AB-Birleşik Krallık arasında 20 Haziran 2025 tarihinde imzalanan balıkçılık anlaşmasına ilişkin İKV Bilgi Notu yayımlandı.

AB VE BİRLEŞİK KRALLIK’TAN BALIKÇILIK ANLAŞMASI

Tunç İbrahim Ceylan, İKV Uzman Yardımcısı

Balıkçılık, AB ve Birleşik Krallık arasında bilhassa Brexit sürecinde üzerinde çokça durulan ve tartışılan bir mesele olmuştu. Birleşik Krallık’ta daha çok kendi sularında avlanma iznine sahip yabancı gemilere karar verebilme temelinde şekillenen argümanlar, Ortak Balıkçılık Politikası kapsamındaki paylaşımın 1970’li yıllardan beri Birleşik Krallık’a adil davranmadığına dair bir retorikten de besleniyordu.[1]

AB ve Birleşik Krallık arasında 19 Mayıs 2025 tarihinde Londra’da gerçekleşen zirvede, taraflar arasında pek çok konuda ortaklık ve iş birliği kararları alındı. Birleşik Krallık’ın SAFE kapsamındaki ortaklaşa tedarik sistemine dâhil olması; sağlık ve bitki sağlığı alanlarında müzakereler yürütülerek bürokratik yükün hafifletilmesi ve Birleşik Krallık’ın AB elektrik piyasasına katılması gibi farklı alanlarda iş birliği adımları atılması kararlaştırıldı. Aynı zamanda taraflar, balıkçılık konusunda da mütekabiliyet esasında siyasi uzlaşıya vardı.

Bu siyasi uzlaşının devamında Balıkçılık İhtisas Komitesi (The Specialised Committee on Fisheries) bünyesinde süren müzakerelerle 20 Haziran 2025 tarihinde uzun vadeli bir anlaşmaya[2] varıldı. Bu anlaşmaya göre her iki taraf da bir diğerine, 30 Haziran 2038 tarihine dek deniz alanlarında tam mütekabiliyet esasına dayalı erişim hakkı tanıdı. Bu uzun vadeli anlaşmayla birlikte akit taraflar, birbirlerine ait karasularındaki ve münhasır ekonomik bölgelerdeki kotalı ve kota dışı avcılığı yapılan balık rezervlerinden faydalanabilecekler. 1 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla sona erecek 2020 tarihli ilk anlaşmanın yerini alacak yeni anlaşmanın, ilgili komite tarafından uzatılması da mümkün.

Avrupa Komisyonunun Balıkçılıktan ve Okyanuslardan Sorumlu Üyesi Costas Kadis değerlendirmesinde anlaşmayı, AB ve Birleşik Krallık’ın ortaklıktan doğan gücünün neleri başarabileceğinin yeniden teyidi olarak gördüğünü ifade etti. AB-Birleşik Krallık Ticaret ve İş Birliği Anlaşması temelinde somut çıktılar elde edildiğini belirten Kadis, ilgili anlaşmanın balıkçılıkla uğraşan kesimler için istikrar, balıkçılık filoları için kesinlik ve iyi komşuluk ilişkileri getirdiğine değindi.[3]