Türkiye ile Katar arasında imzalanan Ticaret ve Ekonomik Ortaklık Anlaşması’na ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

TÜRKİYE-KATAR TİCARET VE EKONOMİK ORTAKLIK ANLAŞMASI YÜRÜRLÜĞE GİRDİ

Ahmet Emre Usta, İKV Uzmanı

Türkiye ile Katar arasında 26 Kasım 2018 tarihinde imzalanan ve dış ticaret ile hizmet ticaretinden yatırıma kadar çok boyutlu bir alanı kapsayan Ticaret ve Ekonomik Ortaklık Anlaşması (TEOA), 1 Ağustos 2025 tarihinde yürürlüğe girdi.[1] Her iki ülkede de anlaşmaya ilişkin iç onay süreçlerinin uzun sürmesi nedeniyle, yürürlüğe giriş yaklaşık yedi yıl sonra gerçekleşti. Bilindiği üzere anlaşma, 1/2/2024 tarihli ve 7498 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunmuş ve 13/5/2024 tarihli ve 8448 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile onaylanmıştır.

Anlaşmanın devreye girmesiyle birlikte iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerde yeni bir dönem başladı. 2024 yılı verilerine göre 1,1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşen ikili ticaret hacminin, TEOA sonrası dönemde orta vadede 5 milyar dolara çıkarılması hedefleniyor.

Katar ile imzalanan ilk kapsamlı ekonomik ortaklık anlaşması olma niteliği taşıyan TEOA’nın ön plana çıkan özellikleri aşağıdaki gibi sıralanıyor:

• Gümrük vergilerinin karşılıklı olarak kaldırılması: Ticaret konusu olan malların önemli bir bölümünde gümrük vergileri ile eş etkili tedbirler kaldırıldı. Ayrıca tarife dışı engellerin azaltılması hedefleniyor.
• Teknik ve ticari engellerin kaldırılması: Sağlık ve bitki sağlığı önlemleri, damping ve korunma tedbirleri, hizmet ticareti ve e-ticaret gibi alanlarda detaylı düzenlemeler yürürlüğe kondu.
• Hizmet ticaretinde ileri taahhütler: Hukuk, reklamcılık, eğitim, dağıtım ve taşımacılık gibi sektörlerde DTÖ kapsamının ötesine geçen taahhütler verildi.
• E-ticaret başlığında modern hükümler: Çevrimiçi tüketicinin korunması, kişisel verilerin güvenliği ve kâğıtsız ticaretin teşviki gibi hükümler sayesinde dijital ticaret altyapısının güçlendirilmesi amaçlanıyor.
• Yatırım, üretim ve istihdama yönelik teşvikler: Türk firmalarının Katar pazarına daha avantajlı koşullarda erişimi sağlanarak, karşılıklı yatırımların artırılması ve üretim-istihdam odaklı projelerin desteklenmesi hedefleniyor.
• Pazar açılımı: Sanayi ürünlerinde otomotiv, makine, tekstil, elektrik-elektronik, plastik ve temizlik ürünleri; tarım ürünlerinde ise yaş meyve-sebze, süt ürünleri, deniz mahsulleri, kuruyemiş ve bitkisel yağlar gibi kalemlerde Türk ihracatına Katar’da önemli bir pazar açılımı sağlandı.

Anlaşmanın uygulanmasına ilişkin yönetmelik ve kararlar 27 Temmuz ve 30 Temmuz 2025 tarihlerinde Resmî Gazete’de yayımlandı. EUR.1 Dolaşım Belgesi düzenlenen mallar, anlaşma kapsamında belirlenen gümrük kolaylıklarından yararlanabilecek. Türkiye’nin Pan Avrupa Akdeniz Tercihli Menşe Kurallarına Dair Bölgesel Konvansiyon hükümlerine dayalı protokol sistemine uyumlu şekilde, menşe kuralları da netleştirildi.

Son olarak her iki ülkede de anlaşmaya yönelik iç onay süreçlerinin tamamlaması uzun sürdüğünden dolayı anlaşmanın yürürlüğe girmesi yedi seneyi buldu.