İKV’DEN ADAY VE POTANSİYEL ADAY ÜLKELERİN EKONOMİK DURUMLARINI GÖSTEREN RAPORA İLİŞKİN BİLGİ NOTU
ADAY VE POTANSİYEL ADAY ÜLKELERİN EKONOMİK DURUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ
Hatice Fulya Topyıldız, İKV Uzman Yardımcısı
Avrupa Komisyonu, AB’ye aday ve potansiyel aday ülkelerin ekonomik durumlarını incelediği raporunu 27 Ekim 2025 tarihinde yayımladı.[1] Raporda, Batı Balkanlar ve Türkiye’deki işsizlik, GSYH ve enflasyon gibi ekonomik göstergelere ilişkin verilere ve tahminlere yer veriliyor.
Tablo 1: Aday ve Potansiyel Aday Ülkelerde GSYH Artış Oranı Verileri ve Tahminleri (%)
|
GSYH (reel) |
2020 |
2021 |
2022 |
2023 |
2024 |
2025 (tahmin) |
2025 Birinci ve İkinci Çeyrek (tahmin) |
|
|
Arnavutluk |
-3,3 |
9,0 |
4,8 |
4,0 |
4,0 |
3,6 |
3,7 |
3,5 |
|
Bosna-Hersek |
-2,5 |
7,4 |
6,2 |
4,1 |
2,6 |
2,0 |
1,7 |
1,8 |
|
Karadağ |
-15,3 |
11,9 |
7,0 |
6,5 |
3,2 |
3,0 |
2,8 |
3,5 |
|
Kuzey Makedonya |
-4,7 |
4,5 |
2,8 |
2,6 |
3,0 |
3,0 |
3,0 |
3,4 |
|
Sırbistan |
-1,0 |
7,9 |
2,6 |
3,8 |
3,9 |
3,2 |
1,9 |
2,1 |
|
Türkiye |
1,8 |
11,8 |
5,4 |
5,0 |
3,3 |
2,8 |
2,3 |
4,8 |
|
Kosova |
-5,3 |
10,7 |
4,3 |
4,1 |
4,6 |
: |
2,8 |
4,6 |
Kaynak: Avrupa Komisyonu
2025’in ikinci çeyreğinde Batı Balkanlar’da ekonomik büyümenin hızlandığı görüldü. 2025’in birinci çeyreğinde %2,3 olan bölgedeki reel GSYH artış oranı, ikinci çeyrekte yıllık bazda %2,6’ya ulaştı. Bununla beraber, üretim büyüme oranlarının Arnavutluk dışındaki diğer ülkelerde yüksek olduğu kaydedildi. Kosova büyüme hızı en yüksek ülke olarak karşımıza çıkarken, Bosna-Hersek ve Sırbistan’ın da büyüme oranlarının geri kalan ülkelere kıyasla iyi olduğu dile getirildi. Öte yandan, 2025’in ikinci çeyreğinde Kosova hariç diğer ülkelerdeki ekonomik büyümenin, özel tüketimden kaynaklandığı belirtildi. Arnavutluk ve Kosova’da ise yatırım kaynaklı büyüme ivme kazandı.
Tablo 2: Aday ve Potansiyel Aday Ülkelerde Enflasyon Verileri ve Tahminleri (%)
|
2020 |
2021 |
2022 |
2023 |
2024 |
2025 (tahmin) |
2025 Birinci ve İkinci Çeyrek (tahmin) |
||
|
Arnavutluk |
1,6 |
2,0 |
6,7 |
4,8 |
2,2 |
2,5 |
2,0 |
2,3 |
|
Bosna-Hersek |
-1,1 |
2,0 |
14,0 |
6,1 |
1,7 |
3,0 |
3,4 |
3,9 |
|
Karadağ |
-0,3 |
2,4 |
13,0 |
8,6 |
3,3 |
3,0 |
2,7 |
3,8 |
|
Kuzey Makedonya |
1,2 |
3,2 |
14,1 |
9,4 |
3,5 |
2,7 |
4,2 |
3,5 |
|
Sırbistan |
1,6 |
4,1 |
11,9 |
12,1 |
4,6 |
4,0 |
4,5 |
4,1 |
|
Türkiye |
12,3 |
19,6 |
72,3 |
53,9 |
58,5 |
36,2 |
39.7 |
36.1 |
|
Kosova |
0,2 |
3,3 |
11,6 |
4,9 |
1,6 |
: |
2,0 |
3,6 |
Kaynak: Avrupa Komisyonu
Batı Balkanlar’daki ortalama yıllık istihdam artışı 2021 yılının ilk çeyreğinden beri ilk kez negatife dönerek -%0,6 oldu. Diğer yandan, iş gücüne katılım oranının artış göstermeye devam ettiği ifade edildi. Bölgedeki işsizlik oranı genel olarak azalma eğilimi gösterdi. Bununla beraber, Sırbistan ve Bosna-Hersek’teki işsizlik oranının AB ortalamasının oldukça üstünde olduğu vurgulandı.
Tablo 3: Aday ve Potansiyel Aday Ülkelerde İşsizlik Verileri ve Tahminleri (%)
|
2020 |
2021 |
2022 |
2023 |
2024 |
2025 (tahmin) |
2025 Birinci ve İkinci Çeyrek (tahmin) |
||||
|
Arnavutluk |
12,2 |
12,1 |
11,3 |
10,1 |
9,4 |
8,5 |
9,5 |
9,4 |
||
|
Bosna-Hersek |
15,9 |
17,4 |
15,4 |
13,2 |
12,6 |
: |
13,4 |
13,1 |
||
|
Karadağ |
18,4 |
16,9 |
15,1 |
13,4 |
11,6 |
11,0 |
11,4 |
10,7 |
||
|
Kuzey Makedonya |
16,4 |
15,6 |
14,5 |
13,2 |
12,5 |
12,5 |
11,8 |
11,7 |
||
|
Sırbistan |
9,7 |
11,1 |
9,5 |
9,4 |
8,6 |
8,3 |
9,1 |
8,5 |
||
|
Türkiye |
13,1 |
12,0 |
10,5 |
9,4 |
8,7 |
9,1 |
8,6 |
8,2 |
||
|
Kosova |
25,9 |
20,7 |
12,6 |
10,9 |
10,8 |
: |
: |
: |
||
Kaynak: Avrupa Komisyonu
2025’in birinci ve ikinci çeyreğinde Batı Balkanlar’da ortalama yıllık enflasyon oranının %3,7 olduğu belirtildi. Bunun yanında, ikinci çeyrekte enflasyonun en yüksek olduğu Batı Balkan ülkesi Sırbistan ve en düşük Arnavutluk oldu.
Tablo 4: Aday ve Potansiyel Aday Ülkelerde Genel Kamu Borcunun GSYH’ye Oranı ve Tahminler (%)
|
Genel Kamu Borcu (GSYH’ye Oranı %)[2] |
2020 |
2021 |
2022 |
2023 |
2024 |
2025 (tahmin) |
2025 Birinci ve İkinci Çeyrek (tahmin) |
||||
|
Arnavutluk |
73,9 |
74,1 |
64,1 |
57,6 |
54,2 |
53,5 |
54,2 |
54,0 |
|||
|
Bosna-Hersek |
36,1 |
33,9 |
29,3 |
26,4 |
26,3 |
27,3 |
26,1 |
25,6 |
|||
|
Karadağ |
105,3 |
84,0 |
70,8 |
59,3 |
61,3 |
64,5 |
56,9 |
60,8 |
|||
|
Kuzey Makedonya |
50,8 |
51,4 |
49,7 |
49,8 |
53,8 |
54,2 |
50,1 |
51,1 |
|||
|
Sırbistan |
54,4 |
53,9 |
52,5 |
48,0 |
47,2 |
47,5 |
44,3 |
43,7 |
|||
|
Türkiye |
38,3 |
38,9 |
29,4 |
28,2 |
23,6 |
23,8 |
24,1 |
24,1 |
|||
|
Kosova |
22,4 |
21,5 |
20,0 |
17,5 |
16,9 |
: |
15,3 |
16,0 |
|||
Kaynak: Avrupa Komisyonu
Kosova hariç diğer Batı Balkan ülkelerinde 2025 yılının ilk sekiz yılında harcamalarda yaşanan artış mali dengeleri bozdu. Sırbistan ve Karadağ’da geçen yılın aynı döneminde bütçe fazlası verilmesine karşın bu yıl hafif bir bütçe açığı olduğu belirtildi. Öte yandan, Arnavutluk ve Kosova’da ise bütçe fazlası kaydedildi. Kamu borcunun GSYH’ye oranı, 2024 sonuna kıyasla 2025’in ikinci çeyreğinde bölgedeki tüm ekonomilerde azaldı. Makedonya ve Sırbistan’da borç yükünde düşüş yaşandı.
Türkiye’deki ekonomik büyüme 2025’in ikinci çeyreğinde ivme kazandı. Reel GSYH artışı, bir önceki çeyrekte %2,3 olmasına karşın bu oran ikinci çeyrekte yıllık bazda %4,8 oranında artış gösterdi. Büyümedeki artışın, yatırımlar ile hane halkı tüketiminin yükselmesinden kaynaklandığı dile getirildi. 2025’in ikinci çeyreğinde %36,1 olan yıllık ortalama enflasyonun, üçüncü çeyrekte %33,3’e gerileyeceği öngörülüyor. Genel kamu borcunun 2024 yılında %23,6 olduğu ancak bu oranın Haziran 2025’te %24,1’e yükseldiği vurgulandı.
[1] European Commission, EU Candidate Countries’ and Potential Candidates’ Economic Quarterly, 27.10.2025, https://economy-finance.ec.europa.eu/document/download/359fd8ea-a978-4483-a52c-f9cc96b83d8a_en?filename=tp084_en.pdf Erişim Tarihi:30.10.2025
[2] Çeyrek dönem rakamları, tahmini yıllık GSYH oranı olarak ifade edilmiştir.