Avrupa Komisyonu'nun "2025 yılı Enerji Birliği Durum Raporu"na ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AVRUPA KOMİSYONU 2025 ENERJİ BİRLİĞİ DURUM RAPORU

Fırat Akan, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Komisyonunun 6 Kasım 2025 tarihinde yayımladığı “Enerji Birliği 2025 Durum Raporu”, AB’nin 2030 iklim ve enerji hedeflerine yönelik ilerlemesini değerlendiren güncel bulguları ortaya koyuyor.[1] Rapor, temiz enerji dönüşümü, Avrupa’da enerji fiyatlarının dengelenmesi, enerji güvenliğinin artırılması ve emisyon azaltımı gibi başlıklarda kaydedilen ilerlemeleri detaylandırıyor.

İklim Hedeflerine Doğru İlerleme

2024 yılına ait verilere göre, AB’nin toplam emisyonları bir önceki yıla göre %2,5 oranında gerilerken, 1990 seviyelerinin %37,2 oranında altına indi. Bu süreçte ekonomik büyüme emisyonlardan ayrışmış durumda: AB GSYH’si %71 artarken emisyonlar gerilemeye devam etti. Elektrik üretiminin ise %47’si yenilenebilir kaynaklardan sağlandı ve 2024’te yaklaşık 77 GW yeni yenilenebilir enerji kapasitesi devreye alındı.

AB, 2030 hedeflerine ulaşma yolunda ilerlerken, 2024 yılı itibarıyla ulaşılan %37,2’lik net emisyon azalışının, arazi kullanım değişikliği ve ormancılık ile uluslararası denizcilik ve havacılık emisyonları dahil edildiğinde %39’a çıktığı belirtiliyor. Bu eğilim, AB’nin sadece emisyonları azaltmakla kalmayıp, aynı zamanda ekonomik büyüme ile emisyonlar arasındaki bağın koparılmasında da başarılı olduğunu gösteriyor. Özellikle enerji ve sanayi sektörlerindeki düşüşlerin bu başarıda payı büyük. Zira, 2024 yılında enerji sektörü emisyonlarında yaklaşık %8,5 oranında azalma kaydedildi.

Enerji Verimliliği ve Enerji Tüketim Eğilimleri

Komisyon verilerine göre, 2023’ten 2024’e geçerken birincil enerji tüketimi %4,1 oranında azalırken, nihai enerji tüketimi %3 düşüş gösterdi. Ancak bu düşüşlere rağmen 2030 hedefleriyle karşılaştırıldığında, birincil tüketim hâlâ %22, nihai tüketim ise %17 oranında hedeflerin üzerinde seyrediyor. Bu durum, enerji verimliliği yatırımlarının artırılması gerektiğine işaret ediyor. Özellikle binaların karbonsuzlaştırılması ve ısıtma sistemlerinin elektrifikasyonu gibi yapısal dönüşümler, kalan açığın kapatılması açısından önem taşıyor.

2023-2024 döneminde nihai enerji tüketimi %3 oranında azalırken, özellikle konut ve sanayi sektörlerinde belirgin düşüşler kaydedildi. Sanayi sektöründeki bu azalışta enerji yoğun süreçlerin modernizasyonu ve enerji yönetimi sistemlerinin yaygınlaştırılması etkili oldu. Konut tarafında ise ısıtma sistemlerinin yenilenmesi ve yalıtım iyileştirmeleri öne çıktı. Enerji verimliliğindeki %1’lik artışın AB’nin gaz ithalatını %2,6 oranında azaltması, bu alanın enerji güvenliği açısından stratejik önemini vurguluyor. Komisyon, bu doğrultuda enerji etiketleme ve eko-tasarım düzenlemeleriyle enerji tasarrufu potansiyelini artırmayı planlıyor.

