AB’deki ciddi maddi ve sosyal yoksunluk durumunu gösteren verilere ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AB MADDİ VE SOSYAL YOKSUNLUK VERİLERİ

Hatice Fulya Topyıldız, İKV Uzman Yardımcısı

AB İstatistik Kurumu Eurostat, 15 Eylül 2025 tarihinde 2024 yılına ilişkin yoksunluk verilerini yayımladı.[1] Buna göre 2024 yılında AB’de yaşayan insanların %6,4’ü ciddi maddi ve sosyal yoksunluğa maruz kaldı.

Ciddi maddi ve sosyal yoksunluk oranı, yeterli yaşam koşullarının sağlanması için istenen ve gerekli olan unsurların eksikliğini ortaya koyan bir gösterge. Bu gösterge, belirlenen 13 öğeden en az yedisinin eksikliğinden mustarip bireylerin nüfustaki oranını ifade ediyor. [2] Ev halkına ilişkin bu öğeler şu şekilde sıralanıyor:

• Beklenmedik harcamalarla başa çıkma kapasitesi,
• Yılda bir kez evden uzakta geçirilen bir haftalık tatili finansal olarak karşılayabilme kapasitesi,
• Borçlarla (ev kredisi, kira, faturalar gibi) mücadele edebilme kapasitesi,
• Evi yeterince sıcak tutabilme,
• Kişisel kullanım için bir otomobil ya da kamyonete erişim,
• Eskimiş bir mobilyayı değiştirebilme.

Bireysel düzeydeki öğeler şu şekilde sıralanıyor:

• İnternet bağlantısına sahip olma,
• Eskimiş kıyafetleri yenisiyle değiştirebilme,
• İki çift uygun ayakkabıya sahip olma (her türlü hava koşuluna uygun bir çift ayakkabı dâhil),
• Bireyin kendisi için her hafta küçük miktarda para harcayabilmesi,
• Düzenli bir boş zaman aktivitesine sahip olma,
• Ayda bir kez arkadaşlarla ya da aile ile bir yemek veya içecek için bir araya gelebilme.

Tablo 1: Ciddi Maddi ve Sosyal Yoksunluk (%)

Kaynak: Eurostat

2024 yılında AB’de yaşayan insanların %6,4’ü ciddi maddi ve toplumsal yoksunluğa maruz kaldı. 2023 yılında %6,8 olan bu oranın 2024 yılında azaldığı görülüyor. Bununla beraber, 2024 yılında ciddi maddi ve sosyal yoksunluk yaşayan insanların en yüksek olduğu grup ise %7,9 oranıyla 18 yaş altı bireyler oldu. Bunu %6,4 ile 18-64 yaş arası bireyler ve %5,1 oran ile 65 yaş ve üzeri grup takip etti.

Ciddi maddi ve sosyal yoksunluk çeken kadınların oranının erkeklerden yüksek olması da dikkat çekici unsurlar arasında yer alıyor. 2024 yılı yoksunluk oranı kadınlarda %6,6 olurken bu oran erkeklerde %6,2 oldu. Aynı zamanda, 18-64 yaş arasında ve 65 yaş üstü bireylerde kadınların yoksunluk oranı erkeklerden yüksek olmakla beraber, 18 yaş altı erkek bireylerde ise yoksunluk oranı kadınlara kıyasla daha yüksek oldu.

AB’de ciddi maddi ve sosyal yoksunluk oranının en yüksek olduğu ülke %17,2 ile Romanya. İkinci ve üçüncü sıradaki ülkeler ise %16,6 ile Bulgaristan ve %14 ile Yunanistan olarak karşımıza çıktı. Diğer yandan, yoksunluk oranı en düşük üye ülkeler ise Slovenya (%1,8), Hırvatistan (%2) ve Polonya (%2,3) oldu.