Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Doğrudan Satışlar Hakkında Yönetmeliğe ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

TÜKETİCİ KORUMASINDA YENİ ADIM: DOĞRUDAN SATIŞLARDA YENİ KURALLAR

Ahmet Emre Usta, İKV Uzmanı

Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan “Doğrudan Satışlar Hakkında Yönetmelik”[1], 8 Ağustos 2025 tarihli ve 32980 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenleme, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 47/A ve 84’üncü maddelerine ve bu Kanun’da yapılan, 30 Temmuz 2025’te yürürlüğe giren değişikliklere dayanılarak hazırlandı. Türkiye’de ilk defa doğrudan satışlara özel hükümler getiren yönetmelik ile bu sistemlerin piramit satış sistemine dönüşmesinin önlenmesi, şeffaf, adil ve güvenilir şekilde işlemesi ve tüketici haklarının en üst düzeyde korunması hedefleniyor.

Yönetmelik kapsamında, doğrudan satış şirketleri ve satıcılar için açık ve denetlenebilir kurallar oluşturuldu. Sistemin suistimal edilmesini önlemek amacıyla hızlı zenginlik vaatleri, yanıltıcı bilgi paylaşımı, baskı ve aldatma yöntemleri yasaklandı. Doğrudan satışa konu mal veya hizmetlerin pazarlanabilir nitelikte olması zorunlu hâle getirildi.

Yönetmelikte, doğrudan satış sistemlerinde sağlanacak komisyon, prim ve benzeri menfaatler için de üst sınır belirlendi. Buna göre, perakende satış kârı hariç olmak üzere sağlanan bu menfaatlerin toplamı şirketin yıllık net satışlarının %50’sini, sisteme yeni katılan satıcılardan kaynaklanan menfaatlerin toplamı ise tüm menfaatlerin %30’unu aşamayacak.

Tüketicilere 30 Günlük Cayma Hakkı

Yönetmelikle, doğrudan satışlara konu mal veya hizmetlerde tüketicilere gerekçe göstermeden 30 gün içinde cayma hakkı tanındı. Eksik bilgilendirme durumunda bu süre 1 yıla kadar uzatılabilecek. Belirli mal ve hizmet grupları için cayma hakkı istisnaları ayrıca düzenlendi. İstisnalar arasında; kişiye özel üretilen mallar, çabuk bozulabilen ürünler, hijyen nedeniyle iadesi uygun olmayan ürünler, ambalajı açılmış bilgisayar sarf malzemeleri, süreli yayınlar, elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ve cayma süresi dolmadan tüketici onayıyla başlatılan hizmetler yer alıyor.

Yetki Belgesi ve Sermaye Şartı

Doğrudan satış faaliyetinde bulunacak şirketlerin, 3 yıl geçerli “Doğrudan Satış Yetki Belgesi” alması zorunlu kılındı. Başvuru sırasında yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgelerin sunulması gerekecek. Ayrıca, bu şirketlerin sermaye şirketi statüsünde olması, en az 10 milyon TL ödenmiş sermayeye sahip olması ve Türkiye’de yerleşik bankalarda açılacak bloke hesaplardan birine 3 milyon TL yatırması şartı getirildi.

Bilgilendirme Yükümlülüğü

Tüketicilerin aldatılmasını önlemek amacıyla, doğrudan satış şirketlerinin cayma hakkı, ürün bilgisi ve iade süreci hakkında ayrıntılı bilgilendirme yapması zorunlu hâle getirildi. Doğrudan satıcıların tüketicilere yazılı veya kalıcı veri saklayıcısı (SMS, e-posta, internet, CD/DVD, USB bellek vb.) yoluyla bilgilendirme formu sunması gerekecek. Bilgilendirme formunda mal veya hizmet bilgisi, toplam fiyat, şirket ve satıcı iletişim bilgileri, satış ve teslim tarihleri, cayma hakkının şartları ve uyuşmazlık halinde başvuru mercileri gibi unsurlar yer almak zorunda.

Doğrudan Satıcılara Yönelik Düzenlemeler

Yeni düzenlemeyle, 18 yaşından küçüklerin, fiil ehliyeti olmayanların, şirket ortakları ve yöneticileri ile bunların yakın akrabalarının sisteme doğrudan satıcı olarak kaydedilmesi yasaklandı. Sisteme ilk kez katılacak doğrudan satıcılardan katılım ücreti, aidat gibi bedeller alınamayacak. Ayrıca, doğrudan satıcıların yaptıkları satışlarda satıcı numarasının belirtilmesi zorunlu olacak ve tüketicilere tanınan hakların kullandırılmasından doğrudan satış şirketi sorumlu tutulacak.