AB pazarına giren ürünlerin kontrolü raporuna ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AB PAZARINA GİREN ÜRÜNLERİN KONTROLÜ RAPORU

Hatice Fulya Topyıldız, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Komisyonu, 28 Ağustos 2025 tarihinde, AB pazarına giren ürünlerin uygunluğunu belirlemek için yapılan gümrük kontrollerine ilişkin bir rapor yayımladı.[1] Raporda özellikle e-ticaretin hızlıca büyümesine çözüm üretmek için gümrük kontrolleri ile iş birliğinin artırılması gerektiği vurgulanıyor.

Raporda AB gümrüklerinin vatandaşları, çevreyi ve işletmeleri tehlikeli ürünlerden koruduğu belirtiliyor. Bunun yanında, AB Tek Pazarı’nın temel taşı olarak nitelendirilen gümrük birliği sayesinde malların serbestçe dolaşabildiği vurgulanıyor. Gümrük yetkililerinin vergi toplama görevlerine ek olarak, yasaklar ve kısıtlamalar diye tabir edilen bir dizi geniş politika alanında AB kurallarının uygulanmasında sorumlu oldukları belirtiliyor. AB düzenlemelerine göre, uygunsuz ürünlerin AB pazarına girmesini engellemek amacıyla gümrük yetkililerince ürünlere denetim yapılması gerekiyor.

Rapora göre 2024 yılında ithal edilen tüm ürünlerin %0,0082’sinin uyumu gümrükler tarafından kontrol edildi. Diğer bir ifadeyle, serbest dolaşıma giren her bir milyon ürün başına sadece 82 ürün denetlendi. Dolayısıyla, AB’yi daha etkili şekilde korumak için üye ülkelerin ürünlerin uyumluluğuna dair denetimleri sıkılaştırması gerektiğinin altı çiziliyor. Bu bağlamda AB Gümrük Reformu’nun (The EU Customs Reform) önemine dikkat çekilen raporda, AB Gümrükler Kurumu’nun (EU Customs Authority) ve bir veri merkezinin kurulması gerektiği ifade ediliyor. Böylece, gümrük süreçlerinin güncellenmesiyle beraber üye ülkelerin uyumlu şekilde hareket etmesi planlanıyor.

Raporun devamında 2022-2024 yılları arasında gümrükler tarafından denetlenen, durdurulan ve reddedilen ürün sayısının arttığı ortaya koyuluyor. Reddedilen ürün sayısının 2022 yılında 29.798 olduğu, ancak bu miktarın 2024 yılında 64.322’ye yükseldiği belirtiliyor. Öte yandan, üye ülkeler arasında da performans farklılıkları da bulunuyor. AB genelinde 2024 yılında serbest dolaşıma giren her bir milyon ürün başına ortalama 12 ürün gümrükler tarafından reddedildi. Bu konuda en etkin olan üye ülke her bir milyon ürün başına 175 ürünün girişini reddetti. Buna karşın, performansı en düşük ülke ise 0,1 ürün reddetti. Uygunsuz ürünlerin AB pazarına girmeden önce tespit edilmesi gerektiği belirtilerek Komisyonun üye ülkelerle bu konuda diyalog başlattığı ifade ediliyor.

AB’ye e-ticaret ile gerçekleşen düşük değerli ürünlerin ithalatında artış yaşandığı da belirtiliyor. 2022’de 1,4 milyar olan ürün sayısı 2023’te 2,3 milyara ve 2024’te 4,6 milyara yükseldi. Raporda ürün hacmi oldukça yüksek olduğundan denetimin zor olduğu ifade edilmekle beraber bu ürünlerin taşıdığı riskler sebebiyle denetimlerin hayati önem taşıdığı da vurgulanıyor. Bu sorunla mücadele etmek amacıyla 5 Şubat 2025 tarihinde Komisyon Güvenli ve Sürdürülebilir E-Ticaret için Kapsamlı AB Araç Kutusu (A comprehensive EU toolbox for safe and sustainable e-commerce) isimli bir tebliğ yayımladı. Bununla beraber, Dijital Hizmetler Yasası (Digital Services Act), Tek Pazar Stratejisi (the Single Market Strategy), Dijital Ürün Pasaportu (Digital Product Passport) ve gümrük reformu gibi AB düzenlemeleri ile üye ülkeler tarafından yapılacak kontrollerin bu problemle mücadelede önem taşıdığı ifade ediliyor.