2025 yılının ilk çeyreğinde AB elektrik ve doğal gaz piyasalarındaki gelişmelere ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

2025 YILININ İLK ÇEYREĞİNDE AB ELEKTRİK VE DOĞAL GAZ PİYASALARINDAKİ GELİŞMELER

Fırat Akan, İKV Uzman Yardımcısı

Avrupa Komisyonunun 4 Temmuz 2025 tarihinde yayımladığı çeyrek dönem elektrik ve doğal gaz piyasa raporlarına göre, 2025’in ilk çeyreğinde AB enerji piyasaları hem arz güvenliği hem de kaynak çeşitlendirmesi açısından önemli eşiklerden geçti. Güneş enerjisi üretiminde rekor kırılırken, Rus gazına bağımlılıkta tarihi düzeyde bir düşüş kaydedildi.[1]

Elektrik Üretiminde Güneş Enerjisi Rekoru ve Yenilenebilirde Dalgalanma

2025’in ilk çeyreğinde AB genelinde güneş enerjisinden elektrik üretimi 45 TWh’ye ulaşarak tüm zamanların en yüksek ilk çeyrek seviyesine çıktı. Bu, geçen yılın aynı dönemine göre %30’luk bir artışa karşılık geliyor. Ancak diğer yenilenebilir kaynaklarda düşüşler gözlemlendi: kara rüzgârında %17 (22 TWh), açık deniz rüzgârında %22 (4 TWh) ve hidroelektrikte %15 (16 TWh) oranında üretim kaybı yaşandı. Bu gelişmeler, yenilenebilir kaynakların toplam elektrik üretimindeki payını %46’dan %41’e geriletti. Buna karşılık, fosil yakıtlarla gerçekleştirilen elektrik üretimi %17 artarak 33 TWh’ye çıktı. Elektrik piyasası raporuna göre, bu artışın temel nedeni ise soğuk geçen kış ayları ve düşük yenilenebilir üretim oldu.

Elektrik Tüketimi ve Fiyatlar

2025 yılının ilk çeyreğinde AB elektrik tüketimi, 2024’ün aynı dönemine kıyasla sadece %1 artış gösterdi. Bu artışa rağmen, talep seviyeleri hâlâ 2015-2019 ortalamasının %6 altında seyrediyor. Fiyatlar ise dalgalı seyrini sürdürdü. Avrupa Elektrik Fiyat Endeksi ortalaması 100 €/MWh olarak gerçekleşti; bu, 2024’ün ilk çeyreğine göre %49’luk bir artış anlamına gelirken, 2023’ün aynı dönemine göre %38 daha düşük. Ülkeler arasında en yüksek fiyat İrlanda’da (145 €/MWh), en düşük fiyat ise Finlandiya’da (49 €/MWh) gözlemlendi.

Dikkat çeken bir diğer gelişme ise elektrikli araç piyasasında yaşandı. 2025’in ilk çeyreğinde AB’de 620 binden fazla yeni elektrikli araç satıldı; bu, birinci çeyrek için rekor anlamına geliyor. Elektrikli araçların toplam binek araç pazarındaki payı %21’e yükseldi. Bu gelişme, elektrifikasyonun enerji talebi üzerindeki etkisini artırarak enerji dönüşümünün taşıyıcılarından biri olmaya devam etti.

Doğal Gazda Kaynak Çeşitlendirmesi ve Talepte Artış

Komisyonun doğal gaz piyasası raporuna göre, 2025’in ilk çeyreğinde AB’nin toplam gaz tüketimi %15 artışla 119 milyar metreküp seviyesine çıktı. Soğuk geçen kış ayları bu artışta belirleyici oldu. Buna rağmen, toplam gaz ithalatı hem çeyrek hem yıllık bazda %2 oranında azaldı. Norveç %31’lik payla en büyük tedarikçi konumunu korurken, ABD %24’lük payla ikinci sıraya yükseldi.

Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatının toplam gaz ithalatındaki payı %45’e yükseldi; bu, bir önceki çeyreğe göre %7’lik bir artış anlamına geliyor. LNG tedarikinde ilk sırada %53’lük payıyla ABD yer aldı. Rusya %16’lık payla ikinci sıraya gerilerken, Katar %10’luk payla üçüncü büyük LNG tedarikçisi oldu. En fazla LNG ithalatı gerçekleştiren ülkeler arasında Fransa (%26), İspanya (%19) ve İtalya (%13) öne çıktı.

AB’nin Ukrayna üzerinden Rus gazı geçişinin 1 Ocak 2025 itibarıyla durdurması, Rusya’nın boru hattı gaz ihracatını bir önceki çeyreğe göre %45, geçen yılın aynı dönemine göre ise %39 oranında azaltmasına neden oldu. Bu düşüş, Rusya’nın toplam AB gaz ithalatındaki payını %14’e çekmiş oldu. Öte yandan, Kuzey Afrika’dan gelen boru gazı %21 pay ile ikinci sıraya yükselirken, LNG tarafında Katar %10’luk payla üçüncü büyük tedarikçi oldu.

Doğal Gaz Fiyatları ve Depolama Kapasitesi

2025’in ilk çeyreğinde gaz fiyatları, mevsimsel talep artışı ve jeopolitik risklerle yükseldi. AB toptan gaz fiyatı ortalama 47 €/MWh olarak gerçekleşti; bu, önceki çeyreğe göre %9 ve geçen yılın aynı dönemine göre %71 artış anlamına geliyor. Ancak Mart 2025 itibarıyla fiyatlar yeniden düşüş trendine girerek 42 €/MWh seviyesine geriledi. Gaz depolama seviyeleri ise Ocak’ta %63’ten mart sonunda %35’e kadar düştü ve bu oran son beş yılın ortalamasının altında kaldı.