"Avrupa Birliği’nin Öncelikleri ve Karşı Karşıya Olduğu Zorluklar" başlıklı Eurobarometre anketine ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AVRUPA BİRLİĞİ’NİN ÖNCELİKLERİ VE KARŞI KARŞIYA OLDUĞU ZORLUKLAR ANKETİ

Hatice Zeynep Şen, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Birliği’nin Öncelikleri ve Karşı Karşıya Olduğu Zorluklar başlıklı Eurobarometre anketi 7 Kasım 2025 tarihinde yayımlandı.[1] 3-10 Eylül 2025 tarihleri arasında düzenlenen anket, 27 AB üye ülkesinden, 15 yaş ve üzeri 25.893 AB vatandaşıyla gerçekleştirildi. Çalışma, AB vatandaşlarının Birliğin geleceğine dair beklentilerini, mevcut zorluklara ilişkin algılarını ve AB’nin öncelik vermesi gereken politika alanlarına yönelik görüşlerini ölçmeyi amaçlıyor.

Temel Bulgular

Anket, AB vatandaşlarının Birliğin geleceğine dair iyimserlik düzeyinin 2024 yılına kıyasla azaldığını ortaya koyuyor. 2024 anketinde katılımcıların %58’si geleceğe dair “çok” veya “oldukça” iyimser olduğunu belirtirken, 2025 anketinde bu oran %52’ye düşüyor. En yüksek iyimserlik oranları Danimarka ve Litvanya’da kaydedilirken, en düşük oranlar ise Fransa, Yunanistan, Çekya ve Avusturya’da kaydediliyor. İyimserlik oranının özellikle genç katılımcılar arasında daha yüksekken, orta yaş grubunda daha düşük olduğu belirtiliyor.

Katılımcılar arasında AB’nin en güçlü yönleri olarak öne çıkan unsurlar ise,

• demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğüne saygı (%36),
• ekonomik, endüstriyel ve ticari güç (%31)
• üye ülkeler arasındaki dayanışma ve iyi ilişkiler (%28) olarak kaydediliyor.

Yaşam standardı (%24), çevre ve iklim koruma taahhüdü (%20) ve AB’nin sınır ötesi barış ile demokrasiyi teşvik etme kapasitesi (%19) ise diğer öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor. “Hiçbiri” seçeneğini işaretleyenlerin oranının da 2024 anketindeki %10’a kıyasla %13’e yükseldiği görülüyor.

Katılımcılara göre AB’nin karşı karşıya olduğu başlıca zorluklar arasında ilk sırada Ukrayna’daki savaş (%47) yer alıyor. Bunu düzensiz göç (%38), yaşam maliyetleri (%29), iklim değişikliği ve çevresel sorunlar (%29) ile güvenlik ve savunma meseleleri (%29) izliyor. Diğer öne çıkan başlıklar ise ekonomik büyüme yetersizliği (%22), suç ve terörizm (%21), yanıltıcı bilgi ve dezenformasyon (%18), Ortadoğu’daki çatışmalar (%18) ve sosyal eşitsizlikler (%17) olarak kaydediliyor.

AB’nin geleceğine yönelik öncelikli alanlar sorulduğunda, vatandaşların çoğu güvenlik ve savunma (%34) ile düzensiz göç (%32) konularını ön plana çıkarıyor. Bunları Ukrayna’daki savaşın etkileri (%27) ve çevre-iklim değişikliği (%26) izliyor. Diğer öncelikler arasında ise halk sağlığı (%21), istihdam, sosyal eşitlik ve beceriler (%20) ile demokrasi ve hukuk devleti (%18) yer alıyor.

2024’e kıyasla, çevre ve iklim değişikliğini öncelikli alan olarak görenlerin oranının 7 puan azaldığı belirtiliyor. Bu açıdan güvenlik ve savunma temalarının kamuoyunda daha fazla öne çıktığı görülüyor.

Katılımcıların %67’si, ülkelerinin AB üyeliğinden ekonomik, sosyal ve kültürel açıdan fayda sağladığını düşünüyor. AB’nin rekabetçilik, karbon azaltımı ve kuşaklar arası adalet konularında aktif rol oynaması gerektiği yönünde de güçlü bir mutabakat olduğu görülüyor. Buna göre katılımcıların %80’den fazlası bu alanlardaki AB eylemlerini desteklediklerini ifade ediyor.

Anket, AB vatandaşlarının demokrasiye bakışını da inceliyor. Katılımcıların %55’i, AB’de demokrasinin işleyişinden “çok” veya “oldukça memnun” olduğunu belirtirken, %40’ı ise memnun olmadığını ifade ediyor. Demokrasinin karşı karşıya olduğu en ciddi tehditler arasında, yanıltıcı bilgi (%37), demokratik kurumlara güvensizlik (%35) ve dış kaynaklı propaganda (%33) öne çıkıyor. Katılımcıların yalnızca %52’si, 2024 yılına göre 3 puan azalma ile önümüzdeki beş yılda AB demokrasisinin gücüne güven duyduğunu belirtiyor.

Ekonomik görünümde ise katılımcıların %48’i AB ekonomisine güven duyduğunu belirtirken, %48’i güvenmediğini ifade ediyor. Buna karşılık %66’lık bir kesim, önümüzdeki beş yıl içinde AB’nin güvenliği konusunda “çok” veya “biraz” endişeli olduğunu dile getiriyor. Güvenlik kaygısında geçen yıla göre 2 puanlık artış görülüyor.

Ankete göre, AB vatandaşlarının çoğu AB’yi temel haklara saygı (%55), ifade özgürlüğü (%55) ve sosyal eşitlik-refah (%52) değerleriyle özdeşleştiriyor. Hoşgörü, dayanışma ve barış da öne çıkan diğer değerler olarak kaydediliyor. AB’nin “ilerleme ve yenilik” değerini temsil ettiğini düşünenlerin oranı ise %27 ile görece düşük bir seyir izliyor.

Sonuç olarak anket, AB vatandaşlarının genel olarak Birliğe yönelik olumlu tutumlarını sürdürdüğünü, ancak güvenlik, göç ve ekonomik istikrar konularında artan endişe nedeniyle iyimserlik düzeyinin gerilediğini gösteriyor. Kamuoyunun öncelikleri, dış politika ve güvenlik alanlarına yönelirken, çevre ve iklim gündeminin göreceli olarak ikinci plana düştüğü görülüyor. Ayrıca, dezenformasyon ve demokratik kurumlara güvensizlik, AB düzeyinde demokrasinin sürdürülebilirliği açısından dikkat çeken zayıf noktalar olarak öne çıkıyor.