Avrupa Komisyonunun AB genelinde demokrasiyi koruma girişimi olarak bilenen Avrupa Demokrasi Kalkanı'na ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AVRUPA DEMOKRASİ KALKANI

Deniz Bal, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Demokrasi Kalkanı (The European Democracy Shield)[1], Avrupa Komisyonunun AB genelinde demokrasiyi koruma girişimi olarak tanıtılıyor. Demokrasi Kalkanı, demokrasileri -daha güçlü olmaları hedefiyle- artan baskılara karşı daha hazırlıklı ve dirençli olmaya hazırlamayı amaçlıyor.  Bu girişim, dört ana alana odaklanıyor:

1. Dezenformasyon ve yabancı müdahalelerle mücadele,
2. Seçimlerin şeffaf ve adil olmasının sağlanması,
3. Daha dirençli ve bilgili bir toplumun inşa edilmesi,
4. Vatandaşların demokratik yaşamda aktif rol almasının teşvik edilmesi.

Avrupa Cinsiyet Eşitliği Enstitüsü (EIGE), toplumsal cinsiyet eşitliğinin en başından bu sürece dâhil edilmesi gerektiğini ifade ediyor ve bu alanda çalışmalar yürütüyor.[2] Dezenformasyon kampanyaları herkesi aynı oranda etkilemediği gibi, özellikle kamusal alanda görünür olan kadınları hedef noktasına koyar. Özellikle, siyasetçiler, gazeteciler ve aktivistler sıklıkla çevrimiçi cinsiyet temelli nefret söylemi, taciz ve itibar zedeleme kampanyalarının hedefi olur. Bu saldırılar genel olarak, kadınların sesini bastırmayı ve dolayısıyla kadınları demokratik süreçlerin dışına itmeye çalışır.

• Eşit siyasi temsilin önemi

Demokrasi daha adil toplumlar yaratma potansiyeline sahip olsa da karar alma gücü hâlâ adil şekilde dağılmıyor. Kadınlar, Avrupa genelinde siyasette yeterince temsil edilmiyor. Bu, 2024 AP seçimlerinde kadın milletvekili oranın ilk kez düşüş göstermesinde de görülüyor. Kadınların liderlik pozisyonlarında yer almaması, politikaların herkesin ihtiyaçlarını yansıtmasını engelliyor. Bu nedenle kadın adaylar için cinsiyet kotası, seçim kampanyalarına daha fazla maddi destek ve özellikle bakım sorumluluğu taşıyan kadınlar için siyasetin daha erişilebilir hâle getirilmesi savunuluyor.

• Cinsiyet eşitliğini teşvik ederek dayanıklılık oluşturulması

Demokratik katılımın güçlenmesi için bireylerin güvende ve yetkin hissetmesi gerekir; bu da toplumsal cinsiyet eşitliğiyle yakından ilişkili. Ancak Avrupa’da toplumsal cinsiyete dayalı şiddet, kadınların kamusal yaşama katılımının önünde ciddi bir engel oluşturuyor. EIGE siber şiddete karşı yasal düzenlemelerin güçlendirilmesini, önleyici çalışmalara yatırım yapılmasını ve tüm demokratik alanların güvenli ve kapsayıcı hâle getirilmesini öneriyor.

• Gelecek neslin eğitilmesi ve gelecek nesille etkileşim hâlinde olunması

Araştırmalar, özellikle genç erkekler arasında toplumsal cinsiyet eşitliğine bakışta artan ayrışmaları ortaya koyuyor. Kadın düşmanı fikirler, cinsiyetçi söylemler ve mağdur suçlayıcı tutumlar yükselişte ve bu durum, elde edilen pek çok kazanımı tehdit ediyor. Bu nedenle, medya okuryazarlığının güçlendirilmesi, toplumsal farkındalık kampanyaları ve saygılı ilişkiler ile demokratik katılımı teşvik eden bir eğitimin yaygınlaştırılması çağrısı yapılıyor.

• Toplumsal cinsiyet eşitliğinin teşvik edilmesi demokrasinin korunmasına eş değer

EIGE’nin çalışmaları gösteriyor ki toplumsal cinsiyet eşitliğine erişmiş bir toplum daha güçlü, daha adil ve daha demokratik. Dolayısıyla AB kurumları, politikaları ve kanunları bunu yansıtmalı.