Uluslararası Göç Görünümü 2025 raporuna ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

ULUSLARARASI GÖÇ GÖRÜNÜMÜ 2025

Deniz Bal, İKV Uzman Yardımcısı

OECD, Uluslararası Göç Görünümü 2025[1] raporunu 3 Kasım 2025 tarihinde yayımladı. Rapor, OECD ülkelerinde yakın tarih göç hareketlerinde yaşanan gelişmeleri ve göçmenlerin iş gücü pazarına katılımlarını inceliyor. Bununla birlikte raporda, OECD ülkelerinde yakın zamanda göç yönetimi ve entegrasyona dair politika değişiklikleri gözlemleniyor. Ek olarak iki özel bölüme sahip rapor, ilk bölümde özel şirketlerin göçmen entegrasyonundaki rolünü ve ikinci bölümde sağlık hizmetleri alanında çalışanların OECD ülkelerine uluslararası göçünü analiz ediyor.

2024 Yılında Göç Akışı Yüksek Seyretmeye Devam Etti

OECD ülkelerine daimî göç COVID-19 salgınını takiben üç yıl hızlı yükselişin ardından 2024 yılında %4 oranında düştü. Buna rağmen 2019’a kıyasla %15 artışla 2024 yılında 6,2 milyon yeni daimî göçmen kaydedildi.

Daimî göçün sebeplerine bakıldığında aile ilk sırayı korumaya devam etti. 2020 yılından beri yükselişte olan işçi göçü düşerken (-%21), yüksek sayıda iltica başvuruları ve yeni yerleştirilmiş mülteci (+%19) sayılarından ötürü insani göçün oranı ise yükseldi (+%23).

OECD ülkelerinde 1,8 milyon uluslararası yüksek öğretim öğrencisi bulunuyor. 2024 yılında bir önceki yıla kıyasla bu öğrencilerin sayısında %13 düşüş gözlemlendi. Bu düşüşün uluslararası öğrencilerin en çok bulunduğu dört ülkede yaşanan düşüşten kaynakladığı görüldü: ABD (-%12), Birleşik Krallık (-%14), Kanada (-%39) ve Avusturalya (-%22).

İltica başvuruları artmaya devam etti (+%13) ve kaydedilen en yüksek sayıya ulaştı. En yüksek artış ABD, Kanada ve Birleşik Krallık’ta görülürken diğer ülkelerde düşüşe tanıklık edildi.

ABD’de de olduğu gibi (-%48), AB sınırlarında düzensiz sınır geçişlerinin tespitinde hızlı bir düşüş görüldü (-%37). Ama Birleşik Krallık’ta düzensiz sınır geçişleri %19 arttı. Bununla birlikte, AB, Birleşik Krallık ve ABD’den geri dönüşler 2021-2024 yılları arasında sabit bir şekilde arttı.

Göçmenlerin İş Gücü Piyasasına Katılımı Yüksek Seyrediyor

COVID-19 sonrası 2022-2023 döneminde görülen güçlü toparlanmanın ardından, 2024 yılında göçmenlerin iş gücü piyasasındaki performansı daha karmaşık bir seyir izledi. Göçmenlerin istihdam oranı, OECD ülkelerinin yalnızca yarısında artmaya devam etti. Ortalama olarak, göçmenlerin %77’si ekonomik olarak aktif (%71’i istihdam edilmiş ve %10’dan azı işsiz).

Genel olarak hem istihdam hem de iş gücüne katılım oranlarındaki gelişme, göçmen kadınlar arasında erkeklere kıyasla daha olumlu oldu. OECD ülkelerinin üçte birinde, göçmen kadınların istihdam oranı artarken erkeklerin oranı azaldı.

Göç ve Entegrasyon Politikaları Ciddi Değişim Altında

Birçok ülkede iltica sistemleri daha kısıtlayıcı hâle geldi; daha hızlı prosedürler, azaltılmış yardımlar ve aile birleşimine yeni sınırlamalar getirildi. Pek çok ülkede uluslararası öğrencilere yönelik politikalar da gözden geçiriliyor: bazı ülkeler kabul ve mezuniyet sonrası hakları sıkılaştırırken, diğerleri iş gücü piyasasına entegrasyonu desteklemek için kalış ve istihdam imkanlarını artırıyor.

Entegrasyon politikalarına ilişkin bazı ülkelerin (Belçika, Kanada, Almanya) entegrasyon çerçevelerini genişletirken diğerlerinin (Finlandiya ve Hollanda) erişimi zorlaştırdığı ve engelleri artırdığı görüldü.

Göçmen kadınları hedef alan destekler artıyor; yetenek ve becerilerin tanınması süreçleri sadeleştiriliyor, tamamlayıcı kurslar ve mikro yeterlilik programlarının sayısı giderek artıyor.