Rusya’ya Enerji Bağımlılığında Son Durum

AB, enerji ithalatında Rusya’ya olan bağımlılığını azaltmaya yönelik adımlarını sürdürdü. 2021 yılında toplam gaz ithalatının %45’ini oluşturan Rusya’nın payı, Ağustos 2025 itibarıyla %12’ye geriledi. Aynı şekilde, Rusya’dan petrol ithalatı %3’e, kömür ise sıfıra indirildi. Raporda, 2022 yılında yürürlüğe koyulan REPowerEU Planı kapsamında yürütülen tasarruf ve kaynak çeşitlendirme adımlarıyla, 2030’a kadar 100 milyar metreküplük doğal gazın ikame edilmesi hedefi yineleniyor.

Enerji Fiyatları ve Rekabetçilik

Enerji fiyatlarındaki dalgalanmalara rağmen, temiz enerji kaynaklarının yaygınlaşması sayesinde 2021-2023 arasında yalnızca güneş ve rüzgâr enerjisi üretimiyle AB genelinde 100 milyar avroluk tasarruf sağlandı. Aynı dönemde, enerji verimliliği sayesinde enerji faturalarında 120 milyar avroya yakın tasarruf gerçekleşti. Komisyon, ortalama fiyatların hâlen yüksek seyretmesini dikkate alarak, yeni yatırımlar ve kamu destekleriyle rekabetçiliği artırmaya odaklanıyor.

2025 itibarıyla Avrupa sanayisinin enerji maliyetleri, başlıca küresel rakiplerine kıyasla yüksek seyretmeye devam ediyor. Bu durum, özellikle enerji yoğun sektörlerin rekabet gücünü zorluyor. Komisyon, bu nedenle enerji maliyetlerini düşürmek üzere yedi öncelikli eylem belirledi. Bu kapsamda, AYB aracılığıyla şebeke bileşeni üreticilerine yönelik 1,5 milyar avroluk teminat programı ile temiz elektrik alım anlaşmaları için 500 milyon avroluk pilot destek paketi devreye alındı. Ayrıca, elektrik üretiminde yerli ve yenilenebilir kaynakların payının artırılmasıyla ithalata bağımlılığın azaltılması, uzun vadeli fiyat istikrarı açısından temel stratejiler arasında yer alıyor.

Yeni Dönem Öncelikleri

2030 sonrası dönem için hedef çıtasını yükselten Komisyon, 2040 yılına kadar sera gazı emisyonlarının %90 oranında azaltılmasını öngören İklim Yasası değişikliğini gündeme aldı. Bu çerçevede, enerji yatırımlarının yıllık ortalama 695 milyar avroya çıkarılması gerektiği belirtiliyor. Bu miktar, mevcut yatırım seviyesinin yaklaşık %60 üzerinde olup, büyük ölçekli bir kaynak mobilizasyonunu zorunlu kılıyor.

Raporda belirtildiği üzere Komisyon, elektrifikasyonun hızlandırılması ve dijital çözümlerle enerji sisteminin daha esnek hâle getirilmesini önceliklendiriyor. Elektrifikasyonun, özellikle elektrikli araçlar ve şarj altyapısının yaygınlaştırılacağı ulaşım sektörü ile ısı pompaları ve elektrikli ısıtma sistemlerinin öne çıktığı bina sektörü başta olmak üzere, tüm enerji tüketen alanlarda yaygınlaştırılması hedefleniyor. Dijital çözümlerde ise akıllı şebekeler, enerji yönetim sistemleri ve veri tabanlı verimlilik analizleri ön plana çıkıyor.

Son olarak, 2028-2034 dönemi için önerilen yeni Çok Yıllı Mali Çerçeve kapsamında sınır ötesi enerji altyapıları ile batarya üretimi ve yeşil hidrojen gibi stratejik teknolojilere önemli kaynak aktarımı planlanıyor. Rapora göre AB, Enerji Birliği’nin tamamlanması için yönetim mekanizmalarının sadeleştirilmesi ve Ulusal Enerji ve İklim Planları’nın (NECPs) yatırım stratejilerine dönüştürülmesini hedefliyor.