ekosistemlerinin bozulmasından, istilacı türlerden ve yasa dışı, raporlanmayan ve düzenlenmeyen avcılıktan da en fazla etkilenen grup. Avrupa Komisyonu, ilgili konuda örnek uygulamaları şu şekilde sıralıyor:

• Şeffaf ve objektif kriterler tüm balıkçılık faaliyetlerinde, AB sularında olsun olmasın uygulanır ve Komisyona raporlanır.
• Balıkçılık kotalarının paylaştırılmasında kullanılan yöntem ve kriterlere ilişkin bilgiler sektördeki tüm paydaşlara aktarılır.
• Avrupa Komisyonuna raporlanan ve sektör paydaşlarına aktarılan bilgiler Ortak Balıkçılık Politikası’nı düzenleyen tüzüğün 17’nci maddesinde zikredilen çevresel, sosyal ve ekonomik kriterleri karşılar.
• Üye ülkelerce avlanma kotalarının tahsisinde kullanılan yöntem ve kriterler, geçerlilik düzeyleri bağlamında periyodik olarak gözden geçirilir.
• Devredilebilir balıkçılık tahsisleri (transferable fishing concessions) için de şeffaflık ve iletişimde iyileştirmeler yapılır.
• Paylaştırma yöntemleri, kullanılmayan balıkçılık tahsislerinin şeffaf, zamanında ve etkin şekilde yeniden tahsis edilebilmesini dikkate alır.
• Ulusal kotaların paylaştırılmasında kullanılan yöntemler çevre, sosyal ve ekonomik kriterleri kapsayan bir yöntemi benimser.
• Kota paylaşımı, sürdürülebilir balıkçılık uygulamalarını teşvik eder ve başlıca zorluklara uyumu artırır.[2]