Göçmenler Düşük Ücret Ödeyen Firmalar ve Sektörlerde Oransız Bir Şekilde Çalışıyor

2000–2019 yılları arasında 15 OECD ülkesini kapsayan yeni bağlantılı işveren-çalışan panel verileri, göçmenlerin iş gücü piyasasına girişte aynı yaş ve cinsiyetteki orada doğmuş çalışanlardan %34 daha az kazandığını gösteriyor. Bu farkın üçte ikisi, göçmenlerin daha düşük ücretli sektör ve firmalarda çalışmasından kaynaklanıyor.

Göçmenlerin kazanç farkı, ev sahibi ülkede ilk beş yılda yaklaşık üçte bir, ilk on yılda ise yarı yarıya azalıyor. Bu azalma, kısmen göçmenlerin daha yüksek ücretli sektör ve firmalara geçiş yapmasıyla açıklanıyor.

İstihdam hareketliliğinin önündeki engelleri hedef alan politikaların uyum politikaları içerisinde daha fazla ön plana çıkarılması tavsiye edilirken, iş arama konusunda bilgilendirme, kariyer danışmanlığı ve mesleki ağların geliştirilmesi, ayrıca yerel ulaşımın iyileştirilmesi ve uygun fiyatlı konuta erişimin artırılması gibi tedbirleri içermesi öneriliyor.

Sağlık Sistemleri Göçmen Doktorlar ve Hemşirelere Dayanmaya Devam Ediyor

2020-2021 döneminde OECD ülkelerinde 830 binden fazla yurt dışında doğan doktor ve 1,75 milyon hemşire görev yapıyordu. Bu rakamlar, her iki meslek grubunda da iş gücünün sırasıyla yaklaşık dörtte birini ve altıda birini oluşturmakta. 2021-2023 yılları için yurtdışında eğitim almış doktor ve hemşire sayıları ise sırasıyla 606 bin (%18,4) ve 733 bin (%8,3) olarak kaydedildi.

Yabancı ülke doğumlu doktor ve hemşirelerin yaklaşık beşte biri Avrupa Ekonomik Alanı ülkelerinden gelmektedir. Asya, ana kaynak bölge olarak öne çıkmakta; doktorların yaklaşık %40’ı, hemşirelerin ise %37’si Asya kökenli. Hindistan, Almanya ve Çin doktorlar için başlıca kaynak ülkeler olurken, Filipinler, Hindistan ve Polonya hemşireler açısından ilk üç sırada. Ayrıca 89 bin doktor ve 257 bin hemşirenin, DSÖ Sağlık İşgücü Destek ve Koruma Listesi’nde yer alan ülkelerden gelmesi, bu ülkelerin kırılgan sağlık sistemleri üzerinde uluslararası sağlık çalışanı hareketliliğinin olası olumsuz etkilerine ilişkin endişeleri artırıyor.

Sağlık sektöründe uluslararası istihdamı kolaylaştırmak amacıyla göç politikaları gelişmekte, ancak diploma tanıma ve lisanslandırma süreçleri, göçmen sağlık profesyonellerinin iş gücü piyasasına entegrasyonu önünde önemli bir engel olmaya devam ediyor.

Ana Bulgular

• 2024 yılında OECD ülkelerinde yaşayan 160 milyondan fazla kişi yurt dışında doğdu. 2014 yılından bu yana yabancı doğumlu nüfusun toplam içindeki payı %9,1’den %11,5’e yükseldi.
• Çoğu OECD ülkesinde, özellikle AB ülkelerinde, kalıcı göç 2024’te 2023’e kıyasla azaldı. Yeni Zelanda ve Birleşik Krallık’ta pandemi sonrası rekor düzeylerden sonra keskin düşüşler yaşadı. Buna karşılık, ABD’ye kalıcı göç %20 artarak yükselişini sürdürdü.
• Yeni mevsimlik göçmenlerin ve çalışma tatilindekilerin (working holidaymakers) sayısı 2024’te sırasıyla %8 ve %4 oranında arttı. Buna karşın, ulusal geçici yabancı işçi programlarına katılan göçmen sayısı %7 azaldı, bu da COVID-19 sonrası dönemdeki güçlü artışın ardından bir düşüşe işaret etti. Şirket içi görevlendirme (intra-company transferee) kapsamında gelen göçmen akışları da 2024’te %3 azaldı.
• 2024 yılında OECD genelinde yapılan 3 milyon sığınma başvurusunun yarısından fazlası ABD’de kaydedildi. Başvuru sahiplerinin başlıca menşe ülkeleri arasında Venezuela, Kolombiya, Suriye, Afganistan ve Hindistan yer aldı.