AB İstatistik Ofisi Eurostat’ın yayımladığı 2025 yılının ilk çeyreğinde AB’de sera gazı emisyonlarına ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

2025 YILININ İLK ÇEYREĞİNDE AB SERA GAZI EMİSYONLARI

Fırat Akan, İKV Uzman Yardımcısı

AB İstatistik Ofisi Eurostat tarafından 14 Ağustos 2025 tarihinde yayımlanan verilere göre, 2025 yılının ilk çeyreğinde AB’de sera gazı emisyonları geçen yılın aynı dönemine kıyasla %3,4 artarak 900 milyon ton karbondioksit eşdeğerine ulaştı. Emisyon artışı, özellikle elektrik ve gaz arzı ile hanehalkı tüketimindeki yükselişten kaynaklandı. Aynı dönemde AB ekonomisi %1,2 oranında büyüme kaydederek ekonomik faaliyetlerle çevresel etkiler arasındaki dengenin önemini bir kez daha ortaya koydu.[1]

Ekonomik Faaliyetlere Göre Emisyon Dağılımı

2025 yılının ilk çeyreğinde, AB’de toplam sera gazı emisyonlarında en büyük payı %25,5 ile hanehalkı kaynaklı emisyonlar oluşturdu. Hanehalkını %19,3 ile elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme tedarik sektörü ve %18,6 ile imalat sanayi izledi. Tarım, madencilik, inşaat, su temini, atık yönetimi ve ulaştırma dışı hizmetlerden oluşan diğer sektörler ise toplam emisyonların yaklaşık dörtte birini oluşturdu.

En fazla artış kaydeden sektörler, elektrik ve gaz tedarikinde %13,6 ve hanehalkında %5,6 oranında gerçekleşti. Buna karşılık, imalat sanayindeki emisyonlar %0,2, ulaştırma ve depolama %2,9 ve tarım, ormancılık ve balıkçılık %1,4 oranında azaldı. Bu durum, enerji arzına bağlı sektörlerin sera gazı emisyonları açısından hâlâ yüksek risk taşıdığına işaret ediyor.

Ülke Bazında Emisyon Eğilimleri

2025’in ilk çeyreğinde, AB üyesi 20 ülkede sera gazı emisyonlarında artış, 7 ülkede ise azalma kaydedildi. Bulgaristan, Çekya, GKRY, Polonya, Macaristan ve Yunanistan, emisyonlarını %5’in üzerinde artıran ülkeler arasında yer aldı. Emisyonlarını en fazla azaltan ülkeler ise %6,2’lik oranla Malta, %4,4’lük oranla Finlandiya ve %4,3 ile Danimarka oldu.

Sera gazı emisyonlarındaki değişimle birlikte ekonomik büyüme arasında farklı örüntüler gözlemlendi. Estonya, Letonya ve Lüksemburg hem emisyonlarını hem de gayrisafi yurt içi hasılalarını (GSYH) düşüren ülkeler oldu. Buna karşılık, Danimarka, Finlandiya, Malta ve İsveç hem emisyonlarını azalttı hem de ekonomik büyüme kaydetti. Bu ülkelerin performansı, düşük karbonlu büyüme perspektifinin mümkün olabileceğini kanıtlar nitelikte.

Sera Gazı Emisyonları ve İklim Hedefleri

2025 yılı ilk çeyrek verileri, AB’nin 2030 yılına kadar net %55 emisyon azaltımı ve 2050’de iklim nötrlüğü hedefleri doğrultusunda ilerleme kaydettiğini gösterse de sektörel ve ülkeler arasındaki farklılıkların sürdüğünü ortaya koyuyor. Elektrik üretimi ve hanehalkı tüketimi gibi alanlarda emisyon artışları, yapısal dönüşümün henüz tüm sektörlerde eş zamanlı gerçekleşmediğini gösteriyor.

Elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme tedarikinde kaydedilen %13,6’lık artış, enerji arz güvenliği, kaynak çeşitliliği ve yenilenebilir enerjiye geçişte hâlen önemli sınamalar bulunduğunu yansıtıyor. Aynı şekilde hanehalkı kaynaklı %5,6’lık emisyon artışı, konutlarda enerji verimliliği yatırımlarının ve davranışsal dönüşümün henüz yeterince yaygınlaşmadığına işaret ediyor.

Bu bağlamda, emisyonlarını azaltırken ekonomik büyümesini sürdürebilen ülkeler (örneğin Danimarka, Finlandiya, Malta ve İsveç) AB çevre politikasının başarısı için önemli örnek teşkil ediyor. Bu ülkelerin uyguladığı bütüncül karbon azaltım politikaları, yenilenebilir enerji yatırımları, enerji verimliliği teşvikleri ve sürdürülebilir ulaşım gibi alanlardaki uygulamalarının etkili olduğu değerlendiriliyor.