AGİT tarafından hazırlanan Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Yol Haritası'na ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

TOPLUMSAL CİNSİYET EŞİTLİĞİ YOL HARİTASI

Deniz Bal, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı-AGİT (OSCE) 3 Ekim 2025 tarihinde “Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Yol Haritası: Kadınlar ve erkeklerin siyasette eşit ve anlamlı temsili için yedi adım” başlıklı bir belge yayımladı.[1] Bu belgede son yıllarda durağanlaşmaya başlayan kadınların temsiliyeti ve AGİT bölgesinde kadınların siyasi katılımını olumsuz etkileyen faktörlere dikkat çekiliyor. Siyasette cinsiyetçiliğin ve kadına yönelik şiddetin kalıcı bir yerde olduğu ve bu durumun kadınların siyasete katılımını etkilediği ifade ediliyor. Bu belgeyle beraber AGİT, üye ülkelerin parlamento, hükümet, siyasi partiler ve diğer devlet kurumları için yedi adımlık bir yol haritası çıkarıyor. Bu yedi adım, üye ülkeleri kendi ulusal yol haritalarını çıkarmaları ve durum ve ihtiyaçlara yöre uyarlamaları için ilham vermeyi amaçlıyor. Türkiye ulusal parlamentoda kadın temsili açısından 56 AGİT üyesi arasında 51’inci sırada geliyor. Kadın temsil oranı Türkiye’den daha kötü durumda olan sadece 5 ülke -GKRY, Macaristan, Rusya, Kazakistan, Bosna Hersek-bulunuyor.

Tablo: AGİT Bölgesinde Ulusal Parlamentolarda Kadın Temsili

Kaynak: AGİT.

Yedi Adım:

1. Siyasette toplumsal cinsiyet eşitliğine dair kapsayıcı ulusal değerlendirmeler yürütülmeli ve etki odaklı eylem planları uygulanmalı,
2. Toplumsal cinsiyet eşitliği anayasal ilke olarak belirlenmeli,
3. Toplumsal cinsiyet hedefli yasama önlemleri sunulmalı ya da güçlendirilmeli,
4. Siyasi partiler sorumlu tutulmalı,
5. Ulusal parlamentolar toplumsal cinsiyete gerçek anlamda duyarlı hâle getirilmeli,
6. Siyasette toplumsal cinsiyet eşitliği hem erkek hem kadın liderler için ortak bir sorumluluk olarak belirlenmeli,
7. Değerlendirme, gözden geçirme, yeniden gözden geçirme ve yenileme yapılmalı